Sakarya Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Burak Çıtır’ın yürütücülüğünü üstlendiği “Cumhuriyet Öncesi İstanbul’un Sosyo-Mekânsal Panoraması: İstanbul Beldesi İhsâiyât Mecmuaları’nın CBS Destekli Analizi” başlıklı proje, TÜBİTAK 1002 programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

Proje kapsamında, geç Osmanlı dönemine ait istatistik yayınları dijital yöntemlerle analiz edilerek İstanbul’un erken yirminci yüzyıldaki sosyo-mekânsal yapısının yeniden değerlendirilmesi amaçlanıyor. Bu doğrultuda 1912-1919 yılları arasında yayımlanan İstanbul Beldesi İhsâiyât Mecmuaları temel veri kaynağı olarak kullanılacak.

Araştırmada elde edilen veriler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve dijital beşerî bilimler yöntemleriyle analiz edilerek İstanbul’un nüfus yapısı, kurumsal örgütlenmesi, altyapı ağları ve kentsel hizmet dağılımı gibi unsurlar mekânsal olarak görselleştirilecek. Böylece şehrin kapsamlı bir sosyo-mekânsal panoraması ortaya konulacak.

Proje ekibinde Arş. Gör. Dr. Hâcer Kılıçaslan ve Arş. Gör. Büşranur Bekman Erkan araştırmacı olarak yer alırken, danışmanlık görevini Marmara Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Fatma Aladağ üstleniyor. Çalışma, tarih, coğrafya ve dijital beşerî bilimler disiplinlerini bir araya getiren disiplinler arası bir yaklaşımla yürütülecek.

Araştırma sürecinde mecmualarda yer alan veriler yeniden değerlendirilerek güvenilir bir veri tabanı oluşturulacak ve bu veriler CBS ortamına aktarılarak tematik haritalar üretilecek. Hazırlanacak haritalar aracılığıyla İstanbul’un geç Osmanlı dönemindeki demografik yapı, ticari merkezler, eğitim ve sağlık kurumları ile belediye hizmet ağlarının mekânsal dağılımı detaylı şekilde analiz edilecek.

Projenin en önemli çıktılarından biri ise elde edilen verilerin çevrimiçi erişime açık bir dijital şehir atlası olarak kamuoyuyla paylaşılması olacak. Bu sayede çalışma yalnızca akademik literatüre katkı sunmakla kalmayacak, aynı zamanda İstanbul’un tarihî mirasının görünür kılınmasına ve şehir belleğinin güçlenmesine de önemli katkı sağlayacak.

Sakarya Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi bünyesinde yürütülecek olan proje, Osmanlı şehir tarihine yönelik yeni metodolojik yaklaşımlar geliştirmesi ve dijital beşerî bilimler alanında örnek teşkil etmesi açısından dikkat çekiyor.