Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Gamze Akkuş İlgezdi, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kayıt dışı ekonomiyle mücadele amacıyla devreye alınan Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS) hakkında önemli eleştirilerde bulundu. İlgezdi, sistemin ticari araç sahipleri ve akaryakıt istasyonları üzerinde mükerrer maliyetler oluşturduğunu ve sahada çeşitli sorunlara yol açtığını ifade etti. Bu kapsamda, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e yazılı bir soru önergesi sunarak konuyu Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı.
UTTS'nin Getirdiği Ek Maliyetler ve Mevcut Altyapı Sorunu
CHP'li İlgezdi'nin dikkat çektiği temel sorunlardan biri, UTTS'nin getirdiği mükerrer yatırım maliyetleri oldu. İlgezdi, sistemin hem araçlara hem de akaryakıt pompa tabancalarına yeni donanımlar takılmasını zorunlu kılmasının, mevcut altyapılar varken ek bir maliyet yükü getirdiğini savundu. Akaryakıt dağıtım şirketlerinin yıllardır kullandığı taşıt tanıma sistemlerinin bulunduğunu belirten İlgezdi, bu mevcut sistemlerin kamu denetimine entegre edilmesi yerine, sıfırdan yeni donanımlar takılmasının gereksiz maliyet artışına yol açtığını ileri sürdü. Cihaz ve montaj ücretlerinin hangi kriterlere göre belirlendiği de İlgezdi'nin sorguladığı önemli noktalardan biri oldu. Bu ek maliyetlerin doğrudan ticari araç sahiplerinin ve sektörün sırtına yüklendiğini vurgulayan İlgezdi, uygulamanın acilen gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.
İkinci El Araç Devirlerinde Yaşanan Mağduriyetler ve Elektronik Atık Riski
Gamze Akkuş İlgezdi'nin eleştirdiği bir diğer konu ise ikinci el ticari araç devirlerindeki UTTS uygulaması oldu. Mevcut durumda, araç üzerinde çalışan Taşıt Tanıma Birimi'nin (TTB) mülkiyet değişikliğinde yeni sahibine devredilememesi, yeni bir maliyet kalemi oluşturuyor. İlgezdi, sadece sistemdeki mükellef bilgilerinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için yeniden cihaz ve montaj ücreti talep edilmesini eleştirdi. Bu durumun hem mükellefler için ek yük getirdiğini hem de gereksiz yere elektronik atık oluşumunu artırdığını belirten İlgezdi, yazılımsal bir devir altyapısı oluşturulup oluşturulmayacağını da sordu. Bu uygulamanın, sürdürülebilirlik ve ekonomik verimlilik açısından sorgulanması gerektiğini ifade etti.
Sistemsel Arızalar ve Garanti Mekanizmaları Beklentisi
UTTS kapsamında kullanılan donanımların kaza, kaporta onarımı veya diğer mekanik nedenlerle zarar görmesi durumunda uygulanacak garanti ve telafi mekanizmaları da İlgezdi'nin gündeme taşıdığı konular arasındaydı. Sistemsel arızalar nedeniyle plakanın otomatik olarak okunamadığı durumlarda yapılan akaryakıt harcamalarının nasıl belgelendirileceği ve mükelleflerin bu süreçte mağduriyet yaşamaması için ne gibi alternatif yöntemlerin belirleneceği de İlgezdi'nin merak ettiği hususlar oldu. Bu tür operasyonel aksaklıkların ticari faaliyetleri olumsuz etkilememesi adına net ve şeffaf çözümlerin sunulması gerektiğini vurguladı.
Bakan Şimşek'e Yöneltilen Kritik Sorular
Gamze Akkuş İlgezdi, tüm bu iddialarını ve endişelerini Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına sunduğu yazılı soru önergesinde altı madde halinde sıraladı. Önergede yer alan başlıca sorular şunlar:
- Taşıt Tanıma Birimi (TTB) ve Taşıt Tanıma Okuyucu (TTO) cihazlarının bedelleri ile montaj ücretleri hangi kriterlere göre belirlenmiştir?
- UTTS kapsamında bugüne kadar kaç araca ve kaç akaryakıt pompasına donanım takılmıştır?
- Bu sistem üzerinden elde edilen toplam gelir ne kadardır ve bu gelirler hangi kalemlere aktarılmıştır?
- İkinci el ticari araç devirlerinde TTB'nin yeni sahibine devredilememesi nedeniyle oluşan mükerrer maliyetin önüne geçmek için yazılımsal bir devir altyapısı oluşturulması düşünülmekte midir?
- Sistemsel arızalar veya donanım hasarları durumunda mükelleflerin mağduriyetini giderecek garanti ve telafi mekanizmaları nelerdir?
- Mevcut akaryakıt dağıtım şirketlerinin taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine yeni bir sistem kurulmasının gerekçeleri nelerdir?
İlgezdi, bu sorulara verilecek yanıtların, UTTS'nin şeffaflığı ve ticari araç sahipleri üzerindeki etkileri konusunda kamuoyunu aydınlatacağını umduğunu dile getirdi. Uygulamanın, kayıt dışı ekonomiyle mücadele hedefine ulaşırken mükelleflere ek ve gereksiz yükler getirmemesi gerektiğini vurguladı.
