Trabzon'un zengin tarihini, kültürel mirasını ve sosyal yaşamını gelecek nesillere aktarma hedefiyle önemli projelere imza atan Trabzon Büyükşehir Belediyesi, kültür yayınları arasına bir başyapıt daha ekledi. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sonay Çevik tarafından kaleme alınan, "Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları" başlıklı eser, şehrin geçmişine ışık tutuyor. Toplam 558 sayfadan oluşan bu kapsamlı çalışma, Trabzon'un hafızasını canlandırarak okuyuculara benzersiz bir yolculuk vadediyor.
Trabzon'un Kalbi Sokaklarda Atıyor
Kitap, Trabzon ile özdeşleşmiş Kunduracılar Caddesi, Bakırcılar Çarşısı, Semerciler Yokuşu, Kemeraltı, Kuzgundere Sokak ve Sarayatik Sokak gibi ticaretin ve sosyal yaşamın merkezi olmuş birçok önemli noktayı mercek altına alıyor. Bu sokakların tarihi dokusu, mimari özellikleri ve yıllar içinde geçirdiği değişimler, Prof. Dr. Çevik'in titiz çalışmasıyla ayrıntılı bir şekilde ortaya konuluyor. Eserde, sokakların sadece fiziksel yapısı değil, aynı zamanda barındırdığı sosyal ve kültürel değerler de işleniyor.
Trabzon sokaklarının anlatımında; evlerin yapımında kullanılan malzemeler, kaldırım taşları, boya ve sıva uygulamaları, duvarlar, çeşmeler, köşeler, ağaçlar, bitki örtüsü, yeşil alanlar, seyir ve sohbet mekânları, meydanlar, pencere ve kapılar, cepheler, çocuk oyun alanları, yokuşlar ve merdivenler gibi pek çok unsur detaylıca inceleniyor. Bu unsurların sokak kültürüne ve kent yaşamına etkileri, sosyolojik bir perspektifle değerlendirilerek okuyucuya sunuluyor. Prof. Çevik, aynı zamanda sokak planlamasının komşuluk ilişkileri üzerindeki etkisini, zamanla unutulmaya yüz tutmuş birçok değeri ve toplumsal hafızayı da ele alarak sokak sosyolojisine önemli katkılar sağlıyor.
Geçmişten Günümüze Trabzon Sokaklarının Dönüşümü
Prof. Dr. Sonay Çevik, Osmanlı mimarisinin izlerini taşıyan Trabzon'un kadim sokaklarının yıllar boyunca yaşadığı dönüşümleri kronolojik bir sırayla aktarıyor. Kaybolan değerler, ortadan kalkan yapılar ve Trabzon sokaklarında yaşanan değişim ve dönüşümler, okuyucunun gözleri önüne seriliyor. Kitap sadece kent merkezindeki sokaklarla sınırlı kalmayıp, Sürmene'deki Yalı Sokak (Türkoğlu Caddesi) ile Akçaabat'taki Orta Mahalle evlerine de özel bir yer veriyor. Bu sayede okuyucular, adeta geçmişin izlerini takip eden bir zaman yolculuğuna çıkarılıyor.
Görsel Zenginlik ve Tanıklıklar
Eser, maket modeller, siyah beyaz ve renkli fotoğraflar, krokiler, çizimler gibi zengin görsel materyallerle destekleniyor. Ayrıca, sokak sakinlerinin tanıklıkları ve anlatımları da kitaba ayrı bir derinlik katıyor. Bu kişisel hikayeler, sokakların sadece taş ve betondan ibaret olmadığını, aynı zamanda yaşayan, nefes alan toplumsal mekanlar olduğunu gözler önüne seriyor. 558 sayfalık bu devasa çalışma, sadece mimarlık ve şehircilik meraklıları için değil, Trabzon'u ve kültürünü anlamak isteyen herkes için eşsiz bir kaynak niteliği taşıyor.
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı tarafından basılan "Trabzon Sokakları" kitabı, şehrin kültürel ve sanatsal yaşamına önemli bir katkı sunuyor. Bugüne kadar Trabzon'un tarihi, sosyolojisi, kültürü, sanatı ve spor yaşamıyla ilgili birçok eserin basılmasına öncülük eden Büyükşehir Belediyesi, bu yeni eseri de ücretsiz olarak kitapseverlerle buluşturuyor. Konuya ilgi duyanlar ve Trabzon'un derinliklerine inmek isteyenler, kitabı Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı'ndan temin edebilirler.
