Ankara'dan gelen bilgilere göre, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın titizlikle hazırladığı “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik II. Ulusal Eylem Planı (2023-2030) 2023-2025 Yılı Faaliyet İzleme Raporu” önemli veriler ortaya koydu. Bu kapsamlı rapor, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimini artırmayı, aileleri desteklemeyi ve toplumsal farkındalığı güçlendirmeyi amaçlayan çalışmaların detaylarını paylaştı. Bakanlık koordinasyonunda yürütülen bu eylem planı sayesinde, otizmli bireylere sunulan hizmetlerin kalitesinin artırılması ve kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Erken Tanı ve Müdahale Hizmetlerinde Dijital Dönüşüm
Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların erken dönemde tanınması ve doğru müdahale programlarına yönlendirilmesi, gelişimleri açısından büyük önem taşıyor. Bu doğrultuda, Eylem Planı kapsamında Dijital İzleme ve Tarama Programı'nın Hastalık Yönetim Platformu (HYP) modülü 15 Eylül 2023 tarihinde kullanıma açıldı. Bu dijital araç sayesinde, geçen yıl tam 206 bin 746 çocuğun gelişimleri detaylı bir şekilde izlendi ve kişiselleştirilmiş müdahale programları uygulandı. Ayrıca, çok disiplinli eğitim programları ile sağlık personelinin erken müdahale teknikleri, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahalesi gibi kritik konulardaki bilgi ve becerileri de geliştirildi.
Ailelere Yönelik Kapsamlı Destek ve Danışmanlık Hizmetleri
Otizmli bir çocuğa sahip ailelerin karşılaştığı zorluklar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı çeşitli destek mekanizmaları geliştirdi. Bu kapsamda, 14 ilde Çok Disiplinli Hizmet Modelleri ile Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) ve 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde otizmli bireylere yönelik özel hizmetler sunuluyor. Ayrıca, otizmli çocuğu bulunan ailelerin gereksinimlerini belirlemek, psikososyal destek sağlamak ve sosyal yardımlara erişimlerini kolaylaştırmak amacıyla Bireysel Hizmet Danışmanlığı çalışmaları da yürütülüyor. Pilot uygulamalar çerçevesinde bugüne kadar 503 kişiye etkin danışmanlık hizmeti sağlandı.
Pilot Uygulamalarla Ülke Genelinde Yaygınlaşma Hedefi
Bakanlığın yürüttüğü “Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Pilot Uygulaması”, 0-8 yaş grubundaki gelişimsel riski veya engeli bulunan çocukların erken dönemde tespit edilmesini, gelişimlerinin izlenmesini ve aileleriyle birlikte desteklenmesini amaçlıyor. Bu yenilikçi pilot uygulama, dört farklı ilde başarılı bir şekilde gerçekleştirildi. Uygulama kapsamında 801 aileyle yüz yüze görüşmeler yapıldı ve değerlendirmeler sonucunda 301 çocuk ve ailesine doğrudan destek sağlandı. Elde edilen olumlu sonuçlar doğrultusunda, bu pilot uygulamanın aşamalı olarak tüm Türkiye'ye yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Toplumsal Farkındalık ve Kurumlar Arası İş Birliği
Otizm spektrum bozukluğu hakkında toplumsal farkındalığın artırılması, Eylem Planı'nın temel hedeflerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu amaçla ülke genelinde birçok eğitim, seminer, panel, atölye ve sosyal etkinlik düzenlendi. Aileler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve diğer meslek gruplarına yönelik bilgilendirme faaliyetleri ile otizm konusunda doğru ve güncel bilgilerin yaygınlaştırılması sağlandı. Otizm alanındaki çalışmaların etkin bir şekilde takip edilmesi için ise 81 ilde vali yardımcılarının başkanlığında İl Otizm İzleme Komisyonları kuruldu. Bu komisyonlar, yılda en az üç kez toplanarak faaliyetleri izlemeyi ve kurumlar arası iş birliğini daha da güçlendirmeyi amaçlıyor.
Online Platform Üzerinden Bilgi ve Destek Hizmetleri
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, eylem planı ve saha faaliyetlerinin yanı sıra, otizmli bireyler ve ailelerine yönelik bilgilendirme ve yönlendirme çalışmalarını otizm.gov.tr platformu üzerinden kesintisiz olarak sürdürüyor. Bu dijital platform aracılığıyla, otizmli çocuğu bulunan ailelere ücretsiz destek sağlayan “Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı” projesine ilişkin detaylı bilgilere kolayca erişilebiliyor. 34 ilde uygulanan ve tanı anından itibaren otizmli bireylerin en uygun hizmete erişimini ve ailelere psikososyal destek sağlanmasını amaçlayan bu model kapsamında bugüne kadar 16 bin 278 aileye ulaşıldı. Platformda ayrıca bakım kuruluşları, hizmet modelleri, ÇÖZGEM'ler, Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim hizmetleri, diğer kamu hizmetleri ve sosyal projelere ilişkin kapsamlı bilgiler de yer alıyor. Bu sayede, otizmli bireyler ve aileleri, ihtiyaç duydukları tüm bilgilere tek bir merkezden ulaşma imkanına sahip oluyor.
