Nilüfer Belediyesi'nin ev sahipliğinde gerçekleşen “Tematik Buluşmalar” söyleşileri kapsamında, tarihçi ve yazar Agah Enes Yasa, merak uyandıran Bursa'nın tarihi yapıları dijital haritada projesi hakkında kapsamlı bilgiler verdi. Nâzım Hikmet Kültürevi Balaban Salon’da “Bursa’nın Kayıp Yıllarının İzinde” başlığıyla düzenlenen etkinlikte Yasa, kentin tarihsel süreçteki sosyal, ekonomik ve özellikle mimari dönüşümlerini haritalar, hava fotoğrafları ve çeşitli arşiv belgeleriyle detaylı bir şekilde değerlendirdi.
Bursa'nın Mimari Değişimi ve Kayıp Mirası
Agah Enes Yasa, konuşmasında Bursa'da yaşanan hızlı mimari değişime dikkat çekerek, kentin özgün mimari yapısının neden korunamadığına dair önemli tespitlerde bulundu. Yasa'ya göre, bu durumun temel nedenleri arasında kent kültürünün yeterince oluşmaması, aşırı kar hırsı ve plansız kentleşme yatıyor. Bu faktörlerin, Bursa'nın tarihsel dokusunun zamanla kaybolmasına yol açtığını vurguladı. Yasa, bu kaybolan mirası görünür kılmak amacıyla dijital bir projeye imza attığını belirtti.
ODTÜ Tarih Bölümü akademisyenlerinin değerli katkılarıyla, açık kaynaklı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) altyapısı kullanılarak geliştirilen bu özel proje, “Bursa Hayalet Yapılar” adını taşıyor. Yasa, projenin detaylarını katılımcılarla paylaşırken, dijital çağın imkanlarını kullanarak geçmişi günümüze taşımanın önemine değindi. Kendi ifadesiyle, Bursalı bir ailede büyümesinin ve çocukluğundan itibaren kentin geçmişine duyduğu ilginin bu projeyi hayata geçirmesinde büyük rol oynadığını dile getirdi.
'Bursa Hayalet Yapılar' Projesinin Detayları
Agah Enes Yasa, “Dijital bir kuşak mensubu olarak gündelik tarih çalışmalarında coğrafi bilgi sistemlerini kullandım. Hedefim; okuduğum, biriktirdiğim malzemeyi harita üzerinde gösterebileceğim basit bir arayüz oluşturmaktı” sözleriyle projenin çıkış noktasını açıkladı. Yasa, tasarladıkları sistem sayesinde, şehir sokaklarında gezen herkesin, örneğin Heykel veya Setbaşı gibi bölgelerde telefonlarından bakarak, 'Burada eskiden ne varmış, kim yaşamış, ne yapılıyormuş?' gibi sorularına anında yanıt bulabileceği interaktif bir deneyim sunduklarını belirtti.
Yaklaşık 2,5 yıllık titiz bir araştırma sürecinin ve bir aylık yoğun bir uygulama döneminin ardından tamamlanan bu proje, Bursa kent merkezine ait tam 650 tarihi yapıyı dijital harita üzerinde haritalandırdı. Yasa, haritalandırılan bu yapıların dini, iktisadi ve sivil mimari örnekleri olarak farklı renklerle kategorize edildiğini ifade etti. Bu sayede kullanıcılar, yapıların türlerine göre kolayca ayırt edilebilmesini sağlıyor.
- Dini Yapılar: Cami, mescit, türbe gibi ibadethane ve kutsal mekanlar.
- İktisadi Yapılar: Han, çarşı, dükkan gibi ticari ve ekonomik faaliyetlerin yürütüldüğü alanlar.
- Sivil Mimari Örnekleri: Konutlar, konaklar, çeşmeler gibi günlük yaşamda kullanılan yapılar.
Proje kapsamında, Ova üzerindeki yaklaşık 20 çiftliğin iktisadi arşiv kayıtları ve aile söyleşileriyle haritalandırılması da dikkat çekici bir detay olarak öne çıkıyor. Yasa, projenin bir sonraki aşamasında Bursa'nın tarım ve çiftlik mimarisi üzerine daha derinlemesine çalışmalar yapmayı hedeflediklerini de sözlerine ekledi. Bu dijital harita, sadece geçmişi değil, aynı zamanda gelecek nesillere aktarılacak kültürel bir mirasın da temellerini atmış oluyor.
