17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin üzerinden 27 yıl geçti. Bu acı yıldönümünde, İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Bursa Şubesi, Bursa'nın deprem riskine dair önemli uyarılarda bulundu. Şube Başkanı Serdar Atilla Erdem, kentteki yapı stokunun bilimsel verilerle detaylı bir şekilde incelenmesi, kentsel dönüşümün parsel bazında değil, mahalle ölçeğinde gerçekleştirilmesi ve yapı denetim süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Erdem, depremlerin afete dönüşmesini engellemenin tek yolunun sağlam ve denetimli yapılar olduğunu belirtti.

Bursa'nın Yapı Stoğu Envanteri Şart: Deprem Riski Yönetimi

Serdar Atilla Erdem, 17 Ağustos'un sadece bir anma günü olmadığını, geçen 27 yılda deprem konusunda önemli bilgi birikimi oluşmasına rağmen bu bilgilerin yeterince hızlı uygulamaya geçirilemediğini ifade etti. 6 Şubat 2023 depremleri ve son yıllarda Marmara ile Batı Anadolu'da yaşanan sarsıntıların, mevcut yapı stokunun önemini bir kez daha gözler önüne serdiğini dile getiren Erdem, “Depremi engelleyemeyiz ama afete dönüşmesini engelleyebiliriz. Bunun yolu sağlam, bilimsel verilere dayalı ve düzenli denetlenen yapılardan geçiyor” dedi.

Bursa'nın 2025 itibarıyla 3 milyon 263 bin 11 kişilik nüfusuyla Türkiye'nin dördüncü en kalabalık ili olduğunu hatırlatan Erdem, artan nüfus ve yapılaşma baskısının deprem riskini daha da kritik hale getirdiğini belirtti. İMO Bursa Şubesi'nin öncelikli talebi, tüm kenti kapsayan bir yapı stoğu envanterinin oluşturulması. Bu envanter sayesinde yapıların yaşı, sistemi, zemin koşulları, taşıyıcı sistem özellikleri ve deprem performansı gibi kriterler somut verilerle ortaya konulacak. Erdem, göçme riski taşıyan yapıların belirlenerek güçlendirme veya yerinde dönüşüm seçenekleriyle güvenli hale getirilmesinin elzem olduğunu vurguladı.

Kentsel Dönüşüm Mahalle Bazlı ve Bütüncül Olmalı

Kentsel dönüşümün yalnızca eski binaların yenilenmesinden ibaret olmadığını vurgulayan İMO Bursa Şube Başkanı Erdem, ulaşım, açık ve toplanma alanları, altyapı, itfaiye, sağlık, enerji ve iletişim sistemlerinin de afetlere dayanıklı hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Dönüşüm süreçlerinin kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, meslek odaları ve vatandaşların katılımıyla yürütülmesi gerektiğini belirten Erdem, “Kentsel dönüşüm parsel bazında rant üretme anlayışıyla değil, mahalle ölçeğinde ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalı” ifadelerini kullandı. Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen Dijital Deprem Risk Haritalanması projesinin de önemine değinen Erdem, kent genelinde ortak bir veri altyapısının oluşturulması ve bu verilerin dönüşüm kararlarının temelini oluşturması gerektiğini kaydetti.

Periyodik Bina Muayenesi ve Yetkin Mühendislik Sistemi

İMO Bursa Şubesi'nin önemli önerilerinden biri de mevcut binalar için periyodik Bina Muayene Sistemi'nin hayata geçirilmesi. Erdem, bir binanın inşa edildiği gün güvenli olmasının, kullanım ömrü boyunca güvenli kalacağı anlamına gelmediğine dikkat çekerek, taşıyıcı sisteme yapılan bilinçsiz müdahalelerin yapı güvenliğini tehdit edebileceğini belirtti. Bu nedenle, binaların örneğin 5 yılda bir taşıyıcı sistemlerine müdahale edilip edilmediği ve mevcut durumlarının uygunluğu açısından denetlenmesini önerdi.

Ayrıca, mühendislik hizmetlerinde yetkinlik ve belgelendirme sisteminin acilen hayata geçirilmesi gerektiğini savunan Erdem,

  • Dört yıllık lisans eğitimini tamamlayan her mühendisin, mesleki deneyim ve uzmanlık ayrımı yapılmaksızın sınırsız sorumluluk üstlenmesinin doğru olmadığını belirtti.
  • Mühendislik hizmetlerinde eğitim, deneyim, uzmanlık, sürekli gelişim, etik ilkeler ve belgelendirmeyi esas alan çağdaş bir sistem oluşturulması gerektiğini vurguladı.

Yapı denetim sisteminin de güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Erdem, şantiyelerde görev yapan mühendislerin tehdit ve şiddetle karşı karşıya kalmasının kabul edilemez olduğunun altını çizdi.

Vatandaşlara Çağrı: Deprem Olmadan Mühendisle Tanışın

İMO Bursa Şubesi Başkanı Erdem, deprem hazırlığının yalnızca kamu kurumlarının sorumluluğunda olmadığını belirterek vatandaşlara da önemli çağrılarda bulundu. Vatandaşların oturdukları binaların durumunu sorgulaması ve taşıyıcı sistemlere yapılan müdahalelere karşı dikkatli olması gerektiğini söyleyen Erdem, “Deprem olduktan sonra değil, deprem olmadan önce inşaat mühendisiyle tanışmak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Serdar Atilla Erdem, 17 Ağustos'un 27. yıl dönümünde Bursa için öncelikli adımları şu şekilde sıraladı:

  • Kapsamlı yapı stoğu envanteri oluşturulması
  • Bilimsel verilere dayalı kentsel dönüşüm stratejisi
  • Mahalle ölçeğinde bütüncül dönüşüm
  • Etkin yapı denetimi
  • Periyodik bina muayenesi
  • Yetkin mühendislik sistemi

“Deprem bir doğa olayıdır; ancak yıkım kader değildir” diyen Erdem, “Deprem hazırlığı ertelenebilecek bir yatırım değil, doğrudan yaşam hakkının gereğidir” mesajını vererek, tüm paydaşları bu konuda sorumluluk almaya davet etti. Bursa'nın geleceği için deprem risk yönetimi konusunda atılacak adımların hayati önem taşıdığı bir kez daha vurgulandı.