Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tersane, Tekne İmal ve Çekek Yeri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, sektörde önemli yenilikler getiriyor. Bu kapsamlı düzenleme ile tersane ve tekne tesislerine yeni yükümlülükler gelirken, işletme izin süreçleri, denetim mekanizmaları ve dijital kayıt sistemleri de güncellendi. Amaç, sektördeki faaliyetleri daha şeffaf, denetlenebilir ve uluslararası standartlara uygun hale getirmek.
İşletme İzinleri ve Denetim Süreçlerinde Yenilikler
Yeni yönetmeliğe göre, tersane, tekne imal ve çekek yerlerine verilen işletme izinlerinin geçerlilik süresi, en fazla 5 yıl olarak belirlendi. Bu süre zarfında, tesisler İdarece oluşturulan İnceleme, Tespit ve Denetleme Komisyonu (İTDK) tarafından en az bir kez detaylı bir şekilde denetlenecek. Bu denetimler, tesislerin yönetmelik şartlarına uygunluğunu ve faaliyetlerini düzenli bir şekilde sürdürüp sürdürmediğini kontrol etmeyi amaçlıyor.
Tesislerin organizasyon ve yerleşim planları ile bağlama planlarının hazırlanması, değerlendirilmesi ve onaylanması işlemleri de artık idare tarafından hazırlanacak rehberlere uygun olarak yürütülecek. Ayrıca, izin başvurularında dolgu ve kıyı yapılarının projelere uygun tamamlandığını veya mevcut yapılara ilişkin vaziyet planlarının onaylandığını gösteren ilgili Bakanlık yazısı talep edilecek. Bu sayede, planlama ve uygulama aşamasında daha sıkı bir kontrol sağlanması hedefleniyor.
Devir ve Kiralama İşlemlerine Yeni Çözümler
Yönetmelik, tesislerin devri ve kiralanması durumunda uygulanacak izin süreçlerini de yeniden düzenledi. Buna göre, devir veya kiralama sonrasında tesisi devralan veya kiralayan gerçek veya tüzel kişiler, işletme izni veya kısmi işletme izni için başvuru yapabilecekler. İTDK tarafından yapılacak denetim sonucunda yönetmelik şartlarının karşılandığının tespit edilmesi halinde, daha önce izin belgesi almış tesislere bir defaya mahsus olmak üzere 2 yıl geçerli kısmi işletme izni verilebilecek. Bu düzenleme, sektördeki el değiştirmeler ve kiralamalarda bürokratik süreçleri kolaylaştırmayı ve faaliyetlerin kesintisiz devamlılığını sağlamayı amaçlıyor.
- Devir veya kiralama sonrası yeni işletmecilere başvuru hakkı.
- İTDK denetimi ile yönetmelik şartlarının tespiti.
- Şartlar sağlanırsa 2 yıl geçerli kısmi işletme izni imkanı.
Tesislerin faaliyet gösterdiği taşınmazlarda veya kapasitelerinde meydana gelen değişikliklerin de yerleşim ve organizasyon planlarına işlenmesi zorunlu hale getirildi. Gerekli görülen durumlarda izin belgeleri yeniden düzenlenebilecek, bu da tesislerin güncel durumunu yansıtan belgelerle faaliyet göstermesini sağlayacak.
Gemi ve Tekne Faaliyetleri Dijital Ortama Taşınıyor
Yeni düzenleme ile tesis işleticilerine, gemi ve su araçlarının inşası, bakım-onarımı, tadilatı ve çekek faaliyetlerine ilişkin bilgileri Gemi ve Su Araçları Proje (GSVP) sistemine kaydetme yükümlülüğü getirildi. Bu dijitalleşme adımı, sektördeki tüm faaliyetlerin şeffaf bir şekilde takip edilmesini ve veri tabanında toplanmasını sağlayacak. GSVP kaydı askıya alınan tesisler, kayıtları yeniden faal duruma getirilene kadar sisteme bilgi girişi yapamayacaklar. Belirlenen uygunsuzluk veya eksikliklerin verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde tesisin sistem kaydı askıya alınacak. Eksikliklerin giderilmesinin ardından yapılacak başvuru idarece değerlendirilerek kayıt yeniden faal hale getirilebilecek.
İş Sağlığı ve Güvenliği Standartları Güncellendi
Yönetmelikte, tesislerin sahip olması gereken iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi belgesine ilişkin hüküm de güncellendi. Önceki düzenlemede yer alan OHSAS 18001 belgesi yerine, güncel uluslararası standart olan TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi esas alındı. Bu değişiklik, tersane ve tekne imal tesislerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının daha modern ve etkin bir çerçevede yürütülmesini teşvik ediyor.
Ayrıca, yönetmeliğin bazı maddelerinde izin ve başvuru süreçlerine ilişkin teknik değişiklikler yapılırken, tesis planlarının hazırlanmasına ilişkin yeni hükmün 1 Ocak 2027'den önce yapılacak başvurularda uygulanmayacağı belirtildi. Bu geçiş süreci, sektördeki işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için gerekli zamanı tanımayı hedefliyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, bu değişikliklerle Türk denizcilik sektörünün rekabet gücünü artırmayı ve uluslararası standartlara uyumunu sağlamayı amaçlıyor.
