Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda yapılan oylamalar sonucunda, kamuoyunda ‘12. Yargı Paketi’ olarak bilinen ‘Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’ kabul edilerek yasalaştı. Bu yeni düzenleme, ceza hukuku, icra-iflas, noterlik işlemleri, idari yargı süreçleri ve borçlar hukuku gibi birçok farklı alanda kapsamlı değişiklikler içeriyor. Özellikle 12. Yargı Paketi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) sistemi, miras kalan taşınmazların satış usulleri ve dolandırıcılık suçlarına ilişkin düzenlemeler dikkat çekiyor.
HAGB Sistemine Yeni Yaklaşım ve İstinaf Yolu Açıldı
Anayasa Mahkemesi'nin daha önceki iptal kararı doğrultusunda, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) sistemi yeniden düzenlendi. Buna göre, iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ya da adli para cezası gerektiren suçlarda, kanunda belirtilen şartların sağlanması halinde HAGB kararı verilebilecek. Sanıklar, beş yıl boyunca denetim altında tutulacak. Bu denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlememeleri ve kendilerine yüklenen yükümlülüklere riayet etmeleri durumunda dava düşecek. HAGB kararlarına karşı artık istinaf ve belirli koşullarda temyiz yolu da açılarak, kararların denetlenebilirliği artırıldı.
- İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele niteliğindeki suçlarda HAGB uygulanmayacak.
- Denetim süresi beş yıl olarak belirlendi.
- Kasıtlı yeni suç işlenmezse dava düşecek.
Miras Kalan Taşınmazların Satışında Öncelik Mirasçılarda
Kanunla birlikte, mirasçılara ait taşınmazların ortaklığının satış yoluyla giderilmesi süreçlerinde önemli bir yenilik getirildi. İlk açık artırma, yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Eğer bu ilk ihalede satış sağlanamazsa, ikinci artırma genel usullerle yapılabilecek. Bu düzenleme, mirasçıların kendi aralarında anlaşarak taşınmazı almalarına olanak tanıyarak, aile içi mülkiyet sorunlarının çözümüne katkı sağlamayı amaçlıyor.
Dolandırıcılık Suçlarında Ceza İndirimi ve Faiz Oranları
Dolandırıcılık suçlarına ilişkin de yeni bir düzenleme yapıldı. Banka hesabı, IBAN veya ödeme aracını maddi menfaat karşılığında kullandırarak suça iştirak eden kişiler için cezada indirim imkanı getirildi. Bu kişilere verilecek ceza, yarı oranında indirilebilecek. Ayrıca, kanuni faiz oranı da yeniden belirlendi. Sözleşmeyle faiz oranının kararlaştırılmadığı durumlarda uygulanacak faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın reeskont faiz oranı esas alınarak hesaplanacak.
İdari Yargıda Tek Hakimle Görülecek Davaların Kapsamı Genişledi
İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakim tarafından karara bağlanabilecek davaların kapsamı genişletildi. Parasal sınırı 486 bin lirayı aşmayan birçok idari dava artık tek hakim tarafından sonuçlandırılabilecek. Bu durum, idari yargıdaki iş yükünü azaltmayı ve davaların daha hızlı karara bağlanmasını hedefliyor. Noterlik evraklarının mahkemelere elektronik ortamda gönderilmesinin önü açılırken, birçok işlemde fiziki belge yerine elektronik onaylı örnek kullanılabilecek. Bu da bürokratik süreçleri hızlandıracak önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Diğer Önemli Değişiklikler ve Yürürlük Süreçleri
Kanunla birlikte belirsiz alacak davasına ilişkin düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçemeyeceği hükme bağlanırken, elektronik ortamdan duruşmaya katılıma ilişkin yeni kurallar da getirildi. Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu başkan ve üyelerinin görev süresi dört yıl olarak belirlendi. Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim ve sınav süreçleri de yeniden düzenlenirken, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz bilirkişi incelemesine başvurulması disiplin cezası kapsamına alındı.
Tekliften Çıkarılan Maddeler ve Yürürlük
Genel Kurul görüşmeleri sırasında verilen önergeler doğrultusunda, para alacaklarına ilişkin ilamların icrasını düzenleyen madde ile bilgisayarlarda arama ve el koyma usulünü değiştiren düzenleme teklif metninden çıkarıldı. Kanun, Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından bazı hükümler hemen yürürlüğe girecek. Elektronik satış ve bazı yargısal uygulamalara ilişkin düzenlemeler ise belirlenen geçiş sürelerinin ardından uygulanmaya başlanacak.
