Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uzun süredir hazırlıkları yapılan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, Türkiye genelinde resmi olarak faaliyete geçti. Bugün itibarıyla 81 ilin tamamında devreye alınan sistem sayesinde, çevre bilincini artırmanın yanı sıra ülke ekonomisine de önemli bir katkı sağlanması hedefleniyor. Vatandaşlar, plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını iade ederek her biri için 1 TL teşvik ödemesi alacak.

Sıfır Atık Hedefine Büyük Katkı: DOA Sistemi

Bakan Murat Kurum, sistemin ülke genelinde uygulamaya alınmasını sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu. Kurum, "Şişeni DOA'ya at, 1 TL kazan. Sıfır Atık'ta DOA dönemi başladı. Depozito Yönetim Sistemimizi bugün Türkiye genelinde devreye alıyoruz" ifadelerini kullandı. Bu açıklamayla birlikte, çevre dostu bu uygulamanın "Sıfır Atık" hedefine ulaşmada kritik bir rol oynayacağı vurgulandı. Bakan Kurum, yeni sistemle her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılmasının ve Türkiye ekonomisine yıllık 30 milyar lira katkı sağlanmasının öngörüldüğünü belirtti. Kurum, "Hem vatandaşımız hem doğamız hem ülkemiz kazanacak, yapacağımız her iade geleceğimize temiz bir nefes olacak" diyerek sistemin faydalarına dikkat çekti.

81 İl ve 973 İlçede DOA Makineleri Hizmete Girdi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen Depozito Yönetim Sistemi kapsamında, ülke genelinde yaygın bir ağ kuruldu. Bugün itibarıyla 81 il ve 973 ilçede DOA iade makineleri vatandaşların kullanımına sunuldu. İlk etapta 2 binin üzerinde makineyle hizmet vermeye başlayan sistemin, ilerleyen süreçte mahalle, semt ve köylerde de yaygınlaştırılması planlanıyor. Böylece, ambalaj iade noktalarına erişimin kolaylaştırılması hedefleniyor.

İşletmeler de Sisteme Dahil Edildi

Sadece iade makineleriyle sınırlı kalmayan sistem, geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Market zincirleri, süpermarketler, bakkallar ve büfeler gibi perakende noktalarının yanı sıra otel, restoran ve kafelerden (HORECA) oluşan işletmeler de bu sürece dahil edildi. Bu işletmeler, DOA logolu ambalajları çöpe atmak yerine ayrı biriktirerek geri dönüşüm sürecine aktif olarak katkı sağlayacaklar. Bu entegrasyon, atık yönetiminde bütüncül bir yaklaşım sergilendiğini gösteriyor.

Mobil Uygulama ile Kolay İade ve Teşvik Kazanımı

Depozito Sistemi, modern teknolojiden faydalanarak vatandaşların işini kolaylaştırıyor. Sistem, cep telefonlarına indirilebilecek "Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA)" mobil uygulamasıyla entegre çalışacak. Vatandaşlar, uygulama üzerinden QR kodu okutarak DOA logolu plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını iade makinelerine bırakabilecekler. İşte sistemin işleyişi:

  • Mobil uygulama üzerinden QR kod okutma.
  • DOA logolu ambalajları iade makinelerine yerleştirme.
  • İade edilen her ambalaj için 1 TL teşvikin dijital cüzdana aktarılması.
  • Biriken tutarların banka hesaplarına transfer edilebilmesi.
  • ATM'lerden nakit olarak çekim imkanı.
  • Anlaşmalı iş yerlerinde alışverişlerde kullanım.

Bu yöntemle, hem geri dönüşüm teşvik ediliyor hem de vatandaşlara pratik bir kazanç kapısı sunuluyor. Dijital cüzdan uygulaması, şeffaflık ve kolay takip imkanı da sağlıyor.

Sakarya'da Başlayan Pilot Uygulama Genişletildi

Depozito Yönetim Sistemi'nin ilk adımı, 2023 yılının Şubat ayında Sakarya'da pilot uygulama olarak atılmıştı. Bu başarılı pilot uygulamanın ardından sistem, "7 Bölge 7 İl" projesiyle farklı illerde kademeli olarak yaygınlaştırıldı. Pilot dönemde vatandaşlara ambalaj başına 25 kuruş teşvik ödemesi yapılmıştı. Edinilen tecrübeler ve geri bildirimler ışığında sistem geliştirilerek ülke geneline yayıldı ve teşvik bedeli 1 TL'ye yükseltildi.

Sistemin Beklenen Faydaları

Bakanlık verilerine göre, bu kapsamlı sistem sayesinde her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının geri dönüşüme kazandırılması hedefleniyor. Uygulamayla birlikte beklenen diğer önemli faydalar ise şunlar:

  • Ekonomiye yıllık 30 milyar lira katkı sağlanması.
  • Yerel yönetimlerin atık bertaraf maliyetlerinin azaltılması.
  • Düzenli depolama alanlarında tasarruf edilmesi.
  • Geri dönüştürülmüş ham madde kullanımının artırılması.
  • Çevre kirliliğinin azaltılması ve doğal kaynakların korunması.

Bu hedefler, Depozito Sistemi'nin sadece bir geri dönüşüm programı olmanın ötesinde, sürdürülebilir bir çevre ve ekonomi için stratejik bir adım olduğunu gösteriyor. Türkiye, bu sistemle birlikte döngüsel ekonomiye geçiş sürecinde önemli bir mesafe kat etmeyi amaçlıyor.