Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Antalya'da gerçekleşen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamındaki özel etkinlikte önemli açıklamalarda bulundu. Bakan Tekin, savaşların çocukları okullardan kopardığını vurgulayarak, uluslararası topluma okulların ve öğretmenlerin korunması yönünde güçlü bir çağrı yaptı. Bu çağrı, eğitimden uzak kalan milyonlarca çocuğun geleceği için atılması gereken adımların altını çizdi.

Türkiye'nin Çevre Eğitimindeki Başarısı ve PISA Verileri

Bakan Tekin, "COP31 Gençlik ve Eğitim Günü-Kanıta Dayalı İzleme, Deneyim Paylaşımı ve Yeşil Eğitimde İşbirliği" oturumunda Türkiye'nin çevre eğitimindeki ilerlemelerini de paylaştı. Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA 2025) sonuçlarına göre Türkiye'nin çevre bilimi alanında 494 puanla OECD ortalaması olan 480 puanın üzerine çıktığını belirtti. Bu başarıyla Türkiye, 85 ülke arasında 17'nci, OECD ülkeleri arasında ise 12'nci sırada yer alarak dikkat çekti.

Tekin'in aktardığı verilere göre, çevreyle ilgili bir mesleğe yönelmek isteyen öğrencilerin oranı yüzde 78,5'e ulaşmış durumda. Ayrıca, okulların çevre konusunda sunduğu öğrenme fırsatlarında da Türkiye'nin OECD ortalamasının üzerinde olduğu gözlemlendi. Bu sonuçlar, öğretmenlerin yoğun çabalarının ve çevre bilincinin eğitim hayatına başarılı bir şekilde yansımasının önemli bir göstergesi olarak kabul ediliyor.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Yeşil Eğitim Hamleleri

Milli Eğitim Bakanı Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile öğretim programlarının baştan sona yenilendiğini ve erdem, değer ve eylem çerçevesiyle değerlerin sadece bilgi olarak öğretilmekle kalmayıp, aynı zamanda davranışa dönüşmesinin hedeflendiğini ifade etti. Bu modelin, öğrencilerin sadece akademik başarılarını değil, aynı zamanda toplumsal ve çevresel sorumluluklarını da geliştirmeyi amaçladığı anlaşıldı.

  • "Yeşil Vatan-Benim Okulum Geleceğe Çare" Etkinlikleri: Öğrencilerin her ay farklı çevre sorunlarını araştırarak çözüm önerileri geliştirdiği bu etkinlikler, pratik çevre bilincinin oluşmasına katkı sağlıyor.
  • Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği Dersi: İlkokul ve ortaokullarda verilen bu ders, çevre sorunlarına bilimsel bir temel oluşturarak öğrencilerin farkındalığını artırıyor.
  • Geri Dönüşüm Programlarına Katılım: PISA 2025 verilerine göre okullardaki geri dönüşüm programlarına katılımın yüzde 99,2'ye ulaşması, çevre bilincinin eğitim hayatındaki yaygınlığını açıkça ortaya koyuyor.

İklim Okuryazarlığı Ölçülecek ve Uluslararası İşbirliği

Bakan Tekin, OECD'nin PISA 2029 döngüsünden itibaren iklim okuryazarlığını tüm katılımcı ülkelerde düzenli olarak ölçeceğini açıkladı. Türkiye'nin bu sürece sadece ölçülen bir ülke olarak katılmakla yetinmeyeceğini, aynı zamanda ölçmenin nasıl yapılacağına dair tartışmalara kendi tecrübeleriyle katkı sunacağını belirtti. Bu kapsamda, 4, 8 ve 10. sınıflarda iki yıllık dönemlerle gerçekleştirilen Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Araştırması'na (ABİDE) iklim okuryazarlığı alt ölçeğinin ekleneceği kaydedildi. Elde edilecek verilerin eğitim programlarına yansıtılacağı bildirildi.

