Son yıllarda hızla yaygınlaşan elektrikli araçlar, sundukları çevreci ve ekonomik avantajlarla geleceğin ulaşımını şekillendiriyor. Ancak bu hızlı dönüşümle birlikte, özellikle lityum iyon bataryaların potansiyel yangın riskleri de gündeme geliyor. Üsküdar Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümü Öğretim Görevlisi ve Yol ve Trafik Güvenliği Danışmanı Özgür Şener, elektrikli araç yangınları hakkında önemli uyarılarda bulunarak, sürücülerin dikkat etmesi gereken noktaları detaylandırdı. Şener, özellikle elektrikli araç yangınlarına dikkat edilmesi gerektiğini belirterek, koku, duman ve ses gibi belirtilerin önemine vurgu yaptı.
Elektrikli Araçlar: Bugünün Teknolojisi, Yeni Riskleri
Özgür Şener, günümüzde satılan her dört yeni otomobilden birinin elektrikli olduğunu ifade ederek, elektrikli araçların artık geleceğin değil, bugünün teknolojisi olduğunu belirtti. Bu hızlı değişimin beraberinde yeni kullanım alışkanlıkları ve potansiyel tehlikeler getirdiğini söyleyen Şener, lityum iyon bataryaların yangın potansiyelinin bu yeni risklerden biri olduğunu dile getirdi.
Şener'e göre, elektrikli otomobillerin büyük çoğunluğunda kullanılan lityum iyon bataryalar, yüksek enerjiyi küçük bir hacimde depolama kabiliyetine sahip. Ancak bu özellik tek başına bir yangın nedeni oluşturmuyor. Asıl tehlike, bataryanın normal çalışma koşullarının dışına çıkması durumunda başlıyor. Bu durum, 'thermal runaway' yani termal kaçak olarak adlandırılan kontrol edilemeyen bir kendi kendine ısınma sürecine yol açabiliyor.
Termal Kaçak: Yangının Başlangıcı
Termal kaçak, lityum iyon bataryaların güvenlik konusundaki en kritik meselelerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu süreç, hücrenin aşırı ısınmasıyla başlayıp, gaz çıkışı, partikül fırlaması, yoğun duman ve nihayetinde yangına neden olabiliyor. Özgür Şener, termal kaçağın temelinde hücre içerisinde meydana gelen bir arıza veya hücreyi normal çalışma sınırlarının dışına iten bir koşulun yattığını aktardı.
Termal Kaçağı Tetikleyen Faktörler
- Hücre içi kısa devre
- Aşırı şarj
- Dış kısa devre
- Yüksek veya düşük sıcaklıklar
Şener, termal kaçağın yangının kendisi olmadığını, ancak kontrol edilemeyen ısınmanın yangına ve diğer tehlikelere yol açan öncü bir süreç olduğunu özellikle vurguladı. Bu nedenle, sürücülerin araçlarındaki anormal durumları erkenden fark etmeleri hayati önem taşıyor.
Sürücülerin Dikkat Etmesi Gereken Belirtiler ve Önlemler
Elektrikli araç sahiplerinin yangın riskini minimize etmek için dikkat etmesi gereken bazı kritik belirtiler ve önlemler bulunuyor. Özgür Şener, bu belirtileri ve alınması gereken aksiyonları şu şekilde sıraladı:
Olası Yangın Belirtileri
- Koku: Araçtan gelen yanık, kimyasal veya alışılmadık keskin kokular
- Duman: Özellikle batarya bölgesinden veya aracın altından gelen duman
- Tıslama ve Fokurdama Sesleri: Bataryadan veya çevresinden gelen anormal sesler
- Isınma: Batarya bölgesinde veya araç içinde hissedilen aşırı sıcaklık
- Performans Düşüşü: Aracın beklenmedik şekilde güç kaybetmesi veya uyarı ışıklarının yanması
Şarj Güvenliği ve Kaza Sonrası Yapılması Gerekenler
Şener, şarj güvenliğinin de büyük önem taşıdığını belirtti. Araçların üretici talimatlarına uygun şarj edilmesi, yetkisiz veya hasarlı şarj ekipmanlarının kullanılmaması gerektiğini vurguladı. Aşırı şarjdan kaçınmak ve bataryayı sürekli tam dolu tutmak yerine, üreticinin önerdiği aralıklarda şarj etmek batarya ömrü ve güvenliği açısından daha faydalı olabilir.
Kaza durumunda ise elektrikli araçların farklı bir risk profiline sahip olduğunu hatırlatan Şener, kaza sonrası aracın güvenli bir yere çekilmesi, kontak kapatılması ve mümkünse batarya bağlantısının kesilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca, kaza sonrası oluşan hasarların mutlaka yetkili servisler tarafından kontrol edilmesi ve herhangi bir batarya hasarı şüphesinde araca tekrar enerji verilmemesi gerektiğinin altını çizdi. Acil durum ekiplerinin de elektrikli araç yangınlarına müdahale konusunda özel eğitimli olması büyük önem taşıyor.
Özgür Şener, sürücülerin bu tür belirtileri fark ettiklerinde derhal aracı güvenli bir yere çekmeleri, yolcuları tahliye etmeleri ve itfaiyeye haber vermeleri gerektiğini belirtti. Elektrikli araç teknolojisinin sunduğu avantajlardan tam anlamıyla yararlanabilmek için, güvenlik bilincinin en üst düzeyde tutulması ve potansiyel risklere karşı hazırlıklı olunması büyük önem taşıyor.
