Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunulan 'Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi', yurt dışında yerleşik dijital konaklama platformlarının Türkiye'deki faaliyetlerine yönelik kapsamlı bir yasal çerçeve oluşturmayı hedefliyor. AK Parti milletvekillerinin imzasıyla Meclis Başkanlığı'na iletilen bu teklif, sektörde önemli değişiklikler getirmeyi planlıyor. Özellikle yabancı dijital konaklama platformları için izin belgesi zorunluluğu, hizmet bedeli sınırlaması ve ağır yaptırımlar dikkat çekiyor.
İzin Belgesi Zorunluluğu ve Şartları Neler?
Yeni düzenlemeye göre, Türkiye'de faaliyet göstermek isteyen yabancı dijital konaklama platformlarının Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan iki yıl geçerliliği olan bir izin belgesi alması şart koşuluyor. Bu belge devredilemez nitelikte olacak. İzin belgesi alabilmek için platformların dijital hizmet vergisi mükellefi olması, vergi borcunun bulunmaması, Türkiye'de tebligata esas bir irtibat adresi ve sorumlu kişi göstermesi gibi şartları yerine getirmesi gerekecek.
- Belge Ücreti: İzin belgesi için başlangıçta 5 milyon TL ücret belirlenirken, bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak. Cumhurbaşkanı, belge ücretini iki katına kadar artırma veya yarısına kadar indirme yetkisine sahip olacak.
- Temsilci Atama: Platformlar, Türkiye'de bir temsilci belirlemek zorunda kalacak. Temsilcinin gerçek kişi olması durumunda Türk vatandaşı ve Türkiye'de mukim olması şartı aranacak. Tüzel kişi temsilcilerde ise sermaye şirketi olma ve şirketi temsile yetkili kişilerden en az birinin Türk vatandaşı ve Türkiye'de mukim olması şartı aranacak.
Komisyon Sınırı ve Haksız Uygulamalara Engel
Teklifle birlikte, yabancı dijital konaklama platformlarının hizmet sağlayıcılardan alabileceği komisyon oranına da üst sınır getiriliyor. Buna göre, platformlar hizmete konu satış bedeli üzerinden KDV hariç olmak üzere yüzde 17'den fazla ücret talep edemeyecek. Bu, sektördeki komisyon oranlarının denetlenmesi ve adil bir rekabet ortamının sağlanması açısından kritik bir adım olarak görülüyor.
Ayrıca, platformların hizmet sağlayıcıları kampanyalı satış yapmaya zorlaması, alternatif kanallardan satış veya reklam yapmalarını kısıtlaması yasaklanacak. Nesnel bir gerekçe olmaksızın hizmet sağlayıcıların sıralamasını düşürmeleri, hizmetlerini kısıtlamaları veya askıya almaları da engellenecek. Bu maddeler, platformların piyasadaki gücünü kötüye kullanmasının önüne geçmeyi amaçlıyor.
Hangi Hizmetler Doğrudan Sunulabilecek?
Yabancı dijital konaklama platformları, Bakanlık tarafından turizm belgeli konaklama işletmeleri ile izin belgeli turizm amaçlı kiralanan konutların elektronik ticaretini ve elektronik ortamda uçak bileti satışlarını doğrudan gerçekleştirebilecek. Ancak, seyahat acentelerinin sunması gereken hizmetler, ilgili mevzuata göre yetkili seyahat acentaları aracılığıyla; araç kiralama hizmetleri ise Ticaret Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş işletmeler üzerinden sunulabilecek. Platformların izin belgesi kapsamı dışında faaliyet göstermesi ve başka ürünlerin satış veya pazarlamasını yapması da engellenecek.
Yüksek Para Cezaları ve Erişim Engelleme Yetkisi
Teklif, yükümlülüklere aykırı hareket eden platformlara yönelik ciddi idari para cezaları öngörüyor. Örneğin, hizmet verilmediği halde bedel alınması veya sözleşmede hizmet ve bedel bilgilerinin bulunmamasına rağmen ücret tahsil edilmesi durumunda, haksız alınan bedelin 10 katı tutarında idari para cezası uygulanacak. Hizmet sağlayıcıların sıralama veya tavsiye sistemlerinde haksız şekilde geriye düşürülmesi ya da hizmetlerinin kısıtlanması halinde 500 bin TL idari para cezası verilecek. Aynı ihlalin tekrarında cezalar artırılacak ve üçüncü ihlalde izin belgesi iptal edilebilecek.
İzin belgesi almadan Türkiye'de faaliyet gösterdiği tespit edilen veya izin belgesi iptal edilen platformların erişimi engellenebilecek. Bakanlık tarafından verilen erişim engelleme kararı, uygulanmak üzere Erişim Sağlayıcıları Birliği'ne gönderilecek ve kararların 24 saat içinde sulh ceza hakimliğinin onayına sunulması gerekecek. İzin belgesi iptal edilen platformlar 6 ay süreyle yeni izin belgesi başvurusunda bulunamayacak.
Geçiş Süreci ve Turizm Payı Düzenlemesi
Teklifin yürürlüğe girmesiyle birlikte, Türkiye'de elektronik ticaret ortamı üzerinden faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformlarının 3 ay içerisinde Kültür ve Turizm Bakanlığı'na izin belgesi almak için başvurması gerekecek. Ayrıca, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı tarafından yabancı dijital konaklama platformlarından on binde 7,5 oranında turizm payı alınması öngörülüyor. Bu payın hesabında dijital hizmet vergisinin matrahı esas alınacak. Teklifin yasalaşması halinde, yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye'deki faaliyetleri izin, temsilcilik, komisyon, vergi ve tüketici hakları açısından kapsamlı bir denetime tabi olacak.
