Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi'nden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, son dönemde Elon Musk’ın Neuralink projesiyle dünya gündemine oturan beyin çipleri ve beyin-bilgisayar arayüzleri (BCI) hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Tarlacı, bu teknolojinin sanıldığının aksine yeni olmadığını ve felçli hastaların yaşam kalitesini artırma hedefi taşıdığını belirtti.
Beyin Sinyalleri Yüzyıldır Kaydediliyor: Neuralink Bir İlk Değil
Prof. Dr. Sultan Tarlacı, sosyal medyada Neuralink ile birlikte beyin-bilgisayar arayüzlerinin ilk kez ortaya çıktığına dair yanlış bir algı oluştuğunu ifade etti. Tarlacı, aslında beyin ile bilgisayar arasında iletişim kurma fikrinin onlarca yıldır bilim insanlarının üzerinde çalıştığı bir alan olduğunu vurguladı. "Beyin, düşündüğümüz, hareket ettiğimiz, hissettiğimiz veya karar verdiğimiz her an elektriksel sinyaller üretir" diyen Prof. Dr. Tarlacı, bu sinyallerin 1920'li yıllardan beri Elektroensefalografi (EEG) yöntemiyle kaydedilebildiğini hatırlattı.
Uzun yıllar boyunca bu karmaşık elektriksel aktivite içinden belirli bir hareketi veya niyeti temsil eden sinyalleri ayırt etmenin zor olduğunu belirten Tarlacı, 1970'li ve 1980'li yıllarda yapılan çalışmalarla beynin belirli bölgelerindeki bazı sinir hücrelerinin belirli hareketlerle ilişkili olduğunun ortaya konduğunu aktardı. Örneğin, sağa ya da sola bakma veya kolu kaldırma isteği oluştuğunda beynin belirli bölgelerinde tekrar eden elektriksel desenler oluştuğu gösterildi. Böylece ilk kez 'niyet' ile 'hareket' arasındaki bağlantının bilimsel olarak çözümlenmeye başlandığına dikkat çekti.
Beyin-Bilgisayar Arayüzlerinin Temel Amacı: Felçli Hastalara Destek
Prof. Dr. Tarlacı, beyin-bilgisayar arayüzünün, beynin ürettiği elektriksel sinyallerin bilgisayar tarafından analiz edilerek bir cihaza komut vermesini sağlayan bir sistem olduğunu açıkladı. Bu teknolojinin özellikle ALS hastaları, omurilik felci geçiren kişiler ve 'locked-in sendromu' gibi ağır felç tabloları yaşayan hastalar için geliştirildiğini belirtti. Tarlacı, teknolojinin temel amacının, kişinin hareket edemese bile yalnızca düşüncesini kullanarak dış dünyayla iletişim kurabilmesini sağlamak olduğunu söyledi. Bu sayede, hastaların bağımsızlıklarını bir nebze olsun geri kazanmaları ve yaşam kalitelerinin artırılması hedefleniyor.
İletişim ve Kontrol İmkanları
- Felçli hastaların düşünce gücüyle bilgisayar ekranındaki sanal klavyeyi kullanarak yazı yazabilmesi.
- Robotik protez kolları veya tekerlekli sandalyeleri zihinsel komutlarla kontrol edebilmesi.
- Çevrelerindeki akıllı ev sistemlerini (ışıklar, televizyon vb.) yönetebilmesi.
Bu gelişmeler, tıp dünyasında büyük bir çığır açma potansiyeli taşıyor. Beyin çipleri ve beyin-bilgisayar arayüzleri, sadece iletişim kurma becerisini değil, aynı zamanda günlük yaşam aktivitelerinde de önemli kolaylıklar sağlayarak, felçli bireylerin sosyal yaşama daha aktif katılımlarını destekleyebilir.
Prof. Dr. Sultan Tarlacı'nın açıklamaları, beyin-bilgisayar arayüzleri etrafındaki merakı giderirken, bu teknolojinin etik ve sosyal boyutlarının da bilimsel bir zeminde tartışılması gerektiğini bir kez daha ortaya koydu. Gelecekte bu teknolojilerin daha da gelişerek birçok hastanın hayatında köklü değişiklikler yapması bekleniyor.
