Günümüzde internet ve sosyal medya platformlarında hızla yayılan psikolojik testler, birçok kişinin kendi ruhsal durumunu anlama arayışına cevap gibi görünse de, uzmanlar bu testlerin bilimsel geçerliliği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikologları Çiğdem Demirsoy ve Yasemin Yalçın, online psikolojik testlerin tanı koyma sürecindeki yetersizliğine dikkat çekerek, doğru bilginin önemini vurguladılar.
Online Psikolojik Testler Neden Bilimsel Değil?
Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, bir testin bilimsel olarak kabul edilebilmesi için 'geçerlik', 'güvenirlik' ve 'standardizasyon' çalışmalarından geçmiş olması gerektiğini belirtiyor. Demirsoy'a göre, internette popüler olan ve çok paylaşılan testlerin büyük bir kısmı bu bilimsel kriterleri karşılamıyor. "Bilimsel bir psikolojik ölçek ile sosyal medyada eğlence veya merak amacıyla hazırlanan popüler testlerin birbirinden ayrılması gerekir," diyen Demirsoy, psikolojik değerlendirmede kullanılan testlerin psikoloji kuramlarına dayanması ve istatistiksel çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini ekledi.
Geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış testlerin dahi tek başına tanı koyma aracı olmadığını ifade eden Demirsoy, bu tür araçların doğru kullanıldığında tanı ve tedavi sürecinde önemli bir rol oynayabileceğini dile getirdi. Ancak, internetteki genel geçer testlerin bu niteliklere sahip olmadığını hatırlattı.
Tek Başına Test Sonucu Tanı Koymak Doğru Değil
Klinik Psikolog Yasemin Yalçın ise, online test sonuçlarına bakarak depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk, narsisizm veya DEHB gibi ruhsal bozuklukların tanısını koymanın kesinlikle doğru olmadığını vurguladı. Yalçın, "Tanı, klinik görüşme, kişinin belirtilerinin süresi ve yaşamına etkisi, kişisel ve aile öyküsü ile gerektiğinde farklı değerlendirme araçlarının birlikte ele alınmasıyla konulur," diyerek tanı sürecinin karmaşıklığına dikkat çekti.
Ruhsal sağlık alanında doğru tanı ve tedaviye ulaşmak için uzman desteğinin şart olduğunu belirten Yalçın, kişilerin kendi kendilerine internet üzerinden tanı koymaya çalışmasının yanlış yönlendirmelere ve gereksiz endişelere yol açabileceğini ifade etti. Bu tür testlerin sadece bir başlangıç noktası olabileceğini, ancak profesyonel bir değerlendirmenin yerini tutamayacağını ekledi.
Uzmanlar Neyi Tavsiye Ediyor?
- Profesyonel Yardım Alın: Ruhsal durumunuz hakkında endişeleriniz varsa, internet testlerine güvenmek yerine mutlaka bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.
- Bilimsel Geçerliliğe Dikkat Edin: Eğer bir psikolojik test kullanmak istiyorsanız, bu testin bilimsel geçerlilik, güvenirlik ve standardizasyon çalışmalarından geçmiş olduğundan emin olun.
- Kapsamlı Değerlendirme Talep Edin: Tanı süreci, sadece bir test sonucuyla değil, detaylı klinik görüşme, kişisel öykü ve uzman değerlendirmesi ile şekillenir.
- Sosyal Medya Bilgilerini Sorgulayın: Sosyal medyada karşılaştığınız her türlü psikolojik bilgiye şüpheyle yaklaşın ve doğruluğunu araştırmadan inanmayın.
Sonuç olarak, online psikolojik testler kişisel merakı giderebilir ve belirli konularda farkındalık yaratabilir. Ancak, bu testlerin bilimsel bir tanı aracı olarak kabul edilmediği ve ruhsal sağlık sorunları için profesyonel bir uzmana danışmanın vazgeçilmez olduğu unutulmamalıdır. Kendi kendine teşhis koymak yerine, ruh sağlığı uzmanlarının rehberliğinde doğru ve güvenilir bir yol izlemek, sağlıklı bir süreç için kritik öneme sahiptir.
