Mardin'in kadim ilçesi Midyat'ın yüzyıllardır süregelen eşsiz gümüş işleme sanatı Midyat telkâri sanatı, küresel bir sorun olan iklim değişikliğine dikkat çekmek amacıyla önemli bir projeye imza attı. Mardin Artuklu Üniversitesi, Midyat Kaymakamlığı ve Midyat Belediyesi iş birliğiyle yürütülen “Telkâriyle İklimi Anlatmak: Geleneksel Sanattan İklim Eylemine” adlı proje, geleneksel el sanatlarını çağdaş küresel sorunların anlatımında kullanarak büyük bir başarıya imza attı.
Midyat Telkâri Sanatı COP31'de Görücüye Çıktı
Proje, 14 Kasım'da Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Yeşil Bölge'de (Green Zone) sergilendi. Uluslararası katılımcılar, uzmanlar, karar vericiler ve kamuoyu, 9 numaralı stantta Midyat telkâri sanatının iklim değişikliği temalı eserleriyle buluştu. Bu buluşma, geleneksel bir sanatın küresel bir farkındalık aracı olarak ne denli güçlü olabileceğini gözler önüne serdi.
Mardin Artuklu Üniversitesi Midyat Telkâri Tasarım Uygulama ve Araştırma Merkezi koordinasyonunda gerçekleştirilen proje, telkâri ustalarını, akademisyenleri, sanatçıları, tasarımcıları ve üniversite öğrencilerini bir araya getirdi. Bu iş birliği sayesinde, iklim değişikliğinin nedenleri ve sonuçları, telkârinin incelikli işçiliğiyle sanatsal bir dille ifade edildi. Projenin ana hedefi, iklim değişikliğine dair bilimsel verileri, kültürel miras ve yerel deneyimlerle harmanlayarak geniş kitlelere ulaştırmak oldu.
İklim Mitleri Telkâri Eserlerinde Bilimle Buluştu
“Telkâriyle İklimi Anlatmak” projesi, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından belirlenen sekiz yaygın iklim mitini bilimsel gerçeklerle karşılaştırarak sanatsal anlatıya dönüştürmesiyle dikkat çekti. Bu yenilikçi yaklaşım, karmaşık bilimsel bilgilerin sanat aracılığıyla daha anlaşılır ve etkileyici bir şekilde sunulmasına olanak sağladı. Proje kapsamında hazırlanan telkâri eserleri, şu önemli temaları işledi:
- Sıcaklık artışı ve küresel ısınma
- Aşırı hava olaylarının artışı
- Sera gazı emisyonlarının etkileri
- Su kaynaklarının azalması ve kuraklık
- Biyolojik çeşitlilik kaybı
Özellikle Midyat ve çevresinin, tarihsel olarak Turabdin adıyla bilinen bölgenin, giderek belirginleşen kuraklık ve su kaynaklarındaki azalma sorunları, eserler aracılığıyla somut bir şekilde görünür kılındı. Kuraklaşan nehir yatakları, azalan su rezervleri, biyolojik çeşitlilikteki kayıplar ve eriyen buzullar gibi iklim değişikliğinin somut göstergeleri, telkârinin kendine özgü ve zarif işleme teknikleriyle sembolik anlatımlara dönüştürüldü. Her bir eser, izleyiciye iklim krizinin ciddiyetini ve aciliyetini fısıldayan bir mesaj taşıdı.
Geleneksel Sanatın Küresel Rolü
Bu proje, geleneksel el sanatlarının sadece estetik bir değer taşımakla kalmayıp, aynı zamanda güncel ve küresel sorunlara dikkat çekme, farkındalık yaratma ve hatta çözüm yolları önerme potansiyeline sahip olduğunu gösterdi. Midyat telkârisi, yüzyılların birikimiyle oluşan ustalığını, iklim değişikliği gibi yaşamsal bir konuda kullanarak, hem kendi değerini bir kez daha kanıtladı hem de sanatın toplumsal dönüşümdeki rolüne dair ilham verici bir örnek teşkil etti.
Proje yetkilileri, bu tür iş birliklerinin kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılması açısından büyük önem taşıdığını belirtti. Gelecekte de benzer projelerle geleneksel sanatların farklı küresel sorunlara ışık tutmaya devam edeceği vurgulandı. Midyat telkâri sanatının COP31 gibi uluslararası bir platformda yer alması, Türkiye'nin kültürel zenginliğini ve iklim değişikliğiyle mücadeledeki kararlılığını da gözler önüne serdi.










