Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul'un kalbi Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde sürdürülen kapsamlı restorasyon çalışmalarının yeraltı bölümlerini detaylıca inceledi. Bakan Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker'den projeye ilişkin bilgiler alarak, devam eden kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme faaliyetleri hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Bu çalışmalar, Ayasofya'nın bilinmeyen derinliklerindeki tarihi zenginlikleri gün yüzüne çıkarmayı hedefliyor.
Ayasofya'nın Yeraltı Geçitlerinde Büyük Keşifler
Bakan Ersoy, Ayasofya'da Cumhuriyet tarihinin en geniş kapsamlı restorasyon projesinin yürütüldüğünü vurguladı. Bu çalışmaların, yapının yalnızca görünen kısımlarını değil, aynı zamanda yeraltındaki gizemli ve tarihi bölümlerini de kapsadığını belirtti. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe'de gerçekleştirilen titiz temizlik operasyonlarında, yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi alandan çıkarıldı. Bu devasa miktar, yeraltı yapılarının uzun yıllar boyunca nasıl birikintilerle kaplı kaldığını gözler önüne serdi.
Vezir Bahçe'deki hipoje yapısında kazıların tamamlandığını açıklayan Ersoy, birbirine bağlı mekanlardan oluşan bu yapının ana bölümünün yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğinde olduğunu bildirdi. Yapının doğu ve batı yönlerinde iki ayrı kanal hattı tespit edildiğini aktaran Bakan, yaklaşık 25 metre uzunluğundaki doğu kanalının temizlendiğini, batı kanalındaki çalışmaların ise devam ettiğini ifade etti.
Daha Eski Katmanlar ve Roma Bağlantıları
Hipojede, çamurla kaplı tabanın 1,5 metre altına inildiğinde, mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabilecek katmanlara ulaşıldığı belirtildi. Bu bulgular, Ayasofya'nın altında çok daha derin ve eski bir tarihin yattığına işaret ediyor. Batı Bahçe'de ise, altı mekan ve bunlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildi. Tünellerden yedisinde dolgu toprağın temizlendiği, diğer ikisinde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının sürdüğü bilgisi verildi. Temizlenen tünel hattının toplam uzunluğu 420 metreye ulaştı, bu da bölgenin ne kadar geniş bir yeraltı ağına sahip olduğunu gösteriyor.
- En Uzun Tünel: 180 metre ile Tünel-4.
- Olası Bağlantı: Tünel-4'ün Roma Caddesi ile bağlantılı olabileceği düşünülüyor.
- Konum: Fatih Medresesi önünden başlayıp ziyaretçi giriş noktasına doğru uzanan tünel, Ayasofya'nın giriş cephesine paralel ilerliyor ve yüzde 3 eğime sahip.
Tünellerde ve mekanlarda yapısal onarım ve güçlendirme çalışmalarının da hızla devam ettiğini kaydeden Ersoy, 56 metre uzunluğundaki Mekân-2'nin 18 metrelik bölümünde tonoz onarımlarının tamamlandığını ve özgün malzemeyle uyumlu materyaller kullanıldığını bildirdi. Tünel-4'te 50 metrelik bölüm paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirilirken, aynı çalışmanın Tünel-5'te 90 metrelik hat boyunca devam ettiği belirtildi.
Ayasofya'nın Yeraltı Tünelleri Ziyarete Açılabilir mi?
Bakan Ersoy, yeraltı tünellerinin tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur suyu tahliyesi gibi önemli işlevler gördüğünü, bu yapıların İstanbul'un geçmişteki su altyapısı hakkında değerli bilgiler sağladığını ifade etti. Tünellerin havalandırma açısından da teknik değerlendirmeye tabi tutulduğunu aktaran Ersoy, mevcut çıkışın Ayasofya'nın ihtiyaç duyduğu havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6'sını karşılayabildiğini dile getirdi. Gelecekte yapılacak lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının ardından tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava beslemesinde kullanılıp kullanılamayacağının değerlendirileceği açıklandı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya'nın korunması ve ziyaretçi güvenliği göz önünde bulundurularak, uygun yeraltı bölümlerinin gelecekte ziyaretçilere açılmasına yönelik bir teşhir projesi hazırlamayı planladıklarını da duyurdu. Bu gelişme, Ayasofya'nın gizemli yeraltı dünyasının milyonlarca ziyaretçiyle buluşmasının önünü açabilir ve İstanbul'un kültürel mirasına yeni bir boyut kazandırabilir.










