Türkiye, 2026 yılının Ekim ayında mevsim normallerinin oldukça üzerinde yağış alarak son 16 yılın en yağışlı Ekim ayını yaşadı. Bu durum, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Fenolojik Değerlendirme – Hububatta Yağış, Ekiliş ve Gelişim Analizi” raporunda detaylı bir şekilde incelendi. Rapora göre, bu yoğun yağışların etkisiyle 2026-2027 üretim sezonu kışlık hububat ekilişleri ülke genelinde yaklaşık yüzde 60'a ulaştı. Özellikle Marmara ve Akdeniz bölgelerindeki bazı kesimlerde aşırı yağışlar ekim çalışmalarını bir miktar yavaşlatırken, erken ekim yapılan sahalarda bitki çıkışlarının genel olarak sağlıklı olduğu gözlemlendi.
Ekim Ayı Yağışları ve Sıcaklık Değerleri
TMO'nun teknik personelinin saha gözlemleri, meteorolojik veriler ve teknik bilgilerle derlediği rapora göre, Ekim 2026'da Türkiye genelinde ortalama 96,4 milimetre yağış kaydedildi. Bu miktar, 1991-2020 döneminin 49,4 milimetrelik uzun dönem ortalamasının yüzde 95 üzerinde gerçekleşirken, geçen yılın aynı ayındaki 53,5 milimetrelik yağışın da yüzde 80 üzerine çıktı. Ekim ayında ülke genelinde ortalama 13,5 gün yağış görülmesi, uzun dönem ortalaması olan 7,9 günün belirgin bir şekilde üzerinde seyretti. Ortalama sıcaklık ise 15,3 dereceyle uzun yıllar ortalamasının 0,3 derece altında kaydedildi.
Bölgelere Göre Ekiliş Durumu ve Yağış Etkileri
Yoğun yağışlar, özellikle Marmara ve Akdeniz bölgelerinde ekim faaliyetlerinin seyrini etkiledi. Marmara Bölgesi'nde 127 milimetreye ulaşan ekim yağışı, normalin yüzde 76 üzerinde gerçekleşti. Bu durum, Sakarya gibi illerde ekilişlerin yaklaşık yüzde 40'a ulaşmasına rağmen, Edirne'de yüzde 5-10 seviyelerinde kalmasına neden oldu. Akdeniz Bölgesi'nde ise 154,2 milimetreye ulaşan yağışlar, uzun yıllar ortalamasını ve önceki yılın ekim ayı yağışını yüzde 100'den fazla aştı. Adana'nın yüksek kesimlerinde ekilişler yüzde 70-80 seviyesine gelirken, Antalya ve Burdur gibi illerde yüzde 5-15 bandında kaldı.
Güneydoğu, İç ve Doğu Anadolu'daki Ekilişler
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Ekim ayında 106,6 milimetre yağış görüldü. Bu miktar, bölge normalinin ve geçen yılın aynı ayındaki yağışın yüzde 100'den fazla üzerinde olmasına rağmen, mısır hasadı ve yağışın il içi dağılımı ekiliş hızını etkiledi. Diyarbakır'da ekilişlerin yüzde 20'si, Batman'da ise yüzde 5'i tamamlandı.
- İç Anadolu Bölgesi: Ankara ve Kırıkkale'de yüzde 90, Kırşehir ve Nevşehir'de yüzde 80, Eskişehir ve Yozgat'ta yüzde 70, Kayseri'de yüzde 60-70 düzeyinde ekiliş gerçekleşti.
- Doğu Anadolu Bölgesi: Erzurum ve çevresindeki illerde ekilişler büyük ölçüde tamamlanırken, Muş'ta oran yüzde 65 seviyesinde kaydedildi.
Üretici Tercihleri ve Girdi Maliyetlerinin Etkisi
Raporda, girdi maliyetlerinin gübre ve tohum tercihlerinde belirleyici rol oynadığı vurgulandı. Üreticilerin, DAP yerine daha ekonomik olan 20-20-0 ve 15-15 kompoze gübrelere yöneldiği belirtildi. Kırıkkale'de sertifikalı tohum kullanımında geçen yıla göre düşüş yaşandığı, buğdayda yüzde 25-30, arpada yüzde 15-20 seviyelerinde kaldığı ifade edildi. Bu durumun, sertifikalı tohum fiyatlarının yanı sıra, önceki yılın yüksek verimi nedeniyle bazı çiftçilerin kendi ürünlerinden tohumluk ayırmasından kaynaklandığı belirtildi.
Ürün Deseninde Beklenen Değişiklikler
Su kısıtları ve yeraltı su seviyelerindeki düşüşler, İç Anadolu Bölgesi'nde ürün deseninde değişikliklere yol açıyor. Pancar, mısır ve ayçiçeğinden kışlık hububata yönelim beklenirken, bazı bölgelerde nadas alanlarından buğday ve arpa üretimine geçiş tahmin ediliyor. Bu değişiklikler, su kaynaklarının daha verimli kullanılmasına yönelik çabaların bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Bitki Gelişimi ve Gelecek Projeksiyonları
Erken ekim yapılan İç Anadolu, Ege ve Doğu Anadolu'daki tarlalarda çimlenme ve bitki çıkışlarının genel olarak sağlıklı ve homojen olduğu gözlemlendi. Mevcut saha gözlemlerinde önemli bir hastalık veya zararlı tespit edilmediği belirtilirken, verim potansiyeline ilişkin daha kesin değerlendirmelerin bitki gelişimi ilerledikçe yapılabileceği ifade edildi. Ayrıca, 31 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğle, kuru tarımda arpa, buğday, çavdar, tritikale ve yulafın art arda ekilebilmesine imkân tanındığı ve yem bitkilerinin daneye bırakılmasına ilişkin planlı üretim desteği kısıtlamasının kaldırıldığı bilgisi de raporda yer aldı. Bu düzenlemelerin, çiftçilerin üretim planlamalarını daha esnek yapmalarına olanak sağlayacağı düşünülüyor.










