Birlik ve Dayanışma Sendikası, Sağlık Bakanlığı Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (SB-AHBS) üzerinde gerçekleştirdiği detaylı kullanıcı deneyimi araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Eylül 2023'te 75 ilden toplanan verilerle yapılan çalışmaya, 1.723 aile hekimi ile 1.909 aile sağlığı ebe ve hemşiresi olmak üzere toplam 3 bin 632 sağlık profesyoneli katıldı. Araştırma, SB-AHBS'ye geçişin ardından sağlık çalışanlarının karşılaştığı zorlukları ve sistemin işleyiş üzerindeki olumsuz etkilerini gözler önüne serdi.
SB-AHBS'nin Sağlık Çalışanları Üzerindeki Yükü
Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların ezici çoğunluğu, Sağlık Bakanlığı yazılımı AHBS ile birlikte iş yüklerinin arttığını belirtiyor. Katılımcıların yüzde 84,8'i, SB-AHBS'ye geçildikten sonra hasta başına harcanan işlem süresinin uzadığını ifade ederken, yüzde 84,7'si ise çalışma koşullarının ve genel iş yükünün ciddi şekilde ağırlaştığını dile getirdi. Bu oranlar, sistemin sağlık hizmeti sunumundaki verimliliği olumsuz etkilediğini açıkça gösteriyor.
Bununla birlikte, hasta kayıtlarına erişim, günlük iş akışı ve genel kullanıcı deneyimi gibi kritik alanlarda da yüzde 80'in üzerinde bir kötüleşme bildirimi kaydedildi. Sendikanın açıklamasında, katılımcıların yüzde 83,9'unun günlük iş akışının, yüzde 83,8'inin hasta kayıtlarına erişimin ve yüzde 83,7'sinin genel kullanıcı deneyiminin olumsuz etkilendiği aktarıldı. Koruyucu sağlık takibi konusunda ise yüzde 81,1'lik bir olumsuz etki oranı belirlendi.
Yazılım Tartışmasının Ötesinde Bir Sorun: Hasta Zamanı ve Veri Bütünlüğü
Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, araştırma sonuçlarının sadece bir yazılımın teknik yeterliliği üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı. Mehlepçi, sistemin sağlık çalışanının hastasına ayırdığı zamanı azalttığını, iş yükünü artırdığını ve koruyucu sağlık hizmetlerinin işleyişini zorlaştırdığını belirtti. Araştırmada altı farklı alanda sorulan soruların her birinde, katılımcıların yüzde 80'den fazlasının kötüleşme bildirmesi, sorunun boyutunu gözler önüne serdi.
- Hasta başına işlem süresinin arttığını belirtenlerin oranı: %80,7
- Günlük iş yükünün arttığını bildirenlerin oranı: %79,6
- Aynı bilgilerin tekrar girilmesi gerektiğini söyleyenlerin oranı: %75,2
- Sistem kesintileri nedeniyle yeniden veri girişi yapmak zorunda kalanların oranı: %68,8
Dr. Mehlepçi, sağlık bilişim sistemlerinin temel amacının sağlık çalışanına zaman kazandırmak olması gerekirken, mevcut durumda bilgisayara ayrılan sürenin artmasının hastaya ayrılacak zamanı daralttığını ifade etti.
Ebe ve Hemşirelerde Sorun Daha Yoğun
Araştırma, aile sağlığı ebe ve hemşirelerinin birçok başlıkta daha yüksek oranda sorun yaşadığını ortaya koydu. Programın hızını yetersiz bulanların oranı aile hekimlerinde yüzde 53,6 iken, ebe ve hemşirelerde bu oran yüzde 75,4'e yükseldi. Yoğun çalışma sırasında yavaşlama veya kilitlenme yaşandığını bildirenlerin oranı ise aile hekimlerinde yüzde 56,8, ebe ve hemşirelerde yüzde 81 olarak ölçüldü. Hasta başına işlem süresinin arttığını belirtenlerin oranı aile hekimlerinde yüzde 73,5 iken, ebe ve hemşirelerde yüzde 87,3'e ulaştı. Günlük iş yükünün arttığını söyleyenlerin oranı ise sırasıyla yüzde 73,3 ve yüzde 85,3 oldu.
Kayıt ve İzlem Ekranlarındaki Sorunlar
SB-AHBS'deki kayıtların eksik görünmesi ve izlem süreçlerindeki zorluklar da araştırmada öne çıkan diğer başlıklar arasında yer aldı. Katılımcıların yüzde 64,4'ü daha önce kayıtlı hasta bilgilerinde eksiklik, yüzde 59,9'u klinik notlarda eksiklik veya kayıp, yüzde 55,2'si ise eski izlem kayıtlarında eksiklik gözlemlediğini belirtti. Girilen verinin sonradan kaydedilmediğini fark edenlerin oranı da yüzde 50,2 olarak tespit edildi. Mehlepçi, bu verilerin doğrudan bir veri kaybı olarak okunmasa da veri bütünlüğünün teknik olarak denetlenmesi gerektiğini vurguladı.
Çocuk, gebe ve kadın sağlığı izlemleri de dijital sistemin zorlayıcı yönlerinden oldu. Katılımcıların yüzde 63,2'si çocuk aşı ve izlemlerinin farklı ekranlarda yer almasını sorun olarak değerlendirirken, yüzde 64,7'si 15-49 yaş kadın izlemlerinin geçmişine erişimde zorluk yaşadığını bildirdi. Yeni gebelik bildirimlerinin ana ekranda yeterince belirgin olmadığını söyleyenlerin oranı ise yüzde 64,3 oldu.
Sendikanın Talepleri ve Rapor Süreci
Birlik ve Dayanışma Sendikası, SB-AHBS'nin geliştirilmesi için dört temel talepte bulunduğunu açıkladı:
- Sahadan gelen bildirimlerin titizlikle değerlendirilmesi.
- Veri bütünlüğünün teknik olarak denetlenmesi ve sağlanması.
- Sistemin gerçek aile sağlığı merkezi koşullarında kapsamlı performans testlerinden geçirilmesi.
- Aile hekimleri ile aile sağlığı ebe ve hemşirelerinin geliştirme sürecine doğrudan katılımının sağlanması.
Sendika, hazırladığı bu kapsamlı raporu Sağlık Bakanlığına ve ilgili il sağlık müdürlüklerine ileterek, sistemdeki aksaklıkların giderilmesi ve sağlık çalışanlarının üzerindeki yükün hafifletilmesi için somut adımlar atılmasını talep ediyor.
