İzmir, zengin tarihi ve kültürel mirasıyla öne çıkan şehirlerimizden biri. Bu değerli mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması, büyük bir hassasiyet ve uzmanlık gerektiriyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren Koruma Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü (KUDEB), bu sorumluluğu üstlenerek kentin tarihi dokusunu titizlikle koruma altına alıyor. Eylül 2023'ten bu yana 2 binden fazla denetim, inceleme ve proje kontrolü gerçekleştiren KUDEB ekipleri, İzmir'in tarihi mirasına adeta bir koruma kalkanı oluşturuyor.

KUDEB Nedir ve Neden Önemli?

Bir tarihi yapının çatısını onarmak, penceresini değiştirmek ya da dış cephesini boyamak gibi basit görünen müdahaleler bile, kültürel varlık niteliğindeki binalar için büyük önem taşıyor. Çünkü bu tür yapılar üzerinde yapılacak her değişiklik, onların özgün mimarisini, kullanılan malzemeyi ve tarihi kimliğini etkileyebilir. İşte tam da bu noktada devreye giren KUDEB, tarihi yapıların bu özelliklerini koruyarak geleceğe taşınmasını sağlıyor.

2021 yılında kurulan ve 2022'den itibaren aktif olarak hizmet vermeye başlayan KUDEB, Konak ilçesi hariç İzmir'in tüm 29 ilçesinde faaliyet gösteriyor. Koruma Bölge Kurulları ile yerel yönetimler arasında bir köprü görevi üstlenen müdürlük, tarihi yapıların korunmasına yönelik süreçlerin daha hızlı, şeffaf ve etkin bir şekilde yürütülmesine olanak tanıyor. Bu sayede, bürokratik engellerin önüne geçilerek kültürel mirasın korunması hız kazanıyor.

Her Müdahale Uzman Kontrolünde

KUDEB'in çalışmaları sadece büyük restorasyon projelerinin denetimiyle sınırlı değil. Kentin kentsel sit alanlarında yer alan, tescilli ya da tescilsiz tüm yapılarda gerçekleştirilecek basit bakım ve onarım işleri de KUDEB uzmanları tarafından yerinde inceleniyor. Çatı onarımından dış cephe boyasına, pencere doğramalarının yenilenmesinden derz onarımlarına kadar birçok tadilat çalışması, ekiplerin sıkı denetiminden geçiyor. Bu denetimler sayesinde, yapılacak müdahalelerin yapıların özgün mimari özelliklerini koruyacak şekilde planlanması ve uygulanması sağlanıyor.

Uygun görülen çalışmalar için 'Onarım Uygunluk Belgesi' düzenlenirken, uygulama sırasında yapının kapsamlı restorasyona ihtiyaç duyduğu tespit edilirse çalışmalar derhal durdurularak durum Koruma Bölge Kurulu'na bildiriliyor. Bu yaklaşım, tarihi yapıların bilinçsizce zarar görmesini engellerken, gerekli durumlarda daha kapsamlı koruma tedbirlerinin alınmasına zemin hazırlıyor.

Kapsamlı Denetim Alanları ve Yasal Süreçler

KUDEB'in görev alanı, sadece yapıların fiziki müdahaleleriyle sınırlı kalmıyor. Tarihi alanlarda yürütülen altyapı çalışmaları, kazılar, yıkımlar, hatta ağaç kesimi ve dikimi gibi kültürel mirası doğrudan veya dolaylı olarak etkileyebilecek her türlü uygulama, uzman ekipler tarafından titizlikle denetleniyor. Bu sayede, hem kentteki yatırımların sağlıklı bir şekilde sürmesi hem de tarihi dokunun zarar görmeden korunması hedefleniyor.

Ayrıca, izinsiz uygulamalar tespit edildiğinde gerekli yasal süreçler hızla başlatılıyor. Risk oluşturan yapılarda ise can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli önlemlerin alınması konusunda ilgili kurumlarla koordinasyon sağlanıyor. Bu proaktif yaklaşım, hem yasa dışı uygulamaların önüne geçiyor hem de olası tehlikelerin bertaraf edilmesini sağlıyor.

İki Yılda 2 Bini Aşkın İşlemle Somut Katkı

64 personel ve 31 KUDEB uzmanıyla görev yapan müdürlük, Eylül 2023'ten bu yana kültürel mirasın korunmasına yönelik binlerce çalışma gerçekleştirdi. Bu kapsamda yapılan bazı önemli işlemler şunlardır:

  • 291 basit bakım ve onarım başvurusu değerlendirildi.
  • 281 tescilsiz yapı için mimari proje kontrolü yapıldı.
  • 186 restorasyon projesi denetlendi.
  • 526 izinsiz uygulama incelendi.
  • 152 yapı için güvenlik önlemi denetimi gerçekleştirildi.
  • 178 tarihi alan yıkım denetimi yapıldı.
  • 108 tarihi alan altyapı çalışması denetlendi.
  • 248 kazı, temizlik, ağaç kesimi ve dikimi gibi farklı uygulama incelendi.
  • 196 kurum görüşü hazırlandı.

Denetim faaliyetlerinin yanı sıra KUDEB, tarihi yapı sahiplerine bakım ve onarım süreçlerinde teknik rehberlik ve danışmanlık hizmetleri de sunuyor. Bu rehberlik, sadece tarihi yapıların fiziki olarak korunmasına değil, aynı zamanda kent genelinde koruma kültürünün yaygınlaştırılmasına da önemli katkı sağlıyor. Bu kapsamlı çalışmalar sayesinde İzmir'in tarihi evleri, hanları, camileri, kiliseleri, sokakları ve anıtsal yapıları özgün kimliğini koruyarak gelecek kuşaklara aktarılırken, şehrin kültürel hafızasının canlı tutulmasına da büyük destek veriliyor.