Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan Ağustos 2026 dış ticaret endeksleri verileri, Türkiye'nin dış ticaret performansına dair önemli göstergeleri gözler önüne serdi. Açıklanan rakamlara göre, ihracat birim değer endeksi Ağustos ayında bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8,5 oranında artış gösterdi. Bu artış, özellikle yakıt ve ham madde kalemlerinde belirginleşirken, ihracat miktar endeksinde düşüş yaşanması dikkat çekti.
İhracat Birim Değerindeki Yükseliş ve Alt Kalemler
Ağustos 2026 döneminde kaydedilen yüzde 8,5'lik ihracat birim değer endeksi artışı, farklı sektörlerdeki yükselişlerle desteklendi. Detaylı incelemelerde:
- Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde yüzde 7,4'lük bir artış görüldü.
- Ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 10,9 oranında önemli bir yükseliş kaydedildi.
- Yakıt kalemindeki artış ise yüzde 47,1 ile en dikkat çekici oranlardan biri oldu.
- İmalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 5,1'lik bir artış gerçekleşti.
Bu veriler, Türkiye'nin ihraç ettiği ürünlerin birim fiyatlarının genel olarak yükseldiğini göstermektedir. Ancak, bu olumlu tabloya rağmen ihracat miktar endeksinde yaşanan gerileme, toplam ihracat hacmindeki değişimi farklı bir açıdan ele almayı gerektiriyor.
İhracat ve İthalat Miktar Endekslerindeki Gerileme
Ağustos ayında ihracat birim değer endeksi artarken, ihracat miktar endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 0,4 azaldı. Alt kalemlerdeki değişimler ise şu şekilde sıralandı:
- Gıda, içecek ve tütün ürünleri miktarında yüzde 1,9 artış yaşandı.
- Ham maddeler (yakıt hariç) miktarında yüzde 19,3'lük belirgin bir artış görüldü.
- Yakıt miktarında yüzde 20,0'lik önemli bir azalış meydana geldi.
- İmalat sanayi (gıda, içecek, tütün hariç) miktarında ise yüzde 4,5'lik bir düşüş kaydedildi.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat miktar endeksi, Temmuz 2026'da 143,6 iken Ağustos 2026'da yüzde 1'lik bir artışla 145,0 seviyesine yükseldi. Ancak takvim etkilerinden arındırılmış seride endeks, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 0,4 azalarak 140,5 oldu. Bu durum, mevsimsel etkilerin ihracat miktarındaki kısa vadeli artışta rol oynadığını, ancak genel eğilimin bir miktar gerileme yönünde olduğunu işaret ediyor.
İthalat Tarafındaki Değişimler
İthalat cephesinde de benzer bir tablo gözlendi. İthalat birim değer endeksi, Ağustos ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 13,7 oranında yükseldi. Özellikle yakıt kalemindeki yüzde 35,9'luk artış, ithalat birim değer endeksindeki yükselişte ana etkenlerden biri oldu. Ham maddelerde yüzde 12,5, imalat sanayinde ise yüzde 7,5 artış görüldü. Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde ise yüzde 4,2'lik bir azalış yaşandı.
İthalat miktar endeksi ise Ağustos ayında yıllık bazda yüzde 2,8 geriledi. Gıda, içecek ve tütün miktarında yüzde 36,2, ham maddelerde yüzde 8,3 artış yaşanırken; yakıtlarda yüzde 1,6, imalat sanayinde ise yüzde 0,5 azalış gerçekleşti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi, Temmuz 2026'da 114,6 iken Ağustos 2026'da yüzde 2,5 azalarak 111,7 seviyesine düştü.
Dış Ticaret Haddinde Gerileme
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddi, Ağustos 2026'da 90,0 olarak gerçekleşti. Bu oran, geçen yılın aynı ayında 94,3 seviyesindeydi. Böylece, dış ticaret haddinde 4,3 puanlık bir düşüş yaşanmış oldu. Dış ticaret haddindeki bu düşüş, ihraç edilen ürünlerin birim fiyatlarının ithal edilen ürünlere göre daha az arttığını veya daha fazla düştüğünü göstermekte olup, ülkenin dış ticaret koşullarının bir miktar aleyhine döndüğüne işaret etmektedir.
Genel olarak, Ağustos 2026 dış ticaret endeksleri, Türkiye'nin dış ticaretinde birim değer bazında olumlu gelişmeler yaşanırken, miktar bazında ise bazı gerilemelerin görüldüğünü ortaya koymaktadır. Özellikle enerji fiyatlarındaki yükselişin hem ihracat hem de ithalat birim değer endeksleri üzerinde etkili olduğu anlaşılmaktadır.
