Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Antalya’da düzenlenen COP31 Liderler Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen “Sıfır Atık, Döngüsellik ve Metan-Liderler Yuvarlak Masa Toplantısı”na katıldı. Toplantıda yaptığı konuşmada atık krizi meselesinin derinlemesine incelenmesi gerektiğini belirten Emine Erdoğan, tek kullanımlık tüketim alışkanlıklarının ve gıda israfının küresel çevre sorunlarına yol açtığını ifade etti. Erdoğan, bu meselenin sadece çevresel bir sorun olmanın ötesinde, bir zihniyet ve kültür krizi olduğunu vurguladı.
Atık Yönetiminde Zihniyet ve Kültürün Rolü
Emine Erdoğan, COP31 Başkanlığı, Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu tarafından düzenlenen bu önemli toplantıda, Türkiye’nin ev sahipliğinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ve UEA Başkanı Fatih Birol’a katkılarından dolayı teşekkürlerini iletti.
Erdoğan, konuşmasında 1950’li yıllarda modern yaşamın bir parçası olarak sunulan tek kullanımlık ürünlerin bugün küresel çöpün yüzde 40’ını oluşturduğunu hatırlattı. Katı belediye atıklarının 2050 yılına kadar yaklaşık 4 milyar tona ulaşma beklentisine dikkat çeken Erdoğan, bu durumun sadece bir çevre krizi olarak ele alınamayacağını belirtti. “Yönetilmesi neredeyse imkânsız bu atık yükünü yalnızca bir çevre krizi olarak değerlendirirsek konuyu eksik ele almış oluruz. Bu, aslında bir zihniyet krizidir. Aynı anda bir kültür ve medeniyet krizidir” ifadeleriyle atık sorununa farklı bir perspektif sundu.
Gıda İsrafı ve Metan Emisyonlarının Küresel Etkileri
Emine Erdoğan, küresel gıda israfının boyutlarına da değindi. Dünyada üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 30’unun israf edildiğini ve çöpe atılan gıdanın dörtte biriyle açlıkla mücadele eden yaklaşık 700 milyon insanın doyabileceği gerçeğini paylaştı. Gıda atıklarının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 10’unu oluşturduğunu ve bu emisyonlarda metanın önemli bir payı bulunduğunu vurguladı.
- Küresel ısınmanın üçte biri metan emisyonlarıyla ilişkili.
- Metan emisyonlarının yüzde 60'ı insan faaliyetlerinden kaynaklanıyor.
- Tüketim alışkanlıklarının bireysel davranışların ötesinde sonuçları var.
Erdoğan, iklim mücadelesinin sadece teknik bir dille sınırlı kalmaması gerektiğini, toplumların benimseyip sahiplenebileceği değer temelli sistemlerin kurulması gerektiğini savundu. Bu yaklaşımın, sürdürülebilir bir gelecek için kritik önem taşıdığını belirtti.
Döngüsel Ekonomi ve Yerel Bilginin İklim Mücadelesindeki Yeri
Sıfır Atık yaklaşımının yaşam biçimiyle ve kaynaklara verilen değerle doğrudan bağlantılı olduğunu dile getiren Emine Erdoğan, Anadolu’daki köklü alışkanlıklara dikkat çekti. Tamir etme, yeniden kullanma, gıdayı değerlendirme ve mevsimlik ürünleri saklama gibi geleneksel uygulamaların döngüsel ekonominin mükemmel örnekleri olduğunu ifade etti. Erdoğan, yerel bilginin iklim değişikliğiyle mücadelede etkin bir araç haline getirilmesi çağrısında bulundu.
Organik atıkların kompost yoluyla toprağa kazandırılması gerektiğine işaret eden Erdoğan, iş yerleri, alışveriş merkezleri, oteller ve havaalanları gibi büyük ölçekli atık kaynaklarında oluşan organik atıkların gübre veya hayvan yemi üretiminde değerlendirilebileceğini belirtti. Türkiye'nin 2035 yılına kadar belediye katı atıklarındaki öngörülen artışı en az yüzde 50 azaltma ve döngüsel malzeme kullanım oranını en az yüzde 15’e çıkarma hedeflerini de paylaştı.
Emine Erdoğan, dönüşüm sürecinde yerel yönetimlerin, üreticilerin, gençlerin ve vatandaşların aktif rol alması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin finansman, teknoloji ve bilgiye erişiminin kolaylaştırılmasının önemine değindi. Toplantıda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de bir konuşma yaparken, UEA Başkanı Fatih Birol’un moderatörlüğünde birçok ülke temsilcisi ve uluslararası kuruluş yöneticisi bir araya geldi.
