İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), şehrin simgesi haline gelmiş Dolmabahçe ve Çırağan caddelerindeki anıtsal çınar ağaçlarını hedef alan ve dünya genelinde henüz bir tedavisi bulunamayan çınar kanseri hastalığına karşı kapsamlı bir bilimsel koruma çalışması başlattı. Bu mücadele, 2009 yılında hastalığın ilk tespit edilmesinin ardından 2012'de dönemin İBB yönetimi tarafından başlatılan bilimsel esaslara dayanarak günümüzde de titizlikle sürdürülüyor.
Tarihi Çınarlar İçin Bilimsel Eylem Planı
İBB Park ve Bahçeler Daire Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar, kent estetiğinin ve ekolojik dengenin korunmasını hedeflerken, aynı zamanda yaya ve araç güvenliğini de ön planda tutuyor. Bu kapsamda, hastalığın sağlıklı ağaçlara yayılmasını önlemek amacıyla sadece dikili-kuru durumdaki ağaçlara müdahale ediliyor. Canlı ve sağlıklı ağaçlara herhangi bir budama veya başka bir işlem uygulanmıyor. Kurumuş ağaçlara yönelik tepe yükünü hafifletme amaçlı budama işlemleri, Haziran ve Temmuz 2025 tarihlerinde gerçekleştirildi. Bu işlemler, ağaçların devrilme riskini azaltarak can ve mal güvenliğini sağlamayı amaçlıyor.
İBB Avrupa Yakası Park ve Bahçeler Müdürlüğü Bitki Sağlığı Şefi ve Ziraat Mühendisi Hale Günkut, Dolmabahçe Caddesi'ndeki çınarlarda uzun yıllardır görülen bu hastalığın küresel bir sorun olduğuna dikkat çekti. Günkut, hastalığın 1920'lerde Amerika'da ortaya çıktığını, ardından Avrupa'nın birçok sahil şehrine ve ne yazık ki İstanbul'a da yayıldığını belirtti. Bu mantar hastalığı, çınar ağaçlarının dal ve gövdelerinde kanserli yaralar oluşturarak ağacın kurumasına neden oluyor.
Hastalığa Dirençli Yeni Nesil Ağaçlar
Yürütülen eylem planının önemli bir parçası da, kurumuş veya hastalıktan dolayı ömrünü tamamlamış ağaçların yerine yenilerinin dikilmesi. Bu süreçte, hastalığa karşı daha dayanıklı olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış yeni ve sağlıklı yetişkin ağaçlar tercih edilecek. Böylece, Dolmabahçe ve Çırağan caddelerinin tarihi ve ekolojik dokusu kesintisiz bir şekilde yaşatılmaya devam edecek. İBB, bu uygulamalarla İstanbul'un yeşil mirasını koruma kararlılığını bir kez daha ortaya koyuyor.
- İlk Tespit: Çınar kanseri, Dolmabahçe ve Çırağan caddelerinde ilk olarak 2009 yılında tespit edildi.
- İlk Uygulamalar: Hastalığa karşı bilimsel mücadele, dönemin İBB yönetimi tarafından 2012'de başlatıldı.
- Mevcut Durum: Canlı ağaçlara müdahale edilmiyor, sadece kurumuş ağaçların tepe yükü güvenlik amaçlı hafifletiliyor.
- Gelecek Adımlar: Kuruyan ağaçların yerine hastalığa dayanıklı yeni ve sağlıklı yetişkin ağaçlar dikilecek.
- Uzman Görüşü: İBB Bitki Sağlığı Şefi Hale Günkut, hastalığın küresel yayılımına dikkat çekti.
Bu kapsamlı mücadele, uzman akademisyenler ve ilgili kurumların onayları doğrultusunda ilerliyor. İBB ekipleri, İstanbul'un doğal ve tarihi zenginliklerini gelecek nesillere aktarmak adına büyük bir özveriyle çalışmalarını sürdürüyor. Çınar kanseri ile mücadele, sadece ağaçların sağlığını değil, aynı zamanda şehrin kültürel ve doğal mirasını da koruma amacı taşıyor.
