Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı Numan Kurtulmuş, Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu için Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'teydi. Burada yaptığı konuşmada, Türk dünyası yapay zekâda yön veren olmalı vurgusuyla, bölgenin teknolojik dönüşümde öncü bir rol üstlenmesi gerektiğini belirtti. Kurtulmuş, bilimsel kapasitenin artırılması, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve ortak teknolojik politikaların geliştirilmesinin hayati önem taşıdığını dile getirdi.
Yapay Zekâda Ortak Hukuki ve Etik Yaklaşım Çağrısı
Kurtulmuş, Türk dünyasının yeni teknolojilerin gelişiminde geri kalmaması ve sadece taklit eden konumunda bulunmaması gerektiğini ifade etti. Bu bağlamda, TÜRKPA çatısı altında ortak bir yasal ve etik yaklaşım geliştirilmesi gerektiğini belirtti. Parlamentoların katkısıyla bir Yapay Zekâ Model Kanunu hazırlanması fikrini desteklediklerini açıklayan Kurtulmuş, bu adımın Türk dünyasının geleceği için stratejik bir hamle olacağını vurguladı.
Yapay zekânın ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu yönetimi gibi birçok alanı dönüştürdüğünü belirten TBMM Başkanı, Türk dünyasının küresel yapay zekâ yönetişiminde ortak bir ses oluşturmasının önemine dikkat çekti. Ortak dil ve alfabe çalışmalarının dijital dünyada güçlenmeye katkı sağlayacağını ifade eden Kurtulmuş, Türk dillerinin kültürel birikimini temel alan büyük dil modelleri üzerinde birlikte çalışılması çağrısında bulundu.
Türkiye'nin 2026-2030 Yapay Zekâ Eylem Planı ile bu alandaki çalışmalarını sürdürdüğünü kaydeden Kurtulmuş, genç araştırmacıların desteklenmesi, teknoloji festivallerinin yaygınlaştırılması ve ortak bir yetenek havuzu oluşturulmasının önemini dile getirdi. Bu adımların, Türk dünyasının yapay zekâ alanında küresel rekabette öne çıkmasını sağlayacağını belirtti.
Filistin Meselesi ve Uluslararası Adalet Vurgusu
TBMM'nin resmi internet sitesinde yer alan habere göre, konuşmasında Filistin'de yaşanan insanlık dramına da değinen Kurtulmuş, Gazze'de kalıcı ateşkesin sağlanması, insani yardımların kesintisiz ulaştırılması ve yeniden imar sürecinin başlatılmasının uluslararası toplumun öncelikleri arasında yer alması gerektiğini söyledi. Batı Şeria'daki şiddet olaylarına, yasa dışı yerleşimlere ve Filistinlilerin topraklarına el konulmasına sert tepki gösterdi.
Kurtulmuş, Türkiye'nin, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletini adil ve kalıcı barışın temel şartı olarak gördüğünü yineledi. Parlamenter diplomasinin uluslararası sistemde adaletin ve insan haklarının güçlendirilmesine katkı sağlaması gerektiğini vurguladı. Bu konudaki uluslararası işbirliğinin önemine dikkat çekti.
İklim Değişikliği ve Terörle Mücadelede Ortak Çözümler
TBMM Başkanı Kurtulmuş, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek COP31 kapsamında, 16 Kasım'da TBMM ile Parlamentolar Arası Birlik tarafından gerçekleştirilecek toplantıya mevkidaşlarını davet etti. Türk dünyasının yeşil dönüşüm, temiz enerji ve iklim teknolojileri alanlarında işbirliğini artırması gerektiğini kaydetti. İklim değişikliğinin küresel bir tehdit olduğunu ve ortak mücadele gerektirdiğini belirtti.
Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Kurtulmuş, TBMM'de siyasi partilerin katılımıyla yürütülen komisyon çalışmalarının ardından önemli bir siyasi ve hukuki altyapının oluşturulduğunu söyledi. Bu sürecin Türkiye'nin yanı sıra Suriye ve Irak başta olmak üzere bölgenin terörden arındırılmasına katkı sunmasını temenni etti. Kurtulmuş, hedeflerinin Türkiye'de ve bölgede terörün yerini birlik, beraberlik ve kardeşliğin alması olduğunu vurguladı.
Türk Dünyasında Parlamenter İşbirliğinin Güçlendirilmesi
Türk dünyasının ekonomik ve stratejik potansiyeline dikkat çeken Kurtulmuş, Türk Devletleri Teşkilatı'nın üye ve gözlemci devletlerinin 180 milyonu aşan nüfusu ve 2,4 trilyon doları aşan ekonomik büyüklüğüyle önemli bir kapasiteye sahip olduğunu ifade etti. Ticaret, yatırım, enerji güvenliği, lojistik ve dijital bağlantısallık alanlarında işbirliğinin derinleştirilmesi gerektiğini belirtti.
Özbekistan ve Türkmenistan'ın TÜRKPA'ya katılımını da gündeme getiren Kurtulmuş, iki ülkenin teşkilat bünyesinde asli yerlerini almalarını beklediklerini söyledi. Bu ülkelerin katılımının Türk dünyasındaki parlamenter birliği güçlendireceğini vurgulayan Kurtulmuş, Türk dünyasının geleceği için bu tür entegrasyonların kritik olduğunu belirtti.
Kurtulmuş, konuşmasının sonunda 30 Ekim 2026'da Ankara'da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'nin ortak hedeflere katkı sağlamasını temenni etti. Türk dünyasının teknolojiyi insanlığın hizmetine sunan güçlü ve etkili bir merkez haline gelmesinin ortak sorumluluk olduğunu ifade ederek, tüm üye ve gözlemci ülkeleri bu vizyon etrafında birleşmeye davet etti.
