Türkiye ekonomisinin dış ticaret performansı, Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan haziran ayı verileriyle bir kez daha gözler önüne serildi. Haziran ayı ihracatı, geçtiğimiz yılın aynı ayına kıyasla yüzde 21,9'luk önemli bir artışla 24 milyar 940 milyon dolara yükselerek rekor seviyelere ulaştı. Bu güçlü performansın ardında yatan detaylar ve ülkelere göre dağılımlar, Türkiye'nin küresel ticaretteki konumunu net bir şekilde ortaya koydu.
Dış Ticaret Hacmi Yükseldi, İhracatın İthalatı Karşılama Oranı Geriledi
Ticaret Bakanlığı verilerine göre, haziran ayında toplam dış ticaret hacmi, yüzde 22,6'lık bir artışla 60 milyar 259 milyon dolara ulaştı. Bu dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 70,6 olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı ayına göre 0,8 puanlık bir düşüş yaşanması dikkat çekti. Enerji kalemleri hariç tutulduğunda, ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 80'e yükselirken, enerji ve altın hariç hesaplandığında bu oran yüzde 83,2'ye kadar çıktı. Bu durum, enerji ve altın ithalatının genel dış ticaret dengesi üzerindeki etkisini açıkça gösterdi.
Yılın ilk yarısına bakıldığında, ocak-haziran döneminde ihracat, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 3,6 artarak 136 milyar 59 milyon dolara ulaştı. Aynı süreçte ithalat ise yüzde 4,6'lık artışla 189 milyar 153 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu verilerle birlikte, ilk altı aylık dış ticaret hacmi yüzde 4,2'lik bir artışla 325 milyar 212 milyon dolara yükseldi.
En Fazla İhracat Almanya'ya, İthalatta Çin Lider
Haziran ayında Türkiye'nin en çok ihracat yaptığı ülke, 1 milyar 971 milyon dolarlık değeriyle Almanya oldu. Avrupa'nın lokomotif ekonomisi Almanya'yı, 1 milyar 540 milyon dolarla ABD ve 1 milyar 355 milyon dolarla İtalya takip etti. Bu ilk üç ülkenin toplam ihracattaki payı, Türkiye'nin dış ticaret stratejisindeki Avrupa ve Kuzey Amerika odaklılığı bir kez daha gözler önüne serdi. İlk 10 ülkenin toplam ihracattaki payı ise yüzde 45,8 olarak kaydedildi.
İthalat tarafında ise Çin, 5 milyar 277 milyon dolarla ilk sırada yer aldı. Küresel tedarik zincirlerinin önemli halkası Çin'i, 2 milyar 656 milyon dolarla Rusya ve 2 milyar 465 milyon dolarla Almanya izledi. İthalatta ilk 10 ülkenin toplam payı yüzde 52,8 olarak belirlendi. Bu dağılım, Türkiye'nin hammadde ve ara malı tedarikinde farklı coğrafyalara bağımlılığını gösterdi.
Ülke Gruplarına Göre Dış Ticaret Dağılımı
Ülke grupları bazında incelendiğinde, haziran ayında en fazla ihracat 10 milyar 743 milyon dolarla Avrupa Birliği (AB-27) ülkelerine yapıldı. AB'nin ardından 3 milyar 900 milyon dolarla Yakın ve Orta Doğu ülkeleri, 3 milyar 557 milyon dolarla diğer Avrupa ülkeleri geldi. İthalatta da AB, 10 milyar 493 milyon dolarla ilk sırada yer alırken, Asya ülkeleri 9 milyar 764 milyon dolarla ikinci, diğer Avrupa ülkeleri ise 5 milyar 308 milyon dolarla üçüncü sırada konumlandı.
Ara Malları Dış Ticaretin Lokomotifi Oldu
Geniş Ekonomik Gruplar (BEC) sınıflamasına göre, haziran ayında ihracatta en yüksek payı 13 milyar 353 milyon dolarla ara malları aldı. Bu durum, Türkiye'nin üretim ve sanayi kapasitesinin gücünü gösterdi. Ara mallarını, 7 milyar 456 milyon dolarla tüketim malları ve 3 milyar 737 milyon dolarla yatırım malları takip etti. İthalatta da ara malları, 25 milyar 221 milyon dolarla ilk sırada yer alarak dış ticaretin büyük bir kısmını oluşturdu. Yatırım malları 5 milyar 30 milyon dolar, tüketim malları ise 5 milyar 4 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirdi.
Sektörel Bazda İhracat ve İthalat Performansı
Sektörel dağılıma bakıldığında, haziran ayı ihracatının yüzde 93,7'sini, 23 milyar 361 milyon dolarlık değerle imalat sanayisi oluşturdu. Tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü 885 milyon dolarla yüzde 3,5, madencilik ve taş ocakçılığı sektörü ise 498 milyon dolarla yüzde 2'lik pay aldı. İthalatta ise imalat sanayisi 28 milyar 716 milyon dolarla toplam ithalatın yüzde 81,3'ünü oluşturdu. Madencilik ve taş ocakçılığı sektörü 3 milyar 818 milyon dolar, tarım, ormancılık ve balıkçılık sektörü ise 1 milyar 874 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirdi. Bu veriler, Türkiye ekonomisinin sanayi odaklı yapısını ve dış ticaretteki ana dinamikleri bir kez daha teyit etti.
Genel olarak, haziran ayı dış ticaret verileri, Türkiye'nin ihracat performansındaki artışı ve küresel ticaretteki yerini pekiştirdiğini gösterdi. Ancak ithalatın da benzer oranlarda artması, dış ticaret dengesi üzerindeki baskıyı sürdürdü. Özellikle enerji ve ara malı ithalatının yüksek seyretmesi, gelecek dönemlerde bu alanlardaki yerlileşme ve alternatif tedarik yollarının önemini vurguladı.
