Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), iklim değişikliğiyle mücadele, sürdürülebilir kalkınma ve uluslararası iş birliğini geliştirmek amacıyla Antalya'da önemli bir küresel buluşmaya ev sahipliği yaptı. Dünya genelinden devlet temsilcileri, uluslararası kuruluşlar, bilim insanları ve özel sektör temsilcilerini bir araya getiren bu prestijli konferansta, iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkileri, su kaynaklarının korunması, sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği gibi kritik başlıklar masaya yatırıldı. Bu kapsamda, Ziraat Bankası tarafından düzenlenen “Kooperatiflerde Sürdürülebilir Tarım ve Kırsal Kalkınma” başlıklı panelde, Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Akay, Kayseri Şeker'in köklü kooperatifçilik modelini, üretici odaklı çalışma anlayışını ve sürdürülebilir tarım alanındaki yenilikçi uygulamalarını detaylı bir şekilde katılımcılarla paylaştı. Akay'a, Kayseri Şeker Yönetim Kurulu Başkanı Harun Halıcı ve Muhasebe ve Finanstan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Çiğdem Demirtaç da eşlik etti.

Kayseri Şeker Modeliyle Kırsal Kalkınmaya Destek

Kayseri Şeker'in üretim tecrübesini ve kooperatifçilik birikimini uluslararası bir platforma taşıyan Başkan Akay, konuşmasında kooperatiflerin tarımsal üretimdeki rolünden çiftçinin finansmana erişimine, toprak sağlığının korunmasından su tasarrufuna, yenilenebilir enerjiden organik üretime kadar geniş bir yelpazede konuları ele aldı. Akay, güçlü kooperatif yapılarının üretimin devamlılığı, çiftçinin ekonomik gücü ve kırsal yaşamın korunması açısından hayati önem taşıdığına dikkat çekti.

Konuşmasına Ziraat Bankası'na teşekkür ederek başlayan Hüseyin Akay, Türkiye'de kooperatifçiliğin 1863 yılında Memleket Sandıkları ile başlayan tarihsel gelişimine değindi ve Ziraat Bankası'nın bu süreçteki rolünü vurguladı. Türkiye'de yaklaşık 50 bin kooperatifin bulunduğunu ve bunların 12 bininin tarımsal amaçlı olduğunu belirten Akay, kooperatiflerin ekonomik hayatta daha etkin olabilmesi için güçlü sermaye yapısı, profesyonel yönetim ve etkin denetimin şart olduğunu ifade etti.

Almanya'daki Raiffeisen kooperatiflerini örnek gösteren Akay, Türkiye'deki kooperatif yapısının parçalı olduğuna işaret ederek, tarımsal kooperatiflerin kendilerine özgü ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Akay, 31 bin üyeli Kayseri Pancar Ekicileri Kooperatifi ile 30 üyeli bir kooperatifin aynı yönetim anlayışıyla yönetilemeyeceğini vurgulayarak, kooperatiflerin kaynak tüketen değil, kaynak üreten, üreticiyi geliştiren ve tarımsal üretime yön veren yapılar haline gelmesi gerektiğini dile getirdi.

Üretimin Her Aşamasında Çiftçinin Yanında

Kayseri Şeker'in kuruluş ve gelişim sürecini Türkiye'de kooperatifçilik açısından önemli bir örnek olarak değerlendiren Akay, 1950'li yıllarda pancar üreticilerinin bir araya gelmesiyle başlayan sürecin, üreticilerin katkılarıyla şeker fabrikalarının kurulmasına zemin hazırladığını anlattı. 1954 yılında temelleri atılan Kayseri Şeker'in sadece şeker üretimi yapan bir sanayi kuruluşu olmadığını, aynı zamanda faaliyet gösterdiği bölgelerde tarımsal üretime, istihdama ve ekonomik hareketliliğe önemli katkılar sunduğunu belirtti. Şeker fabrikalarının şehirlerden ilçelere ve köylere kadar geniş bir ekonomik ve sosyal etki oluşturduğunu kaydeden Akay, bu yapının kırsal yaşamın devamlılığı açısından da önemli bir rol üstlendiğini söyledi.

