Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ), nesli kritik derecede tehlike altında olan mersin balıklarının korunması amacıyla yürütülen uluslararası 'SturNet' projesinde aktif rol alıyor. Avrupa Birliği Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında desteklenen bu önemli girişim, Türkiye'nin yanı sıra Bulgaristan, Romanya, Yunanistan, Moldova ve Ukrayna'dan birçok bilimsel kuruluşu bir araya getiriyor. Projenin temel amacı, mersin balıklarının Karadeniz Havzası'ndaki hareketlerini, yaşam alanlarını ve karşılaştıkları tehditleri bilimsel yöntemlerle belirleyerek koruma stratejileri geliştirmek.
Dijital Haritalama ile Mersin Balıklarının Yaşam Alanları Belirleniyor
SturNet projesinin en yenilikçi bileşenlerinden biri, geliştirilen dijital haritalama aracıdır. Bu araç, farklı bilimsel kaynaklardan toplanan verileri birleştirerek mersin balıklarının doğal yaşam alanlarını ve bu alanları tehdit eden çevresel faktörleri detaylı bir şekilde inceliyor. Elde edilen tüm veriler, araştırmacıların ve karar vericilerin kullanımına sunularak, koruma çalışmalarının somut bilimsel bulgulara dayandırılması hedefleniyor. Bu sayede, mersin balıklarının geleceği için daha etkili ve sürdürülebilir çözümler üretilmesi amaçlanıyor.
Sakarya Nehri'nden Başlayan Akustik Takip Sistemi
GTÜ'nün projeye katkıları arasında, mersin balıklarının doğal ortamlarındaki hareketlerini izlemek için kullanılan akustik telemetri yöntemi büyük önem taşıyor. Sakarya Nehri üzerinde belirlenen stratejik noktalara yerleştirilen su altı akustik alıcıları, balıkların geçişlerini kaydediyor. 8 Haziran 2026 tarihinde akustik verici takılarak Sakarya Nehri'ne bırakılan 10 mersin balığından alınan sinyaller, alıcılar tarafından düzenli olarak kaydedilmekte. Bu kayıtlar, balıkların göç yollarını, hızlarını ve çevresel koşullara verdikleri tepkileri detaylı bir şekilde analiz etme imkanı sunuyor.
Mersin Balıklarının Göç Rotaları ve Sinyal Yoğunlukları
Proje kapsamında paylaşılan ilk verilere göre, Sakarya Nehri'nin Karasu ağzındaki dört istasyonun tamamında mersin balıklarından yoğun sinyal tespiti yapıldı. Bu durum, balıkların nehir ağzını aktif olarak kullandığını gösteriyor. Balıkların batıya doğru ilerlediği ve Karadeniz kıyılarında Kefken ile Şile istasyonlarında da kaydedildiği bildirildi. İstanbul Boğazı'nda ise Anadolu Feneri'nde çok sayıda tespit yapılırken, Rumeli Feneri'nde sınırlı kayıt alındı. Sarıyer istasyonunda ise henüz bir sinyal kaydedilmedi. Trakya kıyılarında Limanköy, tespitlerin yoğun olduğu önemli noktalar arasında yer aldı.
- Karasu Ağzı: Dört istasyonda da yoğun sinyal.
- Batı Yönlü İlerleme: Kefken ve Şile istasyonlarında kayıtlar.
- İstanbul Boğazı: Anadolu Feneri'nde yoğun, Rumeli Feneri'nde sınırlı sinyal.
- Trakya Kıyıları: Limanköy'de yoğun tespitler.
Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı'ndaki Durum
Marmara Denizi'nde mersin balıklarından güçlü sinyal yalnızca Yalova istasyonundan alındı. Bu durum, balıkların Marmara'ya geçişlerinin sınırlı olduğunu veya farklı rotalar izlediğini düşündürüyor. Çanakkale Boğazı ile Altınoluk ve Babakale kıyılarındaki istasyonlarda ise henüz herhangi bir sinyal tespit edilmedi. Bu bölgelerdeki verilerin eksikliği, mersin balıklarının Ege Denizi'ne geçişlerinin nadir olduğunu veya henüz bu bölgelere ulaşmadıklarını gösteriyor olabilir.
Akustik izleme verilerinin dijital haritalama sistemi ve ekolojik bilgilerle birleştirilerek değerlendirilmesiyle mersin balıklarının hareketleri ve yaşam alanları hakkında daha kapsamlı bilgilere ulaşılması hedefleniyor. Elde edilecek bu değerli bilgiler, nesli tükenme tehlikesi altındaki bu özel türün korunması için hayati önem taşıyan stratejilerin geliştirilmesine doğrudan katkı sağlayacak.
