Bursa'nın tarihi ve kültürel dokusunu zenginleştirecek önemli bir adım atıldı. Osmangazi Belediyesi, kentin üretim geçmişine ışık tutan Romangal İpek Fabrikası'nı, 'Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi' ile modern bir kültür ve sanat merkezine dönüştürmek için kolları sıvadı. Bu kapsamda düzenlenen tanıtım toplantısında, projenin detayları ve hedefleri kamuoyuyla paylaşıldı.
Romangal İpek Fabrikası'nın Tarihsel Yolculuğu ve Yeniden Doğuşu
Bursa'nın sanayi ve emek tarihinde önemli bir yere sahip olan Romangal İpek Fabrikası, bilinen adıyla 'Kolsuz Faik Fabrikası', 1862'den 1992'ye kadar üretime aralıksız devam etti. Kadınların iş hayatına katılımından sendikalaşmaya, kreş talebinden iş yeri hekimliğine kadar pek çok ilke ve önemli sürece tanıklık eden bu tarihi yapı, 1992'de faaliyetlerini durdurmuştu. Osmangazi Belediyesi, 2024 yılında bu yaklaşık 10 dönümlük alanı kamulaştırarak, Bursa'nın kültürel mirasına yeniden kazandırma hedefiyle yola çıktı.
Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, fabrikanın geçmişini ve Bursa için ifade ettiği değeri vurgulayarak, "Göreve geldikten 7 ay sonra burayı kamulaştırdık. Çin'den başlayıp İpek Yolu'nun son durağı olan Bursa'da ipekçiliğe çok büyük katkılarda bulunmuş bir fabrika. Proje kapsamında sürdürülebilirlik çok önemli. Geleneksel ipek üretimini burada yaşatmak ve bunu yerli yabancı turistlere sunmak istiyoruz" dedi. Aydın ayrıca, Milano Politeknik Üniversitesi ile yapılan master projesinin de bu dönüşüm sürecine rehberlik ettiğini belirtti.
Katılımcı Yönetişim Modeliyle Kapsayıcı Bir Dönüşüm
Proje, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece'nin de katılımıyla gerçekleştirilen tanıtım toplantısında detaylandırıldı. İKSV'nin Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü 'Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı' kapsamında desteklenen bu proje, fabrikanın özgün kimliğini koruyarak, sanat ve zanaat atölyeleri, sergiler, konserler, eğitim programları, gastronomi etkinlikleri ve topluluk buluşmalarına ev sahipliği yapacak çok yönlü bir merkeze dönüştürülmesini amaçlıyor.
Özlem Ece, projenin katılımcı yönünün önemine değinerek, "Kültür politikalarının yalnızca kurumlar tarafından değil, o kentte yaşayan, üreten, kültürel hayatın parçası olan insanlarla birlikte geliştirilmesini savunuyoruz. Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi, bu fikri somut bir şekilde hayata geçirme potansiyeli taşıyan projelerden biri" ifadelerini kullandı. Ece, projenin en güçlü yanlarından birinin, fabrikanın hafızasını taşıyan eski çalışanların ve ustaların deneyimlerinin belgelenerek genç kuşaklara aktarılması olduğunu vurguladı.
Romangal'ın Geleceği Ortak Akılla Şekillenecek
Katılımcı yönetim anlayışının esas alındığı projede, tarihi fabrikanın geleceği eski çalışanlar, mahalle sakinleri, zanaat ustaları, sanatçılar, gençler ve sivil toplum temsilcilerinin katkılarıyla belirlenecek. Bu kapsamda;
- Düzenlenecek çalıştaylar, saha araştırmaları ve ortak tasarım etkinlikleriyle merkezin kullanım alanları şekillendirilecek.
- Sözlü tarih çalışmalarıyla fabrikanın üretim geçmişi kayıt altına alınacak.
- Oluşturulacak dijital hafıza arşivi ve belgesellerle bu birikim gelecek kuşaklara aktarılacak.
- Farklı kurumların ve kullanıcıların temsil edileceği Romangal Yönetişim Komisyonu kurulacak, böylece merkezin katılımcı ve sürdürülebilir bir anlayışla yönetilmesi sağlanacak.
Projenin ilk katılımcı buluşması, 12-13 Aralık 2026 tarihlerinde Bursa'da gerçekleştirilecek. Bu buluşmada, kültür-sanat temsilcileri, sivil toplum kuruluşları ve yerel paydaşlar bir araya gelerek Romangal'ın gelecekteki kullanım alanlarına ve kültürel faaliyetlerine ilişkin önerileri değerlendirecek. Osmangazi Belediyesi ve Ankara Aks Derneği ortaklığında yürütülen bu proje, Avrupa Birliği tarafından desteklenen Ortaklaşa Programı'nın önemli bir parçası olarak Bursa'ya yeni bir soluk getirmeye hazırlanıyor.
