Emlakjet tarafından Endeksa'nın sağladığı verilerle gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, Türkiye'deki üniversite şehirlerindeki kira piyasasının mevcut durumunu gözler önüne serdi. Haziran 2024 verileri baz alınarak hazırlanan çalışma, örgün üniversite öğrencilerinin yoğun olarak bulunduğu 15 ilde konut kira fiyatlarını, özellikle 1+1 daire piyasasını ve yatırım geri dönüş sürelerini mercek altına aldı. Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, nominal kira artışları devam etse de, yıllık %32,4'lük enflasyon oranı dikkate alındığında birçok şehirde reel kira artışının negatif bölgede seyretmesi oldu. Bu durum, kiracıların alım gücünün enflasyon karşısında gerilediğini ortaya koydu.
İstanbul Öğrenci Kiralarında Zirvedeki Yerini Koruyor
Üniversite öğrencileri için konut kirası maliyetlerinin en yüksek olduğu şehir, bu yıl da İstanbul oldu. Megakentte ortalama konut kirası 43 bin 44 TL seviyesine ulaşarak öğrencilerin bütçesini zorlamaya devam etti. İstanbul'u, 32 bin 172 TL ortalama kira bedeliyle başkent Ankara ve 31 bin 757 TL ile Ege'nin incisi İzmir takip etti. Bu üç büyükşehir, öğrencilerin kira giderlerinde ilk sıraları paylaştı.
Araştırmaya göre, Antalya'da ortalama kira 27 bin 317 TL olarak belirlenirken, tarihi ve turistik yapısıyla öne çıkan Çanakkale'de ise bu rakam 26 bin 839 TL olarak hesaplandı. Böylece üniversite öğrencilerinin en çok tercih ettiği ve kira maliyetlerinin en yüksek olduğu ilk beş şehir sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Çanakkale olarak sıralandı. Bu şehirlerde okuyan öğrenciler, barınma giderleri için önemli bir bütçe ayırmak zorunda kalıyor.
Daha Erişilebilir Öğrenci Şehirleri ve Kira Fiyatları
Listede yer alan bazı şehirler ise öğrenci bütçesi açısından daha erişilebilir seçenekler sunuyor. Özellikle Eskişehir, Kayseri ve Erzurum gibi kentler, 20 bin TL'nin altında veya hemen üzerinde seyreden ortalama kira bedelleriyle dikkat çekti. Bu durum, söz konusu şehirlerin, kısıtlı bütçeye sahip öğrenciler için daha cazip alternatifler olabileceğini gösterdi. Örneğin, Anadolu'nun önemli öğrenci şehirlerinden Eskişehir'in, sunduğu sosyal imkanlara kıyasla görece daha uygun kira fiyatlarına sahip olması, öğrencilerin tercih nedenleri arasında yer alıyor.
Enflasyon ve Kira Artış Hızı Arasındaki Makas
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, birçok üniversite kentinde kira artış hızının genel enflasyonun gerisinde kalması oldu. Yıllık %32,4'lük enflasyon oranı göz önüne alındığında, nominal olarak artış gösteren kira fiyatlarının reel anlamda değer kaybettiği anlaşıldı. Bu durum, ev sahipleri açısından gelir kaybı anlamına gelirken, kiracılar için ise enflasyonun yıkıcı etkisine rağmen kira artışlarının kontrol altında tutulduğu izlenimini yarattı. Ancak, özellikle büyük şehirlerdeki yüksek kira bedelleri, bu 'reel düşüş'e rağmen öğrencilerin ve ailelerinin üzerindeki yükü hafifletmekten uzak kaldı. Kiracıların alım gücünün düşmesi, barınma krizinin boyutlarını farklı bir açıdan ortaya koydu.
1+1 Daire Piyasa Analizi ve Yatırım Geri Dönüş Süreleri
Çalışma, özellikle üniversite öğrencilerinin yoğun olarak tercih ettiği 1+1 daire piyasasını da detaylı olarak inceledi. Bu tip dairelerin kira fiyatları, genel ortalamalara yakın seyretmekle birlikte, özellikle üniversite kampüslerine yakın lokasyonlarda talebin yüksek olması nedeniyle artış eğilimini sürdürdü. Ayrıca, yatırım geri dönüş süreleri de analiz edildi. Kira çarpanları üzerinden yapılan hesaplamalar, bazı şehirlerde konut yatırımının geri dönüş süresinin uzadığını, bazılarında ise hâlâ cazip seviyelerde olduğunu gösterdi. Bu durum, hem ev sahibi olmayı düşünenler hem de yatırımcılar için önemli ipuçları sundu.
Emlakjet ve Endeksa'nın bu araştırması, Türkiye'deki kira piyasasının dinamiklerini, özellikle de öğrenci nüfusunun yoğun olduğu kentlerdeki barınma sorununu tüm detaylarıyla ortaya koydu. Enflasyonun üzerinde seyreden yaşam maliyetleri ve kira bedelleri, öğrencilerin ve ailelerinin en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor.
