Türkiye'nin dış ticaret performansı, Ağustos ayında hem ihracatta hem de ithalatta artış kaydederken, dış ticaret açığının da genişlemesiyle gündeme geldi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan geçici verilere göre, Ağustos 2023'te ihracat bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,1 artarak 23 milyar 467 milyon dolara ulaştı. İthalat ise yüzde 10,5'lik bir artışla 28 milyar 706 milyon dolar seviyesine yükseldi. Bu gelişmeler sonucunda, Ağustos ayında dış ticaret açığı yüzde 22,3 artışla 5 milyar 239 milyon dolara çıktı.

Yılın İlk Sekiz Ayında Dış Ticaret Açığı Artışı

Ocak-Ağustos 2023 dönemine bakıldığında, genel ticaret sistemine göre ihracat yüzde 4'lük bir artışla 184 milyar 996 milyon dolara yükselirken, ithalat yüzde 5,3 artarak 250 milyar 790 milyon dolara ulaştı. Bu sekiz aylık süreçte dış ticaret açığı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,3 oranında büyüyerek 65 milyar 793 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 74,7'den yüzde 73,8'e gerileyerek dış ticaret dengesindeki bozulmayı gözler önüne serdi. Ağustos ayında bu oran yüzde 83,5'ten yüzde 81,7'ye düştü.

Enerji ve Altın Hariç Verilerde Durum

Ekonomik analizlerde önemli bir gösterge olan enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret verileri de incelendi. Buna göre, Ağustos ayında enerji ve altın hariç ihracat yüzde 2,7 artışla 20 milyar 831 milyon dolar olarak gerçekleşti. Aynı kategorideki ithalat ise yüzde 9,6 artarak 21 milyar 919 milyon dolara yükseldi. Bu kalemler hariç dış ticaret açığı 1 milyar 88 milyon dolar olarak kaydedilirken, dış ticaret hacmi yüzde 6,1 artarak 42 milyar 749 milyon dolar oldu. Bu veriler, enerji ve altın dışındaki sektörlerde de ithalat baskısının devam ettiğini gösteriyor.

Sektörel Dağılım ve İthalatta Ara Malları Ağırlığı

Ekonomik faaliyetlere göre ihracatın sektörel dağılımında imalat sanayi, Ağustos ayında yüzde 93,6'lık payıyla liderliğini sürdürdü. Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü yüzde 3,2, madencilik ve taşocakçılığı ise yüzde 2,3 oranında pay aldı. Ocak-Ağustos döneminde de imalat sanayinin ihracattaki payı yüzde 93,9 seviyesinde gerçekleşti. İthalat tarafında ise geniş ekonomik gruplar sınıflamasına göre ara malları, Ağustos ayında yüzde 70,7 ile en büyük payı oluşturdu. Sermaye mallarının payı yüzde 13,5 iken, tüketim mallarının payı yüzde 15,5 olarak kaydedildi. Yılın ilk sekiz ayında da ara mallarının ithalattaki payı yüzde 71,1 seviyesinde sabit kaldı. Bu durum, Türkiye ekonomisinin üretim için dışarıdan ara malı tedarikine bağımlılığını sürdürdüğünü gösteriyor.

Ticaret Ortakları: Almanya ve Çin Zirvede

Ağustos ayında en fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu. Almanya'ya yapılan ihracat 1 milyar 760 milyon dolara ulaşırken, bu ülkeyi sırasıyla ABD, Birleşik Krallık, Irak ve İsviçre takip etti. İthalatta ise Çin, 4 milyar 706 milyon dolarlık hacimle ilk sırada yer aldı. Çin'i, Almanya, Rusya Federasyonu, ABD ve İtalya izledi. Özel ticaret sistemine göre ise Ağustos ayında ihracat yüzde 7,2 artışla 20 milyar 943 milyon dolara, ithalat yüzde 8,1 artışla 26 milyar 654 milyon dolara ulaştı. Bu sistemde dış ticaret açığı yüzde 11,4 artarak 5 milyar 711 milyon dolara çıktı. Bu veriler, Türkiye'nin dış ticaret politikaları ve stratejilerinin gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.