Türkiye, küresel iklim değişikliği ile mücadelesini yerel yönetimlere de taşıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik', tüm iller için iklim eylem planı zorunluluğu getiriyor. Bu yeni düzenleme, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşma yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları Neler İçerecek?
Yeni yönetmelik kapsamında hazırlanacak Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları (YİDEP), illerin iklim değişikliğine uyum süreçlerini ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik stratejilerini detaylandıracak. Bu planlar, her ilin kendine özgü iklim risklerini, güncel sera gazı envanterini, emisyon azaltım hedeflerini, uyum politikalarını ve uygulanacak eylemleri kapsayacak.
- İklim Riskleri: İlin karşılaşabileceği sel, kuraklık, aşırı sıcaklık gibi risklerin analizi.
- Sera Gazı Envanteri: İldeki sera gazı kaynakları ve miktarlarının belirlenmesi.
- Emisyon Azaltım Hedefleri: Belirli dönemler için sera gazı emisyonlarının ne kadar azaltılacağının belirlenmesi.
- Uyum Politikaları: İklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı alınacak önlemler.
- Uygulanacak Eylemler: Belirlenen hedeflere ulaşmak için atılacak somut adımlar.
- Sorumlu Kurumlar ve Bütçe: Eylemlerden sorumlu kurumlar ile finansman kaynaklarının tespiti.
YİDEP'ler, valinin koordinasyonunda, büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, diğer illerde ise il belediyesi ve il özel idaresi tarafından, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile iş birliği içinde hazırlanacak.
İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Oluşturuluyor
Yönetmeliğin getirdiği bir diğer önemli yenilik ise her ilde 'İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu'nun kurulması. Vali başkanlığında toplanacak bu kurullar, iklim değişikliğiyle mücadelede yerel düzeyde eşgüdümü sağlayacak kritik bir rol üstlenecek. Kurulun yapısı oldukça geniş katılımlı olacak:
- Kamu kurumları ve kuruluşları
- Belediyeler
- Üniversiteler
- Meslek kuruluşları
- Ticaret ve sanayi odaları
- Gerektiğinde sivil toplum kuruluşları
Bu kurullar, hazırlanan eylem planlarını onaylamakla kalmayacak, aynı zamanda uygulamaları her yıl düzenli olarak izleyecek ve değerlendirecek. Böylece, planların kağıt üzerinde kalmaması ve aktif bir şekilde hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Uygulama ve Takip Süreci Nasıl İşleyecek?
Hazırlanan eylem planlarının ve uygulamaların takibi elektronik ortamda gerçekleştirilecek. Belediyeler, her yıl iklim risk verilerini, il sera gazı envanterini ve eylemlerin gerçekleşme durumunu özel olarak oluşturulan E-YİDEP sistemine yükleyecek. Bu sayede, ülke genelindeki iklim eylem planlarının ilerleyişi merkezi bir sistem üzerinden takip edilebilecek.
Şeffaflık ilkesi gereği, hazırlanan tüm Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları, kamuoyunun erişimine açık olan İklim Portalı üzerinden yayımlanacak. Bu durum, vatandaşların ve ilgili paydaşların iklim değişikliği ile mücadeledeki yerel adımları kolayca takip edebilmesini sağlayacak.
Kurulların ve Planların Tamamlanma Takvimi
Yönetmeliğe göre, İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurullarının tüm illerde 31 Aralık 2026 tarihine kadar oluşturulması gerekiyor. İlk Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarının ise 2028-2032 dönemini kapsayacak şekilde 31 Aralık 2027'ye kadar hazırlanarak karara bağlanması bekleniyor. Bu takvim, yerel yönetimlere ve ilgili kurumlara iklim değişikliğiyle mücadele stratejilerini oluşturmaları için belirli bir süre tanıyor.
Bu yeni düzenleme, Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadelesini ulusal düzeyden yerel düzeye taşıyarak daha etkin ve kapsamlı bir yaklaşım benimsemesini hedefliyor. Her ilin kendi özgün koşullarına göre hazırlayacağı planlar, küresel iklim krizine karşı yerel çözümler üretme potansiyeli taşıyor.
