Türkiye'nin eşsiz kıyı şeritleri, halkın ortak kullanımına açık ve kamu yararına hizmet edecek şekilde korunması amacıyla önemli bir hukuki düzenlemeye tabi tutuldu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, kıyıların korunması ve yönetilmesi konusunda daha aktif rol üstlenecek. Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle Bakanlık, kıyı ve sahil şeritlerinde bakım, temizlik, güvenlik ve işletme faaliyetlerini doğrudan yürütme yetkisine sahip oldu. Bu yeni dönem, özellikle kıyı işgallerine karşı daha etkin bir mücadeleyi ve vatandaşların plajlardan daha düzenli faydalanmasını hedefliyor.
Kıyı Yönetimi Yetkisi Genişliyor
9 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de ilan edilen yönetmelik değişikliği, Kıyı Kanunu, Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ve onaylı imar planları çerçevesinde belirlenen kıyı alanlarını kapsıyor. Daha önce belediyeler ve mahalli idare birlikleri tarafından yürütülen kıyı yönetimi faaliyetlerine artık Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ilgili birimleri de dahil olacak. Bu kapsamda Bakanlık, uygun görülen kıyı ve sahil şeritlerinde bakım, onarım, temizlik ve güvenlik gibi temel işletme faaliyetlerini gerçekleştirebilecek. Bu yetki genişlemesiyle kıyıların daha merkezi bir denetim ve yönetim anlayışıyla korunması amaçlanıyor.
Bakanlığın merkez teşkilatı, döner sermaye işletmesi müdürlüğü ile bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşları ve iştirakleri, söz konusu kıyı alanlarını düzenlenecek protokoller kapsamında kiralayarak işletebilecek. Bu durum, kıyıların daha profesyonel ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesinin önünü açacak. Ayrıca, yerel yönetimlerin imkanlarının yetersiz kaldığı veya protokol yapılamayan durumlarda, Bakanlığın doğrudan devreye girerek boşlukları doldurması ve kıyıların sahipsiz kalmasını engellemesi bekleniyor.
Kıyı İşgallerine Karşı Etkin Mücadele ve Halkın Erişimi
Yeni düzenlemenin en temel hedeflerinden biri, Anayasa'da da belirtildiği üzere kıyıların halkın ortak kullanımına ve kamu yararına açık kalmasını sağlamaktır. Özellikle belediyelerle protokol yapılamayan veya denetim zaafiyeti yaşanan alanlarda ortaya çıkan kıyı işgalleri ve bu işgallerin yol açtığı çevresel tahribatın önüne geçilmesi hedefleniyor. Bakanlık gözetiminde yürütülecek uygulamalarla plajların amacı dışında kullanılması, kaçak yapılar ve ticari faaliyetlerin önüne geçilmesi planlanıyor.
- Hizmet Standartları: Vatandaşların kıyı alanlarından daha konforlu faydalanabilmesi için duş, gölgelik, soyunma kabini ve seyyar tuvalet gibi temel hizmet birimlerinin standartlara uygun bir şekilde yer alması sağlanacak.
- Ticari Üniteler: Kıyılarda zorunlu görülen ve halkın ihtiyaçlarına yönelik ticari ünitelerin de düzenli ve denetimli bir şekilde konumlandırılması öngörülüyor. Bu sayede hem hizmet kalitesi artırılacak hem de düzensiz ticari faaliyetlerin önüne geçilecek.
- Doğal Yapının Korunması: Yeni uygulamayla kıyıların doğal yapısının korunması, ekolojik dengenin gözetilmesi ve amaç dışı kullanımların engellenmesi öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Koruma-kullanma dengesi gözetilerek, gelecek nesillere sağlıklı kıyılar bırakılması amaçlanıyor.
Bu yönetmelik değişikliği, Türkiye'nin kıyı bölgelerinde uzun süredir devam eden işgal ve düzensizlik sorunlarına kalıcı çözümler getirme potansiyeli taşıyor. Bakanlığın doğrudan yetkilendirilmesiyle, kıyıların daha etkin denetimi, temizliği ve güvenliği sağlanarak, vatandaşların plajlardan daha düzenli, güvenli ve eşit bir şekilde faydalanması hedefleniyor. Böylece, hem çevresel sürdürülebilirlik desteklenecek hem de kıyılarımızın kamu yararına kullanımı güvence altına alınmış olacak.
