Samsun'un Tekkeköy ilçesinde bulunan Eti Bakır tesisinin üretim süreçleri sonucunda ortaya çıkan fosfojips atıklarını Karadeniz'e deşarj etme niyeti, bölge halkı ve sivil toplum kuruluşları arasında ciddi endişelere yol açtı. İddiaya göre, yaklaşık 19 kilometrelik bir boru hattı aracılığıyla bu atıkların denize bırakılması hedefleniyor. Özellikle Samsun İli Deniz Ürünleri Avcıları Üreticileri Birliği Başkanı Cemal Malkoç, projenin deniz ekosistemi, balıkçılık ve turizm üzerindeki potansiyel yıkıcı etkilerine vurgu yaparak kamuoyunu bilgilendirdi.

Fosfojips Deşarjı: Miktar ve Süreç Hakkında Endişeler

Cemal Malkoç'un paylaştığı bilgilere göre, Eti Bakır tesisinden yılda yaklaşık 2 milyon ton fosfojips atığı oluşması bekleniyor. Bu atıkların deniz suyuyla karıştırılarak deşarj edilmesi durumunda, yıllık toplam deşarj miktarının 12 milyon tona ulaşabileceği öne sürülüyor. Bu hesaplama, 25 yıllık bir süreçte Karadeniz'e yaklaşık 300 milyon tonluk bir atık yükünün taşınacağı anlamına geliyor. Malkoç'a göre bu miktarın 50 milyon tonu fosfojips, kalan 250 milyon tonu ise seyreltme amacıyla kullanılacak su olacak. Proje kapsamında, mevcut boru hattının yaklaşık 18 kilometre 750 metrelik yeni bir bölümle uzatılması ve deşarjın denizin daha derin kesimlerine yapılması planlanıyor.

Malkoç, bu denli büyük ölçekli bir deşarjın çevresel etkilerinin göz ardı edilemeyeceğini belirtiyor. Atıkların içeriği, deşarj noktası ve kullanılacak yöntem konusunda tarafsız ve bağımsız bir bilimsel incelemenin mutlak suretle yapılması gerektiğini dile getiriyor. Aksi takdirde, Karadeniz'in hassas ekosisteminin geri dönülemez zararlar görebileceği uyarısında bulunuyor.

Atıkların İçeriği ve Deniz Canlıları Üzerindeki Muhtemel Etkileri

Fosfojips atıklarının sadece fiziksel hacmi değil, kimyasal içeriği de büyük bir tartışma konusu. Malkoç, fosfojipsin içinde çeşitli kimyasal bileşiklerin yanı sıra eser miktarda doğal radyoaktif maddeler bulunabileceğine dikkat çekiyor. Bu maddelerin deniz ortamına karışmasının yaratabileceği olası sonuçların kapsamlı bir şekilde araştırılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle fosfor ve azot yükündeki artışın denizlerde yosunlaşmayı tetikleyebileceği ve oksijen dengesini bozarak deniz canlılarının yaşam alanlarını tehdit edebileceği belirtiliyor. Bu durumun, Karadeniz'deki biyolojik çeşitlilik üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabileceği düşünülüyor.

Balıkçılık Sahaları ve Ekonomik Kaygılar

Samsun açıklarında barbun, mezgit, kalkan, tirsi, istavrit ve hamsi gibi ekonomik değeri yüksek balık türlerinin avlandığı biliniyor. Cemal Malkoç, deşarj noktasına yakın bölgelerde yapılacak olan bu işlemin, deniz akıntıları ve boru hattında meydana gelebilecek olası sızıntılar nedeniyle balıkçılık sahalarını doğrudan etkileyebileceğini ileri sürüyor. Ayrıca, boru hattının çevresinde balıkçılık faaliyetlerinin kısıtlanabileceğine dair endişelerini de dile getiriyor. Bu durumun, bölgedeki balıkçı esnafının geçim kaynaklarını olumsuz etkileyerek ciddi ekonomik kayıplara yol açabileceği ifade ediliyor.

Malkoç, tesisin mevcut atık depolama alanının henüz büyük ölçüde dolmadığını ve ek rezerv alanlarının bulunduğunu iddia ederek, denize deşarj seçeneğinin neden tercih edildiğinin kamuoyuna şeffaf bir şekilde açıklanmasını talep ediyor. Projenin izin ve Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerindeki eksikliklerin giderilmesi için ek süre verildiğini duyduğunu ancak bu eksiklikler hakkında detaylı bilgiye sahip olmadığını da ekliyor.

Kamuoyundan Beklenen Açıklamalar ve Çözüm Çağrısı

Karadeniz'in Türkiye'nin balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği açısından stratejik önemine dikkat çeken Malkoç, projenin çevresel ve ekonomik sonuçlarının tüm yönleriyle açıklığa kavuşturulması çağrısında bulunuyor. Şu ana kadar ne şirketten ne de ilgili kamu kurumlarından bu iddialara ilişkin resmi bir açıklama gelmediği belirtiliyor. Projenin mevcut durumu, öngörülen deşarj miktarı, atıkların bileşimi ve özellikle çevresel etki değerlendirme sürecine ilişkin ayrıntılı bilgilerin ilgili kurumlarca kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. Samsun'daki bu kritik tartışma, Karadeniz'in geleceği açısından büyük önem taşıyor ve yetkililerin konuya acil çözüm bulması bekleniyor.