Türk inşaat sektörü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın attığı kritik adımlarla dijital bir çağa giriyor. Resmi Gazete'de yayımlanan iki yeni yönetmelik, yapı ruhsatı süreçlerinde köklü bir dönüşümün sinyallerini verdi. Bu düzenlemelerle birlikte, ruhsat projelerinde BIM ve e-PYS zorunluluğu devreye girecek, böylece projelerden ruhsat onayına kadar tüm aşamalar dijitalleşecek.
Ankara'dan gelen bilgilere göre, Bakanlık, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik" ile "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik"i yürürlüğe koydu. Bu yönetmelikler, sektördeki proje üretimi ve yönetimi alışkanlıklarını baştan sona değiştirmeyi hedefliyor. Artık mimarlık ve mühendislik projeleri, modern dijital standartlara uygun olarak hazırlanacak ve elektronik sistemler üzerinden yönetilecek.
Mimarlık ve Mühendislik Projelerinde Dijital Dönem Başlıyor
Yeni düzenlemeye göre, uygulama imar planı bulunan bölgelerde inşa edilecek yeni yapıların mimari, statik, elektrik ve mekanik projelerinin dijital standartlara uygun hazırlanması gerekecek. Bu kapsamda, projeler BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) tabanlı olarak oluşturulacak. BIM, bir yapının tüm yaşam döngüsü boyunca gerekli olan bilgilerin dijital ortamda oluşturulması ve yönetilmesi sürecini ifade eder. Projeler, uluslararası standart olan IFC (Industry Foundation Classes) formatında teslim edilecek ve bu modellerden türetilen 2 boyutlu paftalar ise PDF/A formatında sunulacak.
Yönetmelik, proje dosyalarının isimlendirilmesi, CAD çizim standartları, katman yapıları, mahal numaralandırması gibi teknik detaylara da açıklık getiriyor. Ayrıca, BIM model içerikleri, IFC sınıfları ve kalite kontrol süreçleri de ilk kez ayrıntılı kurallar çerçevesinde belirlenmiş oldu. Bu detaylı düzenlemeler, sektörde standartlaşmayı ve verimliliği artırmayı amaçlıyor.
Elektronik Proje Yönetim Sistemi (e-PYS) ile Ruhsat Süreçleri Hızlanacak
İkinci yönetmelik ise yapı ruhsatı süreçlerinin elektronik ayağını düzenliyor. Bakanlık tarafından kurulacak olan Elektronik Proje Yönetim Sistemi (e-PYS) sayesinde, proje yükleme, inceleme, eksiklik bildirme, revizyon, onay ve arşivleme gibi tüm işlemler dijital ortamda gerçekleştirilecek. Bu sistem, hem bürokratik süreçleri hızlandıracak hem de kağıt israfının önüne geçecek.
e-PYS kullanımıyla birlikte, güvenli elektronik imza ile onaylanan projelerde basılı evrak zorunluluğu büyük ölçüde ortadan kalkacak. Bu durum, proje sahipleri ve ilgili kurumlar için önemli bir zaman ve maliyet tasarrufu sağlayacak. Sistemin sağladığı şeffaflık ve izlenebilirlik, ruhsat süreçlerindeki olası aksaklıkları minimize etmeye yardımcı olacak.
Kademeli Geçiş ve Uygulama Takvimi
Dijital dönüşüm süreci, tüm Türkiye'de aynı anda başlamayacak ve kademeli bir geçiş planı uygulanacak. Düzenleme, küçük ölçekli müstakil yapılar ile bazı tarım yapıları dışında kalan yeni binaları kapsıyor. Büyükşehirlerde yüksek metrekareli projelerden başlanarak, 2029-2032 yılları arasında aşamalı bir geçiş süreci öngörülüyor. Konut dışındaki bazı yapı türleri için ise uygulamanın 2033 yılına kadar ertelendiği belirtildi.
Yönetmeliklerin yürürlük tarihleri de belirlendi. "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik" 1 Eylül 2027 tarihinde, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik" ise 1 Eylül 2028 tarihinde yürürlüğe girecek. Bu tarihler, sektör profesyonellerine ve ilgili paydaşlara adaptasyon için yeterli bir süre tanıyor.
Bu yeni düzenlemeler, Türkiye inşaat sektörünü uluslararası standartlara taşıyacak, verimliliği artıracak ve çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunacak önemli adımlar olarak değerlendiriliyor. Sektör temsilcilerinin bu dijital dönüşüm sürecine uyum sağlamak için hazırlıklarını hızlandırması bekleniyor.
