Ticaret Bakanlığı, Türkiye piyasasına giren ithal ürünlerdeki denetim mekanizmalarını güçlendirmek ve tüketicilerin güvenilir ürünlere erişimini sağlamak amacıyla önemli bir adım attı. Özellikle helal belgeli ithal ürünlerin denetimi, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden yürütülmeye başlandı. Bu yeni sistem, haksız ticari uygulamaların önüne geçmeyi ve iç piyasa dengelerini korumayı hedefliyor.
Helal Uygunluk Belgeleri TAREKS ile Denetlenecek
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, ithalat aşamasında sunulan helal uygunluk belgelerinin doğruluğu ve geçerliliği artık TAREKS platformu aracılığıyla daha etkin bir şekilde incelenecek. Bu sayede, ürünlerin üzerinde bulunan 'helal' etiketinin sadece bir iddia olmaktan çıkıp, uluslararası standartlara uygun bir belgeyle desteklenmesi sağlanacak. Yeni düzenleme, tüketicilerin dini hassasiyetlerini istismar eden veya yanlış bilgi içeren ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemeyi amaçlıyor.
Söz konusu uygulamanın yasal çerçevesini oluşturan “Helal Uygunluk Belgeli Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/35)” Resmî Gazete’de yayımlanarak duyuruldu. Tebliğin, yayımlandığı tarihten itibaren üç ay sonra tam olarak yürürlüğe gireceği belirtildi. Bu geçiş süreci, hem ithalatçılara hem de denetleyici kurumlara yeni sisteme uyum sağlama imkânı tanıyacak.
Helal Akreditasyon Kurumu Onayı Şartı
Yeni mevzuatın en kritik noktalarından biri, ithal edilen ve helallik iddiası taşıyan ürünlerin belgelerinin Helal Akreditasyon Kurumu (HAK) tarafından akredite edilmiş kuruluşlar tarafından düzenlenmiş olma şartı. HAK, Türkiye'de helal belgelendirme ve akreditasyon alanında yetkili tek kurum olarak faaliyet gösteriyor. Bu şart, helal belgelerinin güvenilirliğini ve uluslararası geçerliliğini artırarak, sahte veya yetersiz belgelerle yapılan ithalatın önüne geçmeyi hedefliyor.
- Belge Doğrulaması: İthalatçılar tarafından sunulan helal belgeleri, TAREKS sistemi üzerinden HAK tarafından akredite edilmiş kuruluşların kayıtlarıyla eşleştirilerek doğrulanacak.
- Kapsam Genişliği: Düzenleme sadece belirli ürün gruplarıyla sınırlı değil; piyasaya sunulan ve üzerinde herhangi bir şekilde helallik iddiası bulunan tüm ürünleri kapsıyor.
- Tüketici Güvenliği: Bu uygulama, tüketicilerin gönül rahatlığıyla 'helal' etiketli ürünleri tercih etmelerine olanak tanıyacak.
Denetimler Nasıl İşleyecek?
Yeni sistemde, ithalatçı firmalar ürünlerini gümrükten çekerken, ürünlerin helal uygunluk belgelerini TAREKS sistemine yükleyecek. Sistem, bu belgelerin Helal Akreditasyon Kurumu tarafından akredite edilmiş bir kuruluş tarafından verilip verilmediğini otomatik olarak kontrol edecek. Eğer belge geçerli ve doğru ise ürünün ithalatına izin verilecek; aksi takdirde ek incelemeler yapılacak veya ürünün ithalatı engellenebilecek. Bu dijitalleşme, denetim süreçlerini hızlandırırken, insan faktöründen kaynaklanabilecek hataları ve suistimalleri de minimize edecek.
Ticaret Bakanlığı'nın bu adımı, Türkiye'nin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirirken, aynı zamanda yerel üreticilerin haksız rekabetle karşılaşmasını da engellemeyi amaçlıyor. Helal pazarının küresel ölçekte büyümesiyle birlikte, bu tür denetim mekanizmalarının önemi giderek artıyor. Türkiye, bu düzenlemeyle hem kendi pazarını koruma altına alıyor hem de helal ürün ticaretinde güvenilir bir oyuncu olma yolunda ilerliyor.
Sonuç olarak, helal belgeli ithal ürünlerin denetimi, TAREKS sistemi ve Helal Akreditasyon Kurumu iş birliğiyle daha şeffaf, güvenilir ve etkin bir hale getiriliyor. Bu düzenleme, tüketicilerin haklarını korurken, uluslararası ticaret standartlarına uygun bir işleyişin de kapılarını aralıyor.
