Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin bitkisel yağ arz güvenliğini sağlamak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla yağlık ayçiçeği tohumu ile ham ayçiçeği yağı ithalatına yönelik önemli bir düzenlemeye imza attı. Resmî Gazete'de yayımlanan yeni tebliğ, tarife kontenjanının dağıtım usul ve esaslarını belirleyerek ithalat süreçlerine şeffaflık ve kontrol getirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda, toplamda 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu veya bunun karşılığı olan 500 bin ton ham ayçiçeği yağı ithalatı için tarife kontenjanı belirlendi.
Ayçiçeği İthalatında Yerli Alım Yapanlara Öncelik
Yeni düzenlemeye göre, tarife kontenjanı dağıtımında belirli kriterler esas alınacak. Özellikle yerli yağlık ayçiçeği tohumu alımı yapan ve ham veya rafine ayçiçeği yağı üreten sanayici firmalara öncelik tanınacak. Tebliğ, 1 Temmuz ile 30 Kasım 2026 tarihleri arasında yerli ayçiçeği alımı gerçekleştiren firmaların bu öncelikten faydalanacağını açıkça belirtiyor. Bu maddeyle, hem yerli üreticinin desteklenmesi hem de sanayicinin yerli hammaddeye yönelmesi teşvik ediliyor.
Ticaret Bakanlığı'nın bu adımı, Türkiye'nin ayçiçeği yağı ve tohumu piyasasında arz istikrarını sağlamayı amaçlıyor. Yerli üretimin yetersiz kaldığı dönemlerde ithalat yoluyla piyasaya ürün sürülürken, bu sürecin belirli kurallara bağlanmasıyla spekülatif hareketlerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Başvurular E-Devlet Üzerinden ve İthal Lisansı Zorunluluğu
Tarife kontenjanı başvuruları, dijitalleşen kamu hizmetleri doğrultusunda elektronik ortamda alınacak. Firmalar, 1-15 Aralık 2026 tarihleri arasında e-Devlet veya Ticaret Bakanlığı'nın "E-İşlemler" sistemi üzerinden e-imza ile başvurularını tamamlamak zorunda olacak. Acil ve istisnai durumlarda ise Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) veya fiziksel başvuru yöntemleri de kabul edilebilecek.
İthalat sürecinde kritik bir rol oynayacak olan ithal lisansı uygulaması da tebliğde yerini aldı. Kontenjan kapsamında ithalat yapacak firmalara Ticaret Bakanlığı tarafından elektronik ortamda ithal lisansı düzenlenecek. Bu lisanslar, başvuru esnasında bildirilen e-posta adreslerine gönderilecek ve gümrük işlemlerinde ibrazı zorunlu bir belge olarak aranacak. Lisansların üçüncü kişilere devredilemeyeceği ve yalnızca belge sahibi firma tarafından kullanılabileceği de açıkça belirtildi.
Kontenjan İptal Şartları ve Bakanlık Yetkisi
Tebliğ, ithalat sürecinde yaşanabilecek olumsuz durumları önlemek adına çeşitli yaptırımlar da içeriyor. Sahte belge kullanımı, yanlış beyan, lisansın devredilmesi veya diğer kurallara aykırı işlemlerin tespiti halinde, verilen kontenjan tahsisleri derhal iptal edilecek. Ayrıca, Ticaret Bakanlığı'nın uygulamanın tüm aşamalarında düzenleme yapma ve gerektiğinde verilen lisansları iptal etme yetkisi bulunuyor. Bu yetki, piyasa koşullarına göre hızlı ve esnek müdahale imkanı sağlayacak.
Bu yeni düzenleme, Türkiye'nin tarım ve dış ticaret politikalarında stratejik bir ürün olan ayçiçeği yağı ve tohumu tedarik zincirinde daha güvenli ve öngörülebilir bir yapı oluşturmayı hedefliyor. Hem yerli üretimin teşvik edilmesi hem de tüketicinin uygun fiyatlı ve yeterli ürüne erişiminin sağlanması amaçlanıyor.
