Türkiye'nin dış ticaret performansına ışık tutan Haziran 2026 verileri, ekonomik aktivitedeki canlılığı gözler önüne serdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan son rapor, dış ticaret endekslerinde dikkat çekici artışlar olduğunu ortaya koydu. Özellikle ihracat ve ithalat birim değer endekslerindeki çift haneli yükselişler, küresel piyasalardaki fiyat hareketliliğini ve Türkiye ekonomisinin dışa açılımını yansıtıyor. Bu artışlar, çeşitli sektörlerde farklı oranlarda hissedildi.
İhracat Birim Değer ve Miktar Endekslerinde Dikkat Çeken Yükseliş
Haziran ayında Türkiye'nin ihracat birim değer endeksi, bir önceki yılın aynı dönemine göre %12,6 oranında artış gösterdi. Bu yükselişin sektörel dağılımına bakıldığında, gıda, içecek ve tütün ürünlerinde %5,9, ham maddelerde %4,8, imalat sanayinde %11,6'lık artışlar kaydedildi. En çarpıcı yükseliş ise %40,7 ile yakıt sektöründe yaşandı. Bu veriler, Türkiye'nin ihracat portföyündeki çeşitliliği ve farklı ürün gruplarının küresel pazarlardaki rekabet gücünü destekler nitelikte.
İhracatın miktar bazındaki performansına bakıldığında ise, ihracat miktar endeksi yıllık bazda %8,1 oranında artış kaydetti. Gıda, içecek ve tütün ürünleri ihracatında %19,1, ham maddelerde %25,8 ve imalat sanayinde %9,7'lik önemli artışlar gözlemlendi. Ancak, yakıt ihracatında miktar endeksi %29,6'lık bir düşüş yaşayarak genel tablonun aksine bir seyir izledi. Bu durum, yakıt talebindeki dalgalanmalar veya arz kısıtlamaları gibi faktörlere işaret edebilir.
İthalat Endekslerinde Güçlü Artış ve Sektörel Farklılıklar
Haziran 2026'da ithalat cephesinde de benzer bir hareketlilik yaşandı. İthalat birim değer endeksi yıllık bazda %12,9 oranında yükseldi. Bu artışta yakıt ithalatındaki %39,3'lük artış başı çekerken, ham maddelerde %9,1 ve imalat sanayinde %6,6'lık yükselişler etkili oldu. Öte yandan, gıda, içecek ve tütün grubunda ithalat birim değer endeksi %3 oranında gerileme kaydetti. Bu düşüş, yerli üretimin artması veya küresel gıda fiyatlarındaki düşüş gibi nedenlerle açıklanabilir.
İthalat miktar endeksi de yıllık bazda %9 oranında artış gösterdi. Gıda, içecek ve tütün ithalatında %46,8, ham maddelerde %25,9 ve imalat sanayinde %13,9'luk kayda değer artışlar yaşandı. Ancak, yakıt ithalatı miktar endeksi %7,5 oranında azaldı. Bu durum, enerji verimliliği önlemleri, alternatif enerji kaynaklarına yönelim veya küresel enerji piyasasındaki değişimlerle ilişkili olabilir.
Mevsim Etkilerinden Arındırılmış Veriler ve Dış Ticaret Hadleri
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, ihracat miktar endeksi Mayıs 2026'daki 147,5 seviyesinden %5,5'lik bir düşüşle 139,5'e geriledi. Bu düşüş, kısa dönemli dalgalanmaları veya mevsimsel etkenlerin arındırılması sonrası ortaya çıkan gerçek eğilimi yansıtabilir.
Aynı dönemde, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi ise %8,3 oranında artarak 116,3'ten 126,0'a yükseldi. Bu durum, iç talebin gücünü veya üretim için gerekli ara malı ithalatındaki artışı işaret ediyor olabilir.
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle elde edilen dış ticaret haddi, 2025 Haziran'da 90,3 iken, 2026 Haziran'da 0,2 puanlık hafif bir düşüşle 90,1 oldu. Dış ticaret haddindeki bu küçük düşüş, ihracat fiyatlarının ithalat fiyatlarına göre daha az artış gösterdiğini veya ithalat fiyatlarının daha hızlı yükseldiğini belirtir. Bu durum, uluslararası ticarette Türkiye'nin alım gücünde hafif bir zayıflamaya işaret edebilir.
Genel olarak, Haziran 2026 dış ticaret endeksleri, Türkiye ekonomisinin dış ticaret dinamiklerinde önemli değişimler olduğunu gösteriyor. Hem ihracat hem de ithalat birim değer ve miktar endekslerindeki artışlar, küresel ekonomideki hareketliliğin ve Türkiye'nin bu hareketliliğe adaptasyonunun bir göstergesi olarak yorumlanabilir.