Türkiye'nin Yeşil Eğitim Ortaklığı (GEP) bünyesinde kurulan İzleme ve Değerlendirme Çalışma Grubu'na OECD ve Küresel Eğitim İzleme Raporu ekipleriyle birlikte ilk iki yıllık dönem için eş koordinatör seçilmesi, ülkenin uluslararası alandaki etkinliğini gösteriyor. Bu görevle ülkeler arasında veri ve iyi uygulama paylaşımının güçlendirilmesi hedefleniyor.

Savaşın Gölgesindeki Çocuklar ve Eğitim Hakkı

Bakan Tekin, konuşmasının en çarpıcı bölümünde savaşların eğitime etkilerine değindi. İyi kurgulanmış bir ölçmenin, imkânları kısıtlı bölgelerde yaşayan çocukları görünür kılarak eğitim hakkının herkese eşit biçimde ulaşıp ulaşmadığını sorgulama imkânı verdiğini vurguladı. Tekin, "Eğitim hakkını herkes için güvence altına almanın ilk şartı da onu kimin kullanamadığını görebilmekten geçiyor. Oysa savaşın ve çatışmaların okulsuz bıraktığı milyonlarca çocuk, okul temelli öğrenme ölçmelerinin hiçbirinde yer alamıyor. Savaşın çocukları okullarından koparırken dünyanın görüş alanından da çıkardığını görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Bakan Tekin, hiçbir çocuğun okulundan ve kayıtlardan silinmediği bir dünyanın ancak barışla mümkün olacağına inandığını belirterek, barışı tesis etme sorumluluğunun tüm ülkelerin, özellikle de bu sorumluluğu yerine getirebilecek güce sahip olanların omuzlarında olduğunu dile getirdi. Türkiye'nin savaştan kaçan milyonlarca insana kapılarını, çocuklarına da okullarını açtığını hatırlatan Tekin, bu tecrübeyle sorumluluğun ağırlığını yakinen bildiklerini ifade etti. Konuşmasının sonunda tüm ülkelere, okulları ve öğretmenleri savaşın hedefi olmaktan koruyacak bir irade ortaya koyma çağrısında bulundu ve çatışmaların okulsuz bıraktığı çocukları izleme sistemlerinin ve eğitim politikalarının merkezine almayı ortak bir vazife olarak gördüğünü ekledi.

OECD Direktörü Schleicher'den Türkiye'ye Övgü

Oturuma katılan OECD Eğitim ve Beceriler Direktörü Andreas Schleicher, Bakan Tekin'e Türkiye'nin 20 yılı aşkın süredir eğitim alanında gösterdiği "inanılmaz liderlik" için teşekkür etti. Schleicher, Türkiye'nin OECD bölgesindeki en hızlı büyüyen ve ilerleyen eğitim sistemi olduğunu belirterek, "Toplumlarımız, eğitim sistemlerimizden çok daha hızlı değişiyor. Ancak Türkiye bize gerçekten farklı şekilde hareket edebileceğimizi gösterdi. Bugünün zorluklarının üstesinden gelebiliriz." değerlendirmesinde bulundu.

Schleicher ayrıca, iklim okuryazarlığı kavramının Azerbaycan'ın liderliğinde COP 29'da doğduğunu ve iklim değişikliğinin artık sınıflarda tartışılan soyut bir kavram olmaktan çıkıp eyleme dönüşmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye'de bunun çok güzel örneklerini gördüklerini ve öğrencilerin iklim değişikliği ile mücadeleye katkılarının olabileceğini gördüklerini dile getirdi.

Konuşmaların ardından Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Eren Ökten'in moderatörlüğünde panele geçildi. Panele Azerbaycan, Kırgızistan, Özbekistan, Brezilya, ICESCO, OECD, Ürdün, Plan International Avustralya ve Pakistan'dan üst düzey yetkililer katılarak iklim eğitimi ve yeşil eğitim konularında değerlendirmelerde bulundu. Antalya'da paylaşılan tecrübelerin ülkeler arasındaki iş birliğini daha da derinleştirmesi temenni edildi.