İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay'ın öncülüğünde hayata geçirilen "Dönüşüme Evde Başla" projesi, bokaşi kompostuna olan ilgiyi artırarak kent genelinde yaygınlaşıyor. Organik atıkların evlerde kolayca fermente edilmesini sağlayan bu sürdürülebilir yöntem, İzmirlilerden yoğun talep görüyor. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalarla bugüne kadar 4 bin 556 haneye bokaşi kompost seti ulaştırıldı ve vatandaşlara yönelik 128 eğitim düzenlendi.
Organik Atıklar Toprağa Geri Kazandırılıyor
Sağlıklı toprak yapısının korunması, evsel organik atıkların kaynağında değerlendirilmesi ve sürdürülebilir tarım uygulamalarının teşvik edilmesi amacıyla başlatılan proje, İzmir'in çevresel hedeflerine önemli katkılar sunuyor. Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde gerçekleştirilen son etkinlikte, "İyi Tarım İzmir" uygulaması üzerinden başvuran ve uygun görülen 105 vatandaşa daha bokaşi kompost seti teslim edildi. Bu setler sayesinde mutfaklarda oluşan meyve-sebze artıkları, yemek kalıntıları, çay ve kahve posaları gibi organik materyaller, koku veya haşere sorunu yaratmadan fermente edilerek değerli bir toprak düzenleyiciye dönüşüyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Ocak 2026'da başlattığı bu projeyle birlikte kent genelinde farkındalık yaratmayı hedefliyor. Düzenlenen eğitimlerde katılımcılara, organik atıkların ayrıştırılması, bokaşi yöntemiyle ön kompost üretimi ve elde edilen ürünün toprak verimliliğine nasıl katkı sağladığına dair uygulamalı bilgiler aktarılıyor. Bu eğitimler, İzmirlilerin çevreye duyarlı bir yaşam tarzı benimsemelerine olanak tanıyor.
Bokaşi Kompostu Nedir ve Nasıl Uygulanır?
Japonca'da "fermente organik madde" anlamına gelen bokaşi (bokashi) kompostu, mutfak atıklarını oksijensiz ortamda yararlı mikroorganizmalarla fermente ederek değerlendiren yenilikçi bir yöntemdir. Bu sistem, atıkların çürümesini engellerken, toprağın yapısını iyileştiren ve besin değeri yüksek bir ürün elde edilmesini sağlar. Ayrıca fermantasyon sürecinde oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak kullanılabilir.
Bokaşi Kompostu Kullanım Talimatları:
- Musluk, contalar içte-dışta olacak şekilde kovaya takılır ve somun sıkılır.
- Süzgeç yerleştirildikten sonra 3-4 cm mukavva veya baskısız karton eklenir (beyaz kağıt, peçete gibi malzemelerden kaçınılmalıdır).
- 1 ölçek (50 ml) konsantre, klorsuz suyla 1:10 oranında seyreltilerek karton-mukavva ıslatılır. Daha sonra bu oran 1:100'e çıkarılabilir.
- Atıklar küçük parçalara ayrılır ve günde tek seferde kovaya eklenir. Üzerine talaş serpilip seyreltilmiş konsantre ile ıslatılır.
- Atıkların havasız kalması ve kapağın sıkıca kapatılması fermantasyon için kritik öneme sahiptir. Kova doğrudan güneş almayan bir yerde, oda sıcaklığında tutulmalıdır.
- Bokaşi alt suyu 15-20 gün içinde oluşmaya başlar ve gün aşırı alınarak klorsuz suyla 1:100 seyreltilip bitkilere verilir.
- Dolu kova en az iki hafta kapalı, karanlık ve güneş almayan bir yerde bekletildikten sonra, fermente olmuş posa bahçe veya saksıda yaklaşık 30 cm derinliğe gömülür. İki ay sonra bu alan bitki dikimine uygun hale gelir.
Uygulamaya Nasıl Katılabilirsiniz?
İzmir Büyükşehir Belediyesi, ürettikleri kompostu kendileri kullanmak istemeyen vatandaşlardan kompost kovalarını teslim alarak yerine yenilerini veriyor. Toplanan ön kompostlar ise Konak Kadifekale Mahalle Bostanı'nda toprağa kazandırılarak organik maddenin doğal döngüye yeniden katılması sağlanıyor. İzmirliler, bokaşi kompost seti almak ve projeye dahil olmak için "İyi Tarım İzmir" mobil uygulaması üzerinden kolayca başvuru yapabilirler. Gönüllü haneler, eğitim sürecini tamamladıktan sonra evsel organik atıklarını bokaşi kovalarında biriktirerek çevreye katkı sağlamaya başlayabilirler.
