Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, günümüzün en önemli tartışma konularından biri olan yapay zeka düşünme becerimizi nasıl etkilediği üzerine önemli açıklamalarda bulundu. Cemil Meriç’in düşünmeye atfettiği kritik önemden yola çıkarak, yapay zeka çağında bağımsız düşünme, öğrenme ve karar verme yeteneklerimizin karşı karşıya olduğu riskleri detaylı bir şekilde analiz etti. Prof. Dr. Süleymanlı, teknolojik devrimlerin tarih boyunca insanın bilgiyle kurduğu ilişkiyi kökten değiştirdiğini vurguladı.
Yapay Zeka ve Bilgiyle İlişkimizdeki Dönüşüm
Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı, insanlık tarihinde yaşanan büyük teknolojik dönüşümlerin sadece üretim biçimlerini değil, aynı zamanda insanın bilgi ve düşünceyle kurduğu bağı da derinden etkilediğini belirtti. Bu dönüşümlere örnek olarak matbaanın bilgiyi yaygınlaştırmasını, makinelerin fiziksel emeği hafifletmesini ve internetin bilgiye erişimi hızlandırmasını gösterdi. Ancak Süleymanlı'ya göre yapay zeka, bu önceki dönüşümlerden çok daha farklı bir eşiği temsil ediyor. Çünkü yapay zeka, sadece bilgiye ulaşmamıza yardımcı olmakla kalmıyor; yorumlama, karşılaştırma, yazma, muhakeme etme ve karar verme gibi karmaşık bilişsel süreçlerimize doğrudan dahil oluyor.
Cemil Meriç'in 'Düşünmek Savaşmaktır' Sözü Yeniden Anlam Kazanıyor
Yapay zeka meselesinin yalnızca teknolojik ilerleme ve verimlilikle sınırlı olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Süleymanlı, konunun insanın bilişsel özerkliği, yani kendi başına düşünebilme ve karar verebilme kapasitesiyle doğrudan ilişkili olduğunu ifade etti. Kendisini bir 'fikir işçisi' olarak tanımlayan büyük mütefekkir Cemil Meriç'in temel kaygılarından birinin, insanın hazır düşünce kalıplarına teslim olmaması olduğunu hatırlatan Süleymanlı, Meriç’in 'Düşünmek savaşmaktır' sözünün yapay zeka çağında yeniden derin bir anlam kazandığını belirtti.
Zihinsel İşleri Yapay Zekaya Bırakma Riski
Prof. Dr. Süleymanlı, saniyeler içinde metin yazabilen, kitap özetleyebilen ve argüman oluşturabilen yapay zeka sistemlerinin kullanımında belirleyici olanın, insanın kendi düşünme süreciyle kurduğu ilişki olduğunu kaydetti. Ona göre asıl sorun, yapay zekanın bu işleri yapabilmesi değil, bizim kendi yapmamız gereken zihinsel işleri hangi noktadan itibaren ona bırakmaya başladığımızdır. Özellikle yeni nesiller için bu durum, düşünme, sorgulama ve problem çözme becerilerinin yeterince gelişmeden zayıflaması gibi ciddi bir risk taşıdığını dile getirdi.
Bu bağlamda Süleymanlı, bireylerin eleştirel düşünme, analiz yapma ve karmaşık sorunlara çözüm üretme yeteneklerini aktif tutmasının önemine dikkat çekti. Yapay zekanın sağladığı kolaylıkların, insan beyninin doğal gelişimini ve bilişsel esnekliğini olumsuz etkilememesi için bilinçli bir kullanım yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini vurguladı.
- Yapay zeka, bilgi yorumlama ve karar verme süreçlerine doğrudan müdahil oluyor.
- İnsanın bilişsel özerkliği ve bağımsız düşünme kapasitesi risk altında.
- Zihinsel işlerin yapay zekaya devredilmesi, yeni nesillerde düşünme becerilerini zayıflatabilir.
- Cemil Meriç'in 'Düşünmek savaşmaktır' sözü, bu çağda daha da anlamlı hale geliyor.
Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı'nın bu uyarıları, yapay zeka teknolojilerinin hayatımızdaki yerinin arttığı bu dönemde, insanın kendi zihinsel yeteneklerini koruma ve geliştirme sorumluluğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Gelecekte düşünme kapasitemizi korumak için teknolojiyi bilinçli kullanmanın ve eleştirel düşünme becerilerimizi sürekli geliştirmenin hayati önem taşıdığı mesajını verdi.