Kayseri Şeker'in mevcut modelini geliştirmeye ve günümüzün ihtiyaçlarına uygun şekilde güçlendirmeye çalıştıklarını belirten Akay, özellikle gençlerin ve kadınların tarımsal üretimde tutulmasının önemine değindi. Kırsal nüfusun azalması ve gençlerin tarımdan uzaklaşmasının önemli bir sorun haline geldiğini ifade eden Akay, üreticiyi ekonomik açıdan destekleyen modellerin köyden kente göçün ortaya çıkardığı sorunların azaltılmasına katkı sunduğunu dile getirdi.

Kayseri Şeker'in üretici odaklı çalışma sistemini anlatan Akay, Türk çiftçisinin en önemli ihtiyaçlarından birinin sermaye ve finansmana erişim olduğunu vurguladı. Çiftçinin en önemli sermayesinin toprağı, traktörü, makine ve ekipmanları, üretim bilgisi ve çalışma gücü olduğunu belirten Akay, üreticinin ihtiyaç duyduğu girdilere uygun şartlarda ulaşmasının ve ürününü güvenilir bir sistem içerisinde değerlendirebilmesinin önemine dikkat çekti.

  • Kayseri Şeker, üç fabrikasıyla dört ilde, yaklaşık 500 köyde ve 20 bölge müdürlüğü aracılığıyla faaliyet gösteriyor.
  • Üreticiler ekimden hasada kadar destekleniyor, ziraat mühendisleri teknik rehberlik sunuyor.
  • Çiftçilere nakdi avans desteği sağlanıyor ve bu avanslara faiz uygulanmıyor.
  • Sözleşmeli üretim modeliyle çiftçiye girdi desteği, teknik rehberlik ve ürün bedelinin zamanında ödenmesi güvencesi veriliyor.

Sürdürülebilir Tarım İçin Toprak ve Su Yönetimi

Şeker pancarının Türkiye tarımı açısından stratejik bir ürün olduğunu belirten Akay, pancar tarımının yalnızca şeker üretimine değil, üreticilerin diğer tarımsal faaliyetlerine de katkı sağladığını ifade etti. Türkiye'de şeker pancarının 58 ilde yetiştirildiğini hatırlatan Akay, şeker fabrikalarının çiftçilere sağladığı desteğin bölgesel tarımsal üretimin devamlılığı açısından önem taşıdığını dile getirdi.

Konuşmasında iklim değişikliği ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına geniş yer veren Akay, Kayseri Şeker'in bu alanda yaklaşık 10 yıl önce Sürdürülebilir Tarım Birimini kurduğunu açıkladı. Bu birim aracılığıyla çiftçilere toprak sağlığının korunması, doğru gübre kullanımı, münavebe sistemi ve verimli üretim yöntemleri konusunda eğitimler verildiğini belirten Akay, tarımsal üretimin devamlılığı için öncelikle toprağın korunması gerektiğini söyledi.

Toprağın ihtiyacından fazla kimyasal gübre kullanılmasının ve aynı ürünün sürekli aynı alana ekilmesinin toprak sağlığını olumsuz etkilediğine dikkat çeken Akay, toprak analizlerine önem verdiklerini ve gübre kullanımını analiz sonuçlarına göre yönlendirdiklerini kaydetti. Üreticilerin doğru tarımsal uygulamalar konusunda bilinçlendirilmesi amacıyla her yıl eğitim toplantıları düzenlendiğini de ifade etti.

