Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği (SHY-OLAY), havacılık sektöründe emniyet kültürünü güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu yeni sivil havacılıkta emniyet olayları yönetmeliği, havacılık emniyetini doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen tüm olayların raporlanması, toplanması, depolanması, korunması, analiz edilmesi ve ilgili bilgilerin paylaşılmasına yönelik kapsamlı bir çerçeve sunuyor.
Sivil Havacılıkta Emniyet Olayları Kapsamı ve Zorunlu Raporlama
Yeni yönetmelik, sivil havacılık faaliyetleri sırasında meydana gelen emniyet olaylarıyla ilgili tüm gerçek ve tüzel kişileri kapsıyor. Bu kapsam, sadece kaza ve ciddi olayları değil, aynı zamanda havacılık emniyetini olumsuz etkileyebilecek her türlü durumu içine alıyor. Havacılık emniyeti açısından risk oluşturabilecek olayların, ilgili hizmet sağlayıcılar tarafından SHGM'ye bildirilmesi zorunlu hale getirildi. Olayı gören veya olaya müdahil olan belirli personelin de öncelikle bağlı olduğu hizmet sağlayıcıya, bu mümkün değilse doğrudan SHGM'ye bildirim yapma yükümlülüğü bulunuyor.
Raporlama süresi, olayın öğrenilmesinden itibaren 72 saat olarak belirlendi. Bu kısa süre, olaylara hızlı müdahale edilmesini ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlamayı amaçlıyor. Yönetmelik, havacılık sektöründe şeffaflığı ve hesap verebilirliği artırarak, benzer olayların tekrar yaşanmasının önüne geçmek için kritik bir adım olarak görülüyor.
Gönüllü Raporlama Sistemi ve Anonimlik Güvencesi
Zorunlu raporlama kapsamına girmeyen ya da farklı kaynaklardan öğrenilen emniyet bilgileri için de yönetmelikle birlikte gönüllü raporlama sistemi kurulacak. Bu sistem, havacılık çalışanlarının veya diğer ilgili kişilerin, kimliklerini ifşa etmeden veya olası olumsuz sonuçlardan çekinmeden bilgi paylaşımında bulunmalarını teşvik edecek. Gönüllü raporlama sisteminin, raporlayanların kimliğini koruyacak ve uygun durumlarda anonim raporlamaya imkân verecek şekilde işlemesi öngörülüyor. Bu sayede, emniyetle ilgili daha geniş bir bilgi havuzu oluşturulması ve risklerin daha erken tespit edilmesi hedefleniyor.
İnceleme, Analiz ve Takip Süreci Nasıl İşleyecek?
Yönetmelik, hizmet sağlayıcıların kendi bünyelerine gelen olayları 14 gün içinde risk açısından değerlendirmesini, ardından gerekli inceleme, analiz ve düzeltici faaliyetleri yürütmesini zorunlu kılıyor. SHGM'ye yapılan zorunlu bildirimlerde ise, olayın ardından 30 gün içinde ön sonuç raporu, 90 gün içinde ise detaylı sonuç raporu sunulması gerekiyor. Gerekli durumlarda, SHGM ilave süre verebilecek.
Emniyet Olayları Değerlendirme Komisyonu Kuruluyor
Yeni yönetmelikle birlikte, havacılık emniyetine ilişkin analiz ve incelemeleri değerlendirmek üzere sektör temsilcilerinden oluşan bir Emniyet Olayları Değerlendirme Komisyonu da kurulacak. Bu komisyon, yılda en az bir kez toplanarak belirlenen faaliyetlerin uygulanmasını takip edecek ve SHGM'ye geri bildirimde bulunacak. Komisyonun kurulması, sektörün tüm paydaşlarının emniyet süreçlerine daha aktif katılımını sağlayacak ve alınan kararların daha geniş bir perspektifle değerlendirilmesine olanak tanıyacak.
Veri Gizliliği ve Bilgilerin Kullanım Amacı
Yönetmelikte, olay raporlarından elde edilen bilgilerin bireysel suç veya sorumluluk yüklemek için kullanılamayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu hüküm, raporlama yapan kişilerin cezai veya disipliner sonuçlardan çekinmeden bilgi paylaşımında bulunmalarını teşvik etmeyi amaçlıyor. Elde edilen verilerin yalnızca havacılık emniyetini sürdürmek ve geliştirmek amacıyla kullanılacağı ifade edildi. Raporlayan kişilerin ve olaylarda adı geçenlerin gizliliğinin korunacağı; kişisel verilerin ise yalnızca inceleme için zorunlu olduğunda ve mevzuata uygun şekilde paylaşılabileceği hükme bağlandı. Bu hassasiyet, emniyet kültürünün temelini oluşturan güven ortamının sağlanması açısından büyük önem taşıyor.
Bu yeni düzenleme ile sivil havacılık sektöründe emniyet seviyesinin daha da yükseltilmesi, olası risklerin erken tespiti ve etkili önlemlerin alınması hedefleniyor. Yönetmeliğin detaylarına SHGM'nin resmi internet sitesinden ulaşılabilir.
