İzmir'in Urla ilçesinde, Türkiye'nin en önemli arkeolojik alanlarından biri olan Liman Tepe'de yürütülen kazı çalışmaları, tarih öncesi dönemlere ait şaşırtıcı bulguları gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin önemli katkılarıyla sürdürülen araştırmalarda, yaklaşık 5 bin yıllık geçmişe sahip olduğu belirlenen gelişmiş bir antik drenaj sistemi keşfedildi. Bu taş kanallardan oluşan sistemin, dönemin yerleşimcileri tarafından yağmur sularını etkili bir şekilde yönetmek amacıyla kullanıldığı düşünülüyor. Uzmanlar, bu tür bir yapının Ege ve Batı Anadolu'daki antik yerleşimlerde az rastlanan örneklerden biri olduğunu belirtiyor.
Liman Tepe Kazıları Urla'nın Geçmişini Aydınlatıyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması hedefiyle arkeolojik kazılara desteğini aralıksız sürdürüyor. 2026 yılı destek programı kapsamında toplam 16 arkeolojik kazıya 19 milyon 665 bin 625 lira kaynak sağlanırken, bu kazılardan biri de Urla'nın 7 bin yıllık tarihine ışık tutan Liman Tepe oldu. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi'nin de katkılarıyla devam eden Liman Tepe kazılarında, 35 kişilik uzman bir ekip titizlikle çalışıyor. Ankara Üniversitesi adına yürütülen bu önemli çalışmalarda sadece karadaki antik yerleşim değil, 2000 yılından bu yana araştırılan deniz altındaki liman da detaylı bir şekilde inceleniyor.
Türkiye'nin ilk su altı liman kazılarının gerçekleştirildiği Liman Tepe'de, bu yılki çalışmalar özellikle 5 bin yıllık yerleşimin sokakları, 'uzun evler' olarak adlandırılan yapıları, surları ve dikkat çekici su sistemi üzerinde yoğunlaştı. Deniz altında ise limanın mendirek yapısının tarihini belirlemek amacıyla yeni araştırmalar yapıldığı bildirildi.
5 Bin Yıl Önce Su Yönetimi Nasıl Yapılıyordu?
5 bin yıllık kentin sokaklarında yapılan incelemelerde, Ankara Üniversitesi Deniz Arkeolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve Liman Tepe Kazı Başkanı Prof. Dr. Vasıf Şahoğlu, kazıların başlangıcından bugüne kadarki süreci anlattı. Şahoğlu, kazıların 1992 yılında Prof. Dr. Hayat Erkanal başkanlığında başladığını ve 2020 yılından itibaren kendisinin başkanlığında devam ettiğini belirtti. Urla'nın köklü geçmişini araştırdıklarını ifade eden Prof. Dr. Şahoğlu, “Şu an içinde bulunduğumuz kısım günümüzden 5 bin yıl geriye gidiyor. Surlarla çevrili bir şehrin içindeyiz. Sağımızda ve solumuzda ‘uzun evler’ dediğimiz yapılar var. Biz bugün aslında günümüzden 5 bin yıl önce kullanılan bir sokağın içerisindeyiz” sözleriyle dönemin atmosferini gözler önüne serdi.
Taş Kanallarla Su Yönetimi: Eski Uygarlıkların Zekası
Bu yılki çalışmaların en çarpıcı bulgularından birinin, antik yerleşimde ortaya çıkarılan su sistemi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Şahoğlu, farklı kotlardaki teraslar arasında inşa edilmiş taş kanalların, dönemin insanlarının suyu nasıl başarılı bir şekilde yönlendirdiğini gösterdiğini ifade etti. Bu keşif, 5 bin yıl önceki Liman Tepe sakinlerinin sadece mimari alanda değil, aynı zamanda mühendislik ve çevre yönetimi konularında da ileri bir bilgi birikimine sahip olduğunu ortaya koyuyor. Bulunan drenaj sistemi, yağmur sularının yerleşim alanından uzaklaştırılması ve belki de belirli alanlarda toplanarak kullanılması amacıyla tasarlanmış olabilir. Bu da dönemin tarım faaliyetleri veya günlük su ihtiyaçları için önemli bir altyapı olduğunu gösteriyor.
Liman Tepe'deki bu yeni keşifler, Ege Bölgesi'nin prehistorik dönemlerine dair bilgilerimizi derinleştirirken, aynı zamanda eski medeniyetlerin doğal koşullara uyum sağlama ve çevreyi yönetme becerilerine dair önemli ipuçları sunuyor. Kazı çalışmaları, Urla'nın ve genel olarak Anadolu'nun zengin tarihini aydınlatmaya devam edecek.