İklim değişikliğinin tarım üzerindeki önemli etkilerinden birinin su kaynakları üzerindeki baskı olduğunu belirten Akay, Türkiye'nin su zengini bir ülke olmadığını ve mevcut kaynakların bilinçli kullanılmasının zorunluluk taşıdığını dile getirdi. Şeker pancarı üretiminin su ihtiyacına dikkat çeken Akay, Kayseri Şeker olarak çiftçileri geleneksel sulama yöntemlerinden daha verimli sistemlere yönlendirdiklerini söyledi. Özellikle yağmurlama sulama yerine damla sulama sistemlerinin yaygınlaştırılmasına önem verdiklerini belirten Akay, bu yöntemle su kullanımında yüzde 50'ye varan tasarruf sağlanabildiğini ifade etti.

Yenilikçi Teknolojiler ve Organik Üretim

Kayseri Şeker'in tarımsal üretimde yenilikçi uygulamalara yönelik çalışmalarına da değinen Akay, şeker pancarında örtü altı üretim konusunda deneme çalışmalarının sürdürüldüğünü açıkladı. Tarımda iş gücü temininin giderek zorlaşmasının üreticiler açısından önemli bir sorun oluşturduğunu belirten Akay, örtü altı üretim çalışmalarının bu süreçlerin azaltılmasına, herbisit kullanımının düşürülmesine ve suyun daha verimli kullanılmasına katkı sağlamasının hedeflendiğini kaydetti.

Sürdürülebilir üretimin önemli unsurlarından birinin kaynakların etkin kullanılması olduğunu belirten Akay, pancar işleme sürecinde ortaya çıkan yan ürünlerin değerlendirilmesine yönelik çalışmaları da anlattı. Pancar posasının hayvancılık sektöründe yem olarak kullanıldığını, melasın farklı sektörlerde değerlendirildiğini ifade etti. Ayrıca, toprak kaybının ve taşıma maliyetlerinin azaltılması amacıyla 2012 yılından itibaren pancarın tarlada topraktan arındırılmasını sağlayan makine sistemlerinin Kayseri'de kullanılmaya başlandığını belirtti.

Kayseri Şeker'in sürdürülebilirlik çalışmalarında enerji verimliliğinin de önemli bir yer tuttuğunu belirten Akay, kurumun 12 megavatlık güneş enerjisi kurulu gücünden yararlandığını ve burada üretilen elektriğin işletme faaliyetlerinde kullanıldığını açıkladı. Karbon ayak izi, enerji yönetimi ve su yönetimi alanlarında çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Akay, bu faaliyetlerin kurumun çevre ve sürdürülebilirlik yaklaşımının önemli parçalarını oluşturduğunu kaydetti.

Organik şeker üretimine ilişkin de bilgi veren Başkan Akay, Kayseri Şeker'in Türkiye'de ilk organik şeker üretimini gerçekleştiren kuruluş olduğunu belirtti. Organik üretimin devam ettirilmesinin hedeflendiğini ifade eden Akay, üretim döneminde organik üretim koşullarının sağlanabilmesi için kampanya sonrasında üretim hattının tamamen temizlenerek gerekli hazırlıkların yapılması gerektiğini dile getirdi.

COP31 kapsamında gerçekleştirdiği konuşmada kooperatifçiliğin tarımsal üretim ve kırsal kalkınmadaki önemine dikkat çeken Hüseyin Akay, Kayseri Şeker'in üreticiyi merkeze alan çalışma modelini ve sürdürülebilir tarım alanındaki uygulamalarını katılımcılarla paylaştı. Akay'ın değerlendirmelerinde; çiftçinin finansmana erişimi, üretimin her aşamasında teknik destek, toprağın korunması, su kaynaklarının verimli kullanılması ve tarımsal yan ürünlerin değerlendirilmesi öne çıktı. Kayseri Şeker, köklü kooperatifçilik geçmişinden aldığı güçle üreticilerini desteklemeye, tarımsal üretimin devamlılığına katkı sunmaya ve doğal kaynakların korunmasına yönelik çalışmalarını sürdürmektedir. COP31 kapsamında paylaşılan Kayseri Şeker modeli, üreticiyi merkeze alan yaklaşımıyla kooperatifçiliğin kırsal kalkınma ve sürdürülebilir tarım açısından taşıdığı önemi uluslararası platforma taşıdı.