Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, İzmit Körfezi'nin ekolojik dengesini yeniden sağlamak ve deniz yaşamını canlandırmak amacıyla önemli bir projeye imza attı. "Kenar Etkisi – Değirmendere Kıyı Arayüzünde Sanat Temelli Ekolojik Restorasyon" adı verilen bu proje kapsamında, Körfez'den çıkarılan dip çamurları, bilimsel ve sanatsal bir yaklaşımla yapay resiflere dönüştürüldü. Bu özgün İzmit Körfezi yapay resifler, deniz canlıları için yeni bir yuva olacak şekilde Değirmendere açıklarına yerleştirildi.
Bilim, Sanat ve Çevre Kocaeli'de El Ele
Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nin liderliğinde, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Değirmendere Sualtı Topluluğu (DESSAT) iş birliğiyle hayata geçirilen proje, çevresel sorunlara multidisipliner bir çözüm sunuyor. Projenin açılış törenine Gölcük Kaymakamı Müfit Gültekin, Gölcük Belediye Başkanı Ali Yıldırım Sezer, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ve Kocaeli Üniversitesi yöneticileri, akademisyenler, sanatçılar ve çok sayıda çevre gönüllüsü katıldı. Bu iş birliği, Marmara Denizi'nin sürdürülebilirliği için bilginin, sanatın ve yerel yönetimin gücünü birleştirdiğini gösteriyor.
Gölcük Belediye Başkanı Ali Yıldırım Sezer, törende yaptığı konuşmada, İzmit Körfezi'nin temizliğinin öncelikli hedefleri arasında olduğunu vurguladı. Kocaeli'de biyolojik arıtma oranının yüzde 100'e ulaştığını ve ileri biyolojik arıtmada azot ile fosforun da arıtılmasında önemli ilerlemeler kaydedildiğini belirtti. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Birol Balcı ise, Büyükşehir'in deniz yüzeyi temizliği, acil müdahale, bilimsel izleme, dijital ikiz uygulamaları, balıklandırma ve yapay resif çalışmaları gibi birçok alanda faaliyetlerini aralıksız sürdürdüğünü ifade etti. Balcı ayrıca, Dip Çamuru Temizleme Projesi kapsamında bugüne kadar 2,4 milyon metreküp dip çamurunun deniz ekosisteminden uzaklaştırıldığını da sözlerine ekledi.
Körfez Çamuru Sanata ve Yaşama Dönüştü
Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri, İzmit Körfezi'nden çıkarılan dip çamurunun Kocaeli Üniversitesi akademisyenlerinin geliştirdiği özel seramik reçeteleriyle birleştirilerek hem yapay resiflere hem de sanat eserlerine dönüştürülmesi oldu. Bu yenilikçi yaklaşım, atık olarak görülen bir malzemenin çevresel fayda sağlayan bir değere dönüştürülmesini sağlıyor. Balcı, daha önce Eskihisar, Ulaşlı ve Darıca açıklarına toplam 300 yapay resif yerleştirildiğini ve Körfez'e 60 bin yavru kalkan, levrek ve çupra balığı bırakıldığını da hatırlattı.
Kocaeli Üniversitesi Genel Sekreteri Doç. Dr. Mustafa Eren, üniversitenin sadece akademik bilgi üretmekle kalmayıp, bu bilgiyi kent yaşamına taşıma misyonunu benimsediğini belirtti. Eren, "Kenar Etkisi" projesinin teorik bilginin pratiğe dönüşmesi ve farklı paydaşların çevresel hedefler etrafında birleşmesi açısından önemine dikkat çekti. Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Süreyya Temel ise, projenin üniversitenin araştırma kapasitesini, dalış sporcularının saha deneyimini ve sanatın dönüştürücü gücünü bir araya getirdiğini vurguladı.
Gelecek Süreç Bilimsel Olarak Takip Edilecek
Proje Yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi Fatoş Su Özkarataş, projenin kıyıyı yalnızca kara ile denizin buluştuğu bir sınır olarak değil, türlerin, malzemelerin ve yaşam biçimlerinin karşılaştığı canlı bir arayüz olarak ele aldığını ifade etti. Proje Araştırmacısı Doç. Dr. Nermin Demirkol, İzmit Körfezi'nden çıkarılan dip çamurunun kimyasal özelliklerinin incelenmesiyle farklı oranlarda seramik reçeteleri geliştirildiğini ve yüzde 65'e kadar dip çamuru içeren reçetelerle üretim yapılabildiğini açıkladı. Demirkol, denize indirilen resiflerin ilerleyen süreçte yeni yaşam alanları oluşturup oluşturmadığının bilimsel olarak izleneceğini belirtti.
Proje Danışmanı Prof. Dr. Mustafa Sarı, Marmara Denizi'nin uzun yıllar insan faaliyetlerinin neden olduğu atıkların biriktiği bir ortam olarak kullanıldığına dikkat çekerek, "O çamuru biz gönderdik oraya" sözleriyle dip çamurunun insan kaynaklı olduğunu vurguladı. Sarı, bu çalışmanın geçmişteki çevresel hataların telafisi için önemli bir adım olduğunu söyledi. Proje Araştırmacısı ve DESSAT Yönetim Kurulu Başkanı Murat Kulakaç da, resiflerin suya indirilmesi ve sonrasındaki bilimsel izleme çalışmalarında DESSAT dalış ekibinin aktif rol alacağını dile getirdi.
Teşekkür Belgeleri Takdim Edildi
Program sonunda, projeye katkılarından dolayı Gölcük Belediye Başkanı Av. Ali Yıldırım Sezer ile Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Birol Balcı'ya, Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Süreyya Temel tarafından teşekkür belgeleri takdim edildi.
Projenin en heyecan verici anı, İzmit Körfezi'nin dip çamurundan üretilen seramik yapay resiflerin DESSAT dalış ekibinin desteğiyle denize indirilmesi oldu. Sanatçılar ve proje araştırmacıları tarafından özenle hazırlanan bu resiflerin, deniz canlılarının tutunabileceği ve barınabileceği yeni mikrohabitatlar oluşturması hedefleniyor. Ancak çalışma resiflerin suya bırakılmasıyla sona ermiyor. Bundan sonraki süreçte resiflerde oluşacak biyolojik kolonizasyon, tür çeşitliliği ve canlı bolluğu bilimsel olarak takip edilecek. Ayrıca, suyun çeşitli fiziksel ve kimyasal parametreleri de düzenli olarak izlenerek, Körfez'in tabanından çıkarılan dip çamurunun, temizlik sürecinin ardından bilim ve sanatın katkısıyla yeniden deniz yaşamına kazandırılması sağlanacak.
