Avrupa Birliği'nin (AB) lojistik sektöründe köklü bir dönüşüm yaratması beklenen Elektronik Yük Taşımacılığı Bilgisi (eFTI) düzenlemesi, 2027 yılı itibarıyla tam anlamıyla yürürlüğe giriyor. Bu yeni dönem, karayolu, demiryolu, iç su yolu ve havayolu taşımacılığında istenen bilgilerin elektronik ortamda sunulmasını zorunlu kılacak bir ortak çerçeve oluşturmayı hedefliyor. Özellikle Türkiye-Avrupa hattında faaliyet gösteren lojistik firmaları için bu düzenleme, veri yönetimi, sistem entegrasyonu ve operasyonel hazırlıklar açısından büyük önem taşıyor.
eFTI Nedir ve Neden Önemli?
Elektronik Yük Taşımacılığı Bilgisi (eFTI), Avrupa Komisyonu tarafından lojistik sektöründe dijitalleşmeyi hızlandırmak amacıyla tasarlanmış bir düzenlemedir. Temel amacı, taşımacılıkla ilgili tüm mevzuat kapsamındaki bilgilerin kâğıt yerine elektronik ortamda, standartlaştırılmış bir formatta paylaşılmasını sağlamaktır. Bu sayede, kamu otoriteleri, lojistik süreçlerini daha şeffaf, hızlı ve hatasız bir şekilde denetleyebilecek.
Avrupa Komisyonu'nun güncel takvimine göre, eFTI'nin kalan uygulama şartnamelerinin Aralık 2026'ya kadar kabul edilmesi bekleniyor. 2027'deki uygulama aşamasıyla birlikte, kamu otoriteleri, gerekli koşulları sağlayan elektronik taşımacılık bilgilerini kabul etmeye başlayacak. Ancak, bu tarihin tüm işletmelerin kâğıt belgeleri kullanmayı bırakacağı anlamına gelmediğini belirtmek önemlidir. İşletmeler açısından eFTI kullanımı gönüllü olsa da, yetkili makamların uygun elektronik bilgileri kabul etmesi, dijitalleşmenin kaçınılmaz bir parçası haline geleceğini gösteriyor. Ayrıca, eFTI'nin elektronik karayolu taşıma senedi olan e-CMR'nin yerini almadığını, aksine onu tamamlayıcı bir yapı sunduğunu vurgulamak gerekir.
Lojistikte Veri Kalitesi ve Dijital Entegrasyonun Rolü
Lanes Lojistik adına değerlendirmelerde bulunan sektör temsilcisi Ali Demircan, eFTI sürecinin sadece bir mevzuat değişikliği olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı. Demircan'a göre, forwarder firmalar açısından asıl önemli konu, müşteriden alınan yük bilgilerinin taşıyıcıya, acenteye ve ilgili kontrol noktalarına doğru ve tutarlı bir şekilde aktarılabilmesidir. Bu noktada firmaların, veri girişinin nerede yapıldığını, kim tarafından doğrulandığını ve değişikliklerin nasıl güncellendiğini şimdiden belirlemesi kritik bir adım olarak öne çıkıyor.
Demircan, taşımacılık belgelerinin taranarak e-posta yoluyla gönderilmesinin tek başına dijitalleşme anlamına gelmediğine dikkat çekti. Gönderici, alıcı, yük tanımı, miktar ve ağırlık gibi bilgilerin farklı sistemlerde tekrar tekrar girilmesinin, hem hata oranını artırdığını hem de ciddi zaman kayıplarına yol açtığını belirtti. Bu durum, veri kalitesinin ve entegre sistemlerin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. eFTI, bu tür tekrar eden veri girişlerinin önüne geçerek, lojistik zincirindeki tüm paydaşlar arasında kesintisiz ve hatasız bir bilgi akışı sağlamayı hedefliyor.
Türkiye-Avrupa Taşımalarında Hazırlık Neden Hayati?
eFTI düzenlemesinin Türkiye merkezli lojistik firmaları açısından da yakından takip edilmesi gerektiği belirtiliyor. Lanes Lojistik, Avrupa'daki iş ortaklarının dijital süreçlere hazırlanmasının, Türkiye'den gerçekleştirilen ihracat operasyonlarını doğrudan etkileyeceğini vurguluyor. Özellikle karayolu ve demiryolunun birlikte kullanıldığı çok modlu taşımacılık operasyonlarında, yükün fiziksel hareketiyle bilgi akışının eş zamanlı ve senkronize bir şekilde planlanması büyük önem taşıyor. Bu, operasyonel verimliliği artırırken, potansiyel gecikmeleri ve aksaklıkları minimize etme potansiyeli taşıyor.
Ali Demircan, forwarder firmaların müşteriler, taşıyıcılar ve diğer iş ortakları arasında etkin bir koordinasyon sağlayarak, aynı bilgilerin tekrar tekrar hazırlanmasının önüne geçilebileceğini ifade etti. Bu koordinasyon, eFTI'nin temel prensiplerinden biri olan 'bir kere gir, her yerde kullan' mantığına uygun bir yaklaşım sunuyor. Firmaların, bu yeni döneme uyum sağlayabilmek için mevcut lojistik sistemlerini gözden geçirmeleri, entegrasyon çözümleri geliştirmeleri ve personel eğitimlerine yatırım yapmaları gerekiyor.
Teknolojik Uyum ve Sertifikasyon Süreçleri
eFTI hazırlıklarında kullanılacak teknolojilerin mevcut lojistik sistemleriyle uyumlu olması da önemli başlıklar arasında yer alıyor. AB'nin Kasım 2025 tarihli platform düzenlemesi, mevcut lojistik bilgi teknolojilerinden yararlanılarak eFTI platformlarının geliştirilmesine olanak tanıyor. Bu, firmaların sıfırdan sistem kurmak yerine, mevcut altyapılarını eFTI standartlarına uygun hale getirebilecekleri anlamına geliyor.
Ayrıca, akredite uygunluk değerlendirme kuruluşları tarafından verilen platform sertifikalarının tüm AB üyesi ülkelerde geçerli olması öngörülüyor. Bu durum, lojistik firmaları için uluslararası operasyonlarda tek tip bir standart ve güvenilirlik sağlayacak. Bu kapsamda işletmelerin sistem entegrasyonu, veri aktarımı güvenliği, kullanıcı yetkilendirmesi ve hizmet sürekliliği gibi konuları titizlikle ele alması gerekiyor. Dijital dönüşüm, sadece bir yasal zorunluluk değil, aynı zamanda lojistik sektöründe rekabet avantajı sağlamanın ve operasyonel mükemmelliğe ulaşmanın anahtarı olarak görülüyor.
