Türkiye'nin dış ticaret verileri, Mayıs ayında önemli bir değişim sinyali verdi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile Ticaret Bakanlığı iş birliğinde hazırlanan 2024 Mayıs ayı geçici dış ticaret istatistiklerine göre, ihracat ve ithalat kalemlerinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla düşüşler yaşandı. Bu düşüşler sonucunda dış ticaret açığı yüzde 15,6 oranında azalarak 5 milyar 610 milyon dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 78,9'dan yüzde 80'e yükseldi.
Mayıs Ayı Dış Ticaret Verileri Detayları
Genel ticaret sistemi çerçevesinde değerlendirildiğinde, Mayıs ayında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 9,5 oranında azalarak 22 milyar 461 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. İthalat ise yüzde 10,8'lik bir düşüşle 28 milyar 71 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu veriler, küresel ve yerel ekonomik dinamiklerin dış ticaret üzerindeki etkilerini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle enerji ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda, Mayıs ayında ihracat 20 milyar 500 milyon dolar, ithalat ise 21 milyar 25 milyon dolar olarak hesaplandı. Bu kapsamda, dış ticaret açığı yalnızca 525 milyon dolar olurken, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 97,5 gibi oldukça yüksek bir seviyeye ulaştı.
Ekonomik faaliyetlere göre ihracat dağılımına bakıldığında, imalat sanayinin dış ticaretteki baskın rolü devam etti. Mayıs ayında ihracatın yüzde 94,5'ini imalat sanayi ürünleri oluştururken, tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünlerinin payı yüzde 3,3, madencilik ve taş ocakçılığı ürünlerinin payı ise yüzde 1,6 olarak belirlendi. İthalatta ise ara malları yüzde 72,7 ile en büyük payı alırken, sermaye mallarının payı yüzde 13,4, tüketim mallarının payı ise yüzde 13,8 olarak kaydedildi.
Yılın İlk Beş Ayındaki Dış Ticaret Performansı
Ocak-Mayıs dönemine ilişkin kümülatif verilere göre, Türkiye'nin ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 0,2'lik sınırlı bir artışla 111 milyar 118 milyon dolara ulaştı. İthalat ise yüzde 1,1'lik bir artışla 153 milyar 834 milyon dolar seviyesine yükseldi. Bu dönemde dış ticaret açığı yüzde 3,6 oranında artarak 42 milyar 716 milyon dolar olarak gerçekleşirken, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 72,2 seviyesinde kaldı. Bu rakamlar, yılın ilk çeyreğinde yaşanan bazı dalgalanmalara rağmen dış ticaret dengesinde bir iyileşme potansiyelinin olduğunu gösteriyor.
Ülkelere Göre İhracat ve İthalat Dağılımı
Mayıs ayında en fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu. Almanya'ya gerçekleştirilen ihracat 1 milyar 714 milyon dolar olarak kaydedildi. Almanya'yı sırasıyla Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, İtalya ve İspanya takip etti. Bu ilk beş ülke, Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 29,7'sini oluşturarak önemli bir pazar çeşitliliği sağladı. İthalatta ise Rusya Federasyonu ilk sırada yer aldı. Rusya'dan yapılan ithalat 3 milyar 758 milyon doları bulurken, Çin, Almanya, ABD ve İtalya Rusya'yı izleyen diğer önemli ithalat partnerleri oldu.
Teknolojinin Dış Ticaretteki Yeri
TÜİK verilerine göre, Mayıs ayında yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 3,1 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ithalatındaki payı ise yüzde 11,8 oldu. Bu oranlar, Türkiye'nin yüksek teknolojili ürünlerde dışa bağımlılığının devam ettiğini ve bu alanda yerli üretimin artırılması gerektiğine işaret ediyor.
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere bakıldığında ise, Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla ihracat yüzde 0,8, ithalat ise yüzde 1,9 azaldı. Ancak takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre, geçen yılın aynı ayına kıyasla ihracat yüzde 4,8, ithalat ise yüzde 4,3 artış gösterdi. Bu durum, dönemsel etkilerin dış ticaret verileri üzerindeki değişkenliğini ve uzun vadeli eğilimlerin daha farklı olabileceğini gösteriyor.
