Çorum'un Boğazkale ilçesinde bulunan ve UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Boğazköy/Hattuşa Örenyeri, dünya diplomasi tarihine ışık tutan önemli bir keşfe ev sahipliği yaptı. Yürütülen arkeolojik kazılar sırasında, tarihin ilk yazılı barış antlaşması olarak kabul edilen Kadeş Barış Antlaşması'nın Akadça nüshasına ait yeni bir tablet parçası gün yüzüne çıkarıldı. Bu heyecan verici buluntu, Hitit medeniyetinin barış ve adalet anlayışını binlerce yıl öteden günümüze taşıyor.
Kadeş Antlaşması'nın Yeni Parçası ve İçerdiği Mesajlar
Hitit kraliyet sarayının bulunduğu Büyükkale mevkiinde keşfedilen çivi yazılı tablet parçası, yaklaşık bir yıllık detaylı bilimsel incelemenin ardından Kadeş Barış Antlaşması'na ait olduğu kesinleşti. Bu yeni buluntu, özellikle antlaşmanın 12. ve 20. maddeleri arasında yer alan, bir ülkeden diğerine sığınan insanların muamelesiyle ilgili hükümleri içeriyor. Metinde, kaçan kişilerin evlerinin tahrip edilmemesine yönelik ifadelerin bulunması, günümüz dünyasına güçlü bir insani mesaj niteliği taşıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, bu anlamlı keşfi sosyal medya hesabından duyurarak, Anadolu topraklarının barış ve diplomasi tarihindeki yerinin altını çizdi. Bakan Ersoy, 21 Eylül Dünya Barış Günü'nde paylaşılan bu buluşun, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlattığını belirtti. Ersoy, Filistin'de yaşanan insani dramlara da değinerek, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek temennisinde bulundu.
Bir Yıllık Titiz Çalışmayla Gelen Keşif
Büyükkale'deki 'E' binası yakınlarında bulunan çivi yazılı tablet parçasının bir yüzü korunmuş durumdaydı. Arkeologlar ve filologlar, bu değerli eser üzerinde yaklaşık bir yıl süren titiz bir inceleme süreci yürüttüler. Yapılan çalışmalar sonucunda, parçanın M.Ö. 1274 civarında Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması'nın kayıp nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi. Bu uzun soluklu araştırma, arkeolojik bulguların bilimsel yöntemlerle nasıl değerlendirildiğinin güzel bir örneğini teşkil ediyor.
Antlaşmanın Küresel Mirası ve Hattuşa'daki İzleri
Kadeş Barış Antlaşması, dünya tarihinde iki büyük güç arasında imzalanan ilk yazılı barış antlaşması olma özelliğini taşıyor. Antlaşmanın Mısırca metni, Mısır'daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenirken, Akadça çivi yazılı kil tablet nüshaları ise Hitit başkenti Hattuşa'da gün yüzüne çıkarıldı. İlk keşifler 1906-1912 yılları arasındaki kazılarda yapılmış ve bu parçalar günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi gibi önemli koleksiyonlarda sergileniyor.
- İstanbul Arkeoloji Müzeleri
- Anadolu Medeniyetleri Müzesi
- Berlin Önasya Müzesi
- St. Petersburg Ermitaj Müzesi
Yeni keşfedilen tablet parçası, Kadeş Barış Antlaşması'nın Hattuşa'daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara önemli bir katkı sunuyor. Büyükkale'de devam eden kazılarla birlikte, antlaşmanın eksik kalan diğer parçalarının da bulunması hedefleniyor. Bu çalışmalar, sadece Hitit tarihine değil, aynı zamanda insanlık tarihinin diplomasi ve barış arayışına dair önemli bilgileri gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor.
Bu son buluntu, Anadolu topraklarının binlerce yıldır farklı medeniyetlere ev sahipliği yaparken aynı zamanda barışçıl çözümlerin ve uluslararası hukukun temellerinin atıldığı bir coğrafya olduğunu bir kez daha kanıtlıyor. Kadeş Antlaşması'nın yeni parçası, geçmişten günümüze uzanan güçlü bir barış çağrısı olarak yankılanıyor.
