Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Mayıs 2026 dönemine ilişkin dış ticaret endekslerini kamuoyu ile paylaştı. Açıklanan verilere göre, ülkenin dış ticaret hacminde belirgin bir gerileme gözlendi. Özellikle ihracat ve ithalat miktar endekslerinde sert düşüş yaşanması, küresel ve yerel ekonomik gelişmelerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
İhracat Birim Değerleri Arttı, Miktar Geriledi
TÜİK'in raporuna göre, ihracat birim değer endeksi, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 14,2 oranında yükseliş kaydetti. Bu artışın alt kalemlere dağılımı incelendiğinde;
- Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde yüzde 8,8
- Ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 11,3
- Yakıtlarda yüzde 52,5
- İmalat sanayinde (gıda, içecek ve tütün hariç) yüzde 12
oranında artışlar yaşandığı görüldü. Ancak, birim değerdeki bu artışa rağmen, ihracat miktar endeksi yıllık bazda yüzde 20,8'lik ciddi bir düşüşle karşılaştı. Miktar endeksindeki gerileme, sektörlere göre şu şekilde sıralandı:
- Gıda, içecek ve tütün ürünlerinde yüzde 16
- Ham maddelerde yüzde 19,9
- Yakıtlarda yüzde 20,6
- İmalat sanayinde yüzde 21,4
Bu veriler, Türkiye'nin ihraç ettiği ürünlerin birim fiyatlarının artmasına karşın, ihraç edilen toplam ürün miktarında önemli bir azalma olduğunu ortaya koyuyor.
İthalatta da Benzer Eğilimler Görüldü
İthalat tarafında da benzer bir tablo gözlendi. İthalat birim değer endeksi, yıllık bazda yüzde 14,2'lik bir artış sergiledi. Bu artışta;
- Yakıtlarda yüzde 49
- Ham maddelerde yüzde 4,3
- İmalat sanayinde yüzde 6,4
oranında yükselişler etkili olurken, gıda, içecek ve tütün grubunda ise yüzde 2,4'lük bir azalış kaydedildi. Ancak, ihracatta olduğu gibi, ithalat miktar endeksi de geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21,8 oranında azaldı. İthalat miktarındaki düşüş kalemleri ise şunlar oldu:
- Gıda, içecek ve tütünde yüzde 6,2
- Ham maddelerde yüzde 6,9
- Yakıtlarda yüzde 3,8
- İmalat sanayinde yüzde 23,1
Bu durum, Türkiye'nin hem ihraç ettiği hem de ithal ettiği ürünlerin miktarında genel bir daralma yaşandığına işaret ediyor.
Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Veriler
TÜİK'in mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerine göre, ihracat miktar endeksi Nisan ayına kıyasla Mayıs'ta yüzde 1,2 artışla 146,0'dan 147,7'ye yükseldi. Buna karşın, ithalat miktar endeksi aynı dönemde yüzde 6 gerileyerek 123,4'ten 116,0 seviyesine indi. Takvim etkilerinden arındırılmış seride ise ihracat miktar endeksi geçen yılın Mayıs ayına göre yüzde 5,5, ithalat miktar endeksi ise yüzde 10'luk bir azalış gösterdi.
Dış Ticaret Hadleri ve Ekonomik Yansımaları
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine oranıyla hesaplanan dış ticaret haddi, 2025 yılı Mayıs ayında 89,5 iken, 2026 yılı Mayıs ayında 0,1 puanlık küçük bir artışla 89,6 olarak gerçekleşti. Bu durum, dış ticaret haddinde önemli bir değişim yaşanmadığını gösterse de, genel olarak miktar endekslerindeki sert düşüşler, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar, jeopolitik gerilimler ve iç piyasadaki ekonomik dalgalanmalar gibi faktörlerin dış ticarete olan olumsuz etkilerini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu düşüşlerin önümüzdeki dönemde ekonomik büyüme ve istihdam üzerinde baskı oluşturabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
