İzmir'in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik tesislerinde 9 Kasım tarihinde meydana gelen ve birden fazla işçinin yaşamını yitirmesine neden olan patlama, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Bu vahim olayın ardından bölgede kapsamlı incelemelerde bulunan Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) heyeti, hazırladığı detaylı raporu CHP Genel Başkanı ve Merkez Yönetim Kurulu'na (MYK) sundu. Rapor, iş güvenliği ve denetim mekanizmalarındaki eksiklikleri gözler önüne sererek, faciaya giden süreçteki sorumlulukları sorguluyor. Özellikle raporda belirtilen iş kazası oranlarındaki fahiş artış, HABAŞ faciasının sadece bir kaza olmadığını, sistemik sorunların bir sonucu olduğunu ortaya koyuyor.
HABAŞ Kazalarında Dikkat Çeken Artış: Rakamlar Ne Anlatıyor?
CHP heyetinin raporunda yer alan en çarpıcı verilerden biri, şirketin kendi 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'ndan alınan iş kazası istatistikleri oldu. Rapora göre, kayıp günlü iş kazaları toplamı 2024 yılında 147 iken, bu sayı 2025 yılında 229'a yükseldi. Bu durum, bir yıl içinde iş kazalarında %55,8'lik ciddi bir artış yaşandığını gösteriyor.
- Toplam İş Kazaları Artışı: %55,8
- Alt İşveren Çalışanlarındaki Kaza Artışı: %118,4
Daha da endişe verici olan ise, alt işveren (taşeron) çalışanlarındaki iş kazası oranları. Bu gruptaki kazalar, 38'den 83'e çıkarak %118,4'lük rekor bir artış kaydetti. CHP heyeti, bu denli yüksek artış oranlarına rağmen şirket yönetiminin ve denetim makamlarının hangi önlemleri aldığının açıklanmasını talep etti. Raporda, sadece eğitim ve toplantı sayılarının artırılmasının güvenli bir çalışma ortamı sağlandığının tek başına kanıtı olamayacağı vurgulandı.
CHP Heyeti Kimlerden Oluştu ve Hangi İncelemeler Yapıldı?
CHP heyeti, Serkan Sarı başkanlığında toplandı ve önemli isimleri barındırdı. Heyette CHP Adana Milletvekili Müzeyyen Şevkin, CHP İzmir Milletvekili ve Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı Mahir Polat, CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü ve CHP Aliağa İlçe Başkanı Engin Gündüz yer aldı. Heyet, patlamanın ardından bölgede kapsamlı incelemeler gerçekleştirdi:
- Yaralı işçileri hastanede ziyaret ederek sağlık durumları hakkında bilgi aldı.
- Sağlık görevlileriyle görüşmeler yaptı.
- Hayatını kaybeden işçilerin cenaze törenlerine katılarak ailelerine taziye dileklerini iletti.
11 Kasım tarihli raporda, geçmiş kazalardan çalışma koşullarına, bakım uygulamalarından kamu denetimine kadar birçok başlık detaylı bir şekilde değerlendirildi. Raporda, 21 Ekim'de Hakan Doğan'ın, 5 Kasım'da ise Eyüp Eğinli'nin aynı tesiste hayatını kaybettiği hatırlatılarak, son ölümün üzerinden sadece dört gün sonra büyük patlamanın meydana gelmesine dikkat çekildi. CHP heyeti, önceki ölümlerin ardından hangi önlemlerin alındığının ve eksikliklerin giderilip giderilmediğinin acilen açıklanması gerektiğini belirtti.
Denetimlerin Niteliği Sorgulanıyor: Bakanlığa İstifa Çağrısı
Raporda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın işletmenin denetlendiği ve ciddi bir sorun görülmediği yönündeki açıklamaları da ele alındı. CHP heyeti, bu açıklamanın Bakanlığı sorumluluktan kurtarmadığını savunarak, yapılan denetimlerin niteliğinin sorgulanması gerektiğini vurguladı. Patlamanın nedenlerinin bağımsız teknik incelemelerle ortaya çıkarılması gerektiği belirtilen raporda, sorumluluğun yalnızca olay sırasında sahada bulunan çalışanlara yüklenemeyeceği ifade edildi.
Bakım bütçesi, ekipmanların yenilenmesi, üretim takvimi, personel sayısı ve taşeron çalışma düzeninin şirket yönetimi tarafından belirlendiği hatırlatılarak, soruşturmanın yönetim kademelerine kadar uzanması talep edildi. CHP heyeti, şirket sahibi Mehmet Rüştü Başaran'ın da aralarında bulunduğu yöneticilerin gözaltına alınmasını önemli bir gelişme olarak değerlendirmekle birlikte, bunun tüm sorumlulukların ortaya çıktığı anlamına gelmediğini belirtti. Denetim görevini yerine getirmediği belirlenen kamu görevlilerinin de soruşturma kapsamına alınması çağrısı yapıldı.
İşçilerin Çalışma Koşulları ve Üretim Baskısı İddiaları
Raporda, işçilerin çalışma koşullarına ilişkin bazı önemli iddialara da yer verildi. Kıdemli çalışanların işten çıkarılarak daha düşük ücretlerle yeniden işe alındığı, çalışanların işten çıkarılma korkusu nedeniyle güvenlik sorunlarını bildiremediği yönündeki anlatımlar raporda dikkat çekti. Ayrıca, işçilerin aileleri cenazelerini teşhis etmeye çalışırken, tesiste üretimin ve ek vardiyanın sürdürüldüğüne ilişkin heyet açıklamaları da rapora girdi. Bu süreçte hangi faaliyetlerin yürütüldüğünün açıklanması gerektiği belirtildi.
CHP heyeti, can güvenliği sağlanana kadar riskli faaliyetlerin durdurulması ve iş güvenliğine ilişkin önlemlerin maliyetinin çalışanlara yüklenmemesi gerektiğini vurguladı. Raporun sonuç bölümünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a yönelik istifa çağrısı da yer aldı. Bakanlığın işçilerin hayatını koruyacak denetim sisteminin siyasi sorumluluğunu taşıdığı belirtilirken, Cumhurbaşkanının da iş güvenliği politikasının sonuçları konusunda hesap vermesi gerektiği savunuldu.
CHP heyeti, HABAŞ'taki patlamanın sadece teknik bir kaza olarak değil, çalışma koşullarından şirket yönetimine ve kamu denetimine kadar tüm sorumluluk zincirinin araştırılması gereken kapsamlı bir olay olduğunu bir kez daha vurguladı.
