Antalya'da gerçekleşen COP31 kapsamında Türkiye Pavilyonu, orman yangınlarıyla mücadelede yapay zekanın kritik rolünü ele alan önemli bir uluslararası panele ev sahipliği yaptı. “Tahminden Korumaya: Yapay Zekâ ile Orman Yangınlarına Karşı Dirençlilik” başlıklı panelde, Koç Holding ve Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü'nün ortaklaşa geliştirdiği yapay zeka orman yangını risk tahminleme projesi FireAId mercek altına alındı. Bu proje, KoçDigital'in yapay zeka ve ileri analitik yetkinlikleriyle hayata geçirilerek yangın risklerinin önceden belirlenmesi ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi konularında çığır açmayı hedefliyor.
Türkiye'de Artan Yangın Sayılarına Karşı Yapay Zeka Destekli Çözümler
Panelde konuşan Orman Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Kenan Akduman, Türkiye'nin son yıllarda orman yangınları konusunda ciddi bir artışla karşı karşıya olduğunu belirtti. Akduman'ın açıklamalarına göre, 2005-2015 yılları arasında yıllık ortalama 2 bin olan orman yangını sayısı, son on yılda 3 binin üzerine çıktı. İklim değişikliğinin bu artıştaki etkisine dikkat çeken Akduman, yapay zeka destekli sistemlerin, riskleri önceden belirleyerek sahadaki mücadele kararlarına büyük katkı sağladığını vurguladı. Orman Genel Müdürlüğü ile KoçDigital'in ortak geliştirdiği FireAId sisteminin, sıcaklık, nem, rüzgar gibi meteorolojik verilerin yanı sıra ağaç örtüsü özellikleri ve arazi topografyası gibi 400'den fazla değişkeni analiz ederek yangınların büyüme ve yayılma potansiyelini öngörmeyi amaçladığı ifade edildi.
Panelin moderatörlüğünü üstlenen Koç Holding Sürdürülebilirlik Koordinatörü Ebru Tüzecan, risk haritalarının tek başına yeterli olmayacağını, kurumlar arası iş birliği, verilere duyulan güven ve toplumun güvenli uygulamaları benimsemesinin önemini özellikle vurguladı. Bu bütüncül yaklaşımın, orman yangınlarıyla mücadelede başarıya ulaşmanın anahtarı olduğunu belirtti.
FireAId: 400'den Fazla Değişkenle Kapsamlı Analiz
KoçDigital Genel Müdürü Evren Dereci, FireAId projesinin 2021'deki büyük orman yangınları sonrasında geliştirilmeye başlandığını aktardı. Dereci'nin verdiği bilgilere göre, sistem ilk olarak Akdeniz ve Ege bölgelerindeki beş ilde pilot olarak uygulandı ve 2023 itibarıyla ülke genelinde kullanılmaya başlandı. FireAId, meteorolojik koşullar, bitki örtüsü, coğrafi veriler ve geçmiş yangın kayıtları gibi 400'den fazla değişkeni analiz ederek, riskli bölgelerin belirlenmesi, devriye planlaması ve yangın anında ekipler ile kaynakların etkin bir şekilde yönlendirilmesi gibi süreçleri destekliyor.
Dereci ayrıca, yangının ilk saatlerdeki olası yayılımını tahmin etmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü ve bu kapsamda uluslararası ortaklarla iş birliği yapıldığını belirtti. Risk haritalarının ancak sahadaki görevliler tarafından aktif olarak kullanıldığında gerçek fayda sağlayacağına dikkat çeken Dereci, verilerin güncelliği ve karar alma süreçlerindeki rolünün hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.
Uluslararası Tecrübeler ve İş Birliği Çağrısı
Panele katılan uluslararası uzmanlar da orman yangınlarıyla mücadelede yapay zekanın ve iş birliğinin önemini vurguladı. Fundação SOS Mata Atlântica İletişim ve Mobilizasyon Direktörü Afra Balazina, Brezilya'daki Atlantik Ormanları'nda son 7 yılda yaklaşık 4 milyon hektarlık alanın yangınlardan etkilendiğini, bu alanın yarısının tarım arazilerinden, yarısının ise doğal bitki örtüsünden oluştuğunu belirtti. Balazina, yangınları izleme, erken tespit etme ve önleme araçlarının giderek daha fazla önem kazandığını ifade etti.
Pau Costa Derneği Genel Direktörü Jordi Vendrell ise yapay zekanın verileri düzenleme ve karşılaştırma konusunda büyük imkanlar sunduğunu ancak doğru değerlendirme için saha deneyiminin vazgeçilmez olduğunu vurguladı. Vendrell, büyük yangınların ülkeler ve bölgeler arasında ortak öğrenme ve deneyim paylaşımına zemin hazırlaması gerektiğini belirterek, uluslararası iş birliğinin kritik rolüne işaret etti.
Genel olarak panel, yapay zekanın orman yangınlarıyla mücadelede sunduğu yenilikçi çözümlerin, insan faktörü ve uluslararası iş birliğiyle birleştiğinde daha güçlü ve dirençli bir gelecek inşa edebileceğini ortaya koydu. FireAId gibi projeler, Türkiye'nin bu küresel mücadeledeki öncü rolünü pekiştiriyor.










