Türkiye, coğrafi yapısı ve iklimsel koşulları nedeniyle sel felaketleriyle sıkça karşılaşan bir ülke konumunda. Bu önemli soruna bilimsel bir çözüm getirmek amacıyla Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü ile iş birliği yaparak dev bir projeye imza attı. “Türkiye Yukarı Havzalarında Potansiyel Sel Risk Alanlarının Araştırılması ve Karar Destek Araçlarının Geliştirilmesi Projesi” adını taşıyan bu çalışma, ülkenin yukarı havzalarındaki sel risklerinin belirlenmesi ve bu risklere karşı alınacak önlemlere bilimsel zemin oluşturulması açısından büyük önem taşıyor.
Projenin Kapsamı ve Bilimsel Yaklaşım
BTÜ yürütücülüğünde, Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve Yıldırım Beyazıt Üniversitesinden akademisyenlerin de katkılarıyla gerçekleştirilecek olan proje, çok yönlü bir bilimsel araştırma metodolojisi sunuyor. Proje ekibinde BTÜ Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü'nden Prof. Dr. Burak Arıcak proje yürütücülüğünü üstlenirken, Prof. Dr. Temel Sarıyıldız ve Doç. Dr. Esin Erdoğan Yüksel ise araştırmacı olarak görev alıyor.
Çalışmanın ilk aşamasında, geçmişte Türkiye genelinde meydana gelmiş sel olaylarına ilişkin detaylı bir envanter oluşturulacak. Bu envanter, sel felaketlerinin zaman içindeki dağılımı, etkilediği bölgeler ve nedenleri hakkında kritik veriler sağlayacak. Ardından, havza hiyerarşisi belirlenerek çalışma birimleri tanımlanacak ve sel tehlikesinin oluşumunda etkili olan tüm bileşenler titizlikle değerlendirilecek. Bu bileşenler arasında yağış miktarı, arazi eğimi, toprak yapısı, bitki örtüsü ve insan faaliyetleri gibi faktörler yer alıyor. Ayrıca, selden etkilenebilecek alanların ve bu alanlardaki yapıların, nüfusun maruziyet ve etkilenebilirlik analizleri de yapılacak.
Yukarı Havzalardaki Sel Riskleri Nasıl Belirlenecek?
BTÜ liderliğinde yürütülecek bilimsel çalışmaların ana çıktılarından biri, Türkiye'nin yukarı havzalarında potansiyel sel tehlikesi ve sel riski taşıyan alanları gösteren detaylı haritaların hazırlanması olacak. Bu haritalar, karmaşık coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ve uzaktan algılama teknikleri kullanılarak oluşturulacak. Elde edilen veriler ve analiz sonuçları, hangi bölgelerin sel riski altında olduğunu net bir şekilde ortaya koyacak ve bu alanlara yönelik müdahale önceliklerinin belirlenmesinde kilit rol oynayacak.
Karar Destek Araçları ile Bilimsel Planlama
Proje, sadece risk alanlarının tespitiyle sınırlı kalmayıp, elde edilen tüm verileri ve analiz sonuçlarını standart bir veri tabanında bir araya getirmeyi hedefliyor. Bu kapsamlı veri altyapısı üzerine inşa edilecek karar destek araçları sayesinde, sel risklerinin azaltılmasına yönelik planlama, projelendirme, yatırım ve uygulama süreçleri bilimsel verilerle desteklenecek. Böylece, alınan kararların etkinliği ve doğruluğu artırılacak, kaynakların daha verimli kullanılması sağlanacak.
- Veri Tabanı Oluşturma: Tüm sel riski verileri merkezi bir sistemde toplanacak.
- Model Geliştirme: Sel senaryolarını simüle eden modeller oluşturulacak.
- Önceliklendirme Mekanizmaları: Müdahale gerektiren alanlar bilimsel olarak önceliklendirilecek.
- Politika Geliştirme: Sel yönetimi stratejileri için bilimsel girdi sağlanacak.
BTÜ, proje kapsamında hazırlayacağı raporlar, haritalar, sayısal veriler, analizler ve modeller gibi tüm çıktıları ilgili idareye sunacak. Ayrıca, elde edilen bilimsel bulgular ışığında en az bir uluslararası bilimsel makale hazırlayarak, Türkiye'nin sel riskleriyle mücadelesine küresel bilim camiasında da katkıda bulunmayı amaçlıyor. Proje süresince yapılacak toplantılar, çalıştaylar ve teknik değerlendirmeler ise Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü ile yakın koordinasyon içinde yürütülecek, böylece projenin saha uygulamalarına entegrasyonu sağlanacak ve alınan kararların uygulanabilirliği garanti altına alınacak.
