Küresel yönetişim anlayışının yeniden şekillendiği bir dönemde, Şanghay İş Birliği Örgütü (ŞİÖ) çözümleri uluslararası arenada giderek daha fazla ilgi çekiyor. Çin Global Televizyon Ağı (CGTN) tarafından Çin Renmin Üniversitesi iş birliğiyle ve Yeni Çağda Uluslararası İletişim Enstitüsü aracılığıyla dünya genelinde düzenlenen kapsamlı bir kamuoyu araştırması, ŞİÖ'nün bu yükselişinin nedenlerini detaylı bir şekilde gözler önüne serdi. Araştırmaya katılan 48 ülkeden 13.707 kişinin yüzde 74,6'sı, ŞİÖ'nün farklı yönetim sistemlerine sahip ülkeler arasında iş birliğini geliştiren pragmatik bir model sunduğuna ve insanlık için ortak bir geleceğe sahip bir toplum inşa etmede kritik bir rol oynadığına inanıyor. Bu sonuçlar, ŞİÖ'nün küresel yönetişime katkısı konusundaki uluslararası algının ne denli güçlü olduğunu gösteriyor.
ŞİÖ'nün 25 Yıllık Başarıları ve Ticari Gelişimi
Şanghay İş Birliği Örgütü, bu yıl kuruluşunun 25. yıl dönümünü kutluyor. Geride kalan çeyrek asırda, Çin ile diğer ŞİÖ üye devletleri arasındaki ticaret hacmi dikkat çekici bir büyüme kaydetti. 2001'de 12,1 milyar ABD doları olan ticaret hacmi, 2025'te 523,5 milyar ABD dolarına ulaşarak önemli bir ekonomik entegrasyonun sinyalini verdi. Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu, ŞİÖ Kalkınma Bankası ve Çin-Orta Asya Gaz Boru Hattı gibi dev projeler, üye devletler arasındaki iş birliğinin somut örnekleri olarak öne çıkıyor. Kamuoyu araştırması, dünya genelindeki katılımcıların ŞİÖ'nün bu 25 yıllık süreçte elde ettiği pragmatik iş birliği sonuçlarına olumlu baktığını ortaya koydu.
Katılımcılar, ŞİÖ'nün uluslararası nüfuzunun özellikle üç ana alanda belirgin şekilde arttığını vurguladı:
- Ticaretin kolaylaştırılması
- Yatırım ve finansman alanında iş birliği
- Kültür alışverişi ve turizm
Araştırmaya katılan ŞİÖ üye devletleri ve diyalog ortağı ülkelerden gelenlerin yüzde 75,4'ü, 'Şanghay Ruhu'nun karşılıklı güven, karşılıklı çıkar, eşitlik, istişare, medeniyetlerin çeşitliliğine saygı ve ortak kalkınma arayışı üzerine kurulu bir iş birliği çerçevesi sunduğunu ifade etti. Ayrıca, katılımcıların yüzde 71,7'si, ŞİÖ'nün Küresel Güney ülkelerinin sesini daha fazla duyurarak, daha adil ve mantıklı bir küresel yönetişim sisteminin kurulmasına katkıda bulunduğuna inanıyor.
Çin'in ŞİÖ'ye Katkıları ve Küresel Girişimler
ŞİÖ'nün kurucu üyelerinden Çin, kendi kalkınmasını her zaman örgüt üyelerinin ve diğer tüm üye devlet halklarının daha iyi yaşam hedefleriyle ilişkilendirmiştir. Çin'in diğer üye devletlerdeki yatırımları sürekli artış göstermiş, 2025 yılında 3,3 milyar ABD doları seviyesine ulaşan doğrudan yatırımlar; petrol ve gaz, mineral kaynakları, altyapı, yeni enerji, otomotiv ve kimyasallar gibi geniş bir yelpazeyi kapsadı. Çin, aynı zamanda 30'dan fazla ekonomik ve ticari iş birliği bölgesi kurarak yatırım yaptığı ülkelerin endüstriyel kapasitesini artırmasına, yerel ekonomik büyümeyi ve istihdamı desteklemesine yardımcı oldu.
Araştırmaya katılanlar, Çin'in ortak bir geleceği paylaşan bir ŞİÖ topluluğu inşa etme felsefesini ve katkılarını övgüyle değerlendirdi. Özellikle şu üç alandaki katkılar büyük takdir topladı:
- Bölgesel ekonomik iş birliğini ilerletmek
- Üye devletler arasında güvenlik alanında iş birliğini teşvik etmek
- Kalkınma konusunda yardım ve finansal destek sağlamak
Katılımcıların yüzde 76,2'si Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin birbirine bağlı ve bütünleşmiş yeni bir kalkınma ortamının oluşumuna katkıda bulunduğunu düşünürken, yüzde 73,5'i Küresel Yönetişim Girişimi'nin Küresel Güney'in küresel yönetişim sistemindeki reformlara katılımına işaret ettiğini belirtti.
ŞİÖ'nün Gelecek Potansiyeli ve Uluslararası Beklentiler
Toprak büyüklüğü, nüfus ve kalkınma potansiyeli açısından dünyanın en geniş coğrafi sınırlarına ulaşan ŞİÖ, günümüzde kapsamlı bir bölgesel iş birliği örgütüne dönüşmüştür. Örgüt, küresel yönetişim sistemindeki dönüşüme yön veren kilit bir güç olarak gerçek çok taraflılığı hayata geçirme, eşit ve düzen içinde bir dünyanın çok kutuplulaşmasını ve kapsayıcı, herkese fayda sağlayan ekonomik küreselleşmeyi savunma konularında giderek daha önemli bir rol oynamaktadır. Bu durum, ŞİÖ'nün küresel yönetişimdeki rolünü daha da belirginleştirmektedir.
Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 89,6'sı, tüm ülkelerin küresel ilişkilere eşit şartlarda katılması ve uluslararası kuralları ve düzeni ortaklaşa biçimlendirmesi çağrısında bulundu. Katılımcılar, ŞİÖ'nün gelecekte özellikle şu üç ana alanda daha etkili olmasını beklemektedir:
- Altyapı ve enerji
- Bölgesel güvenlik alanında iş birliği
- Çevre ve iklim değişikliği
Bu araştırma, başlıca gelişmiş ülkeleri ve Küresel Güney uluslarını kapsayacak şekilde 18 yaş ve üzerindeki bireyleri hedeflemiş, örneklemler ilgili ülkelerdeki ulusal nüfus sayımına dayalı yaş ve cinsiyet dağılımlarına uygun olarak seçilmiştir.
