İzmir'de gerçekleştirilen Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB) Finansmana Erişim Bilgilendirme Toplantısı, zeytin ve zeytinyağı sektörünün güncel finansman ihtiyaçlarını ve çözüm bekleyen konularını gündeme taşıdı. Ege İhracatçı Birlikleri hizmet binasında düzenlenen bu önemli etkinlikte, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türk Eximbank ve Türk Ticaret Bankası temsilcileri, ihracatçılara sunulan kredi, sigorta ve finansman olanakları hakkında detaylı bilgiler verdi. Sektör temsilcileri ise karşılaştıkları sorunları ve çözüm önerilerini doğrudan yetkililere aktarma fırsatı buldu.

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörünün Finansman İhtiyaçları

EZZİB Başkanı M. Emre Uygun, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, zeytin ve zeytinyağı sektörünün tamamen yerli girdilerle üretim yaptığının altını çizdi. Uygun, sektörün finansman ihtiyacının özellikle eylül-ocak dönemindeki hammadde alımları sırasında yoğunlaştığını belirtti. Bu dönemde üreticilere peşin ve Türk lirası üzerinden ödeme yapıldığını vurgulayan Uygun, finansman imkanlarının sektörün dönemsel yapısına ve üretim takvimine uyum sağlaması gerektiğini ifade etti. Reeskont kredi limitlerinin hammadde alım dönemlerinde artırılması ve tahsis süreçlerinin hızlandırılmasının sektörün rekabet gücünü önemli ölçüde artıracağını dile getirdi.

Döviz Dönüşüm Desteğinde Kademeli Model Önerisi

Toplantıda ele alınan bir diğer önemli konu ise ihracat bedellerinin Türk lirasına dönüştürülmesini teşvik eden döviz dönüşüm desteği oldu. Başkan Uygun, yüzde 100 yerli girdiyle çalışan zeytin ve zeytinyağı sektörü için mevcut destek oranının yükseltilmesi gerektiğini savunarak, döviz dönüşüm desteğinin yüzde 7'ye çıkarılmasını talep etti. Ayrıca, ihracat gelirinin daha yüksek bir bölümünü Türk lirasına çeviren firmaların daha güçlü bir şekilde desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Uygun, mevcut sistemdeki asgari oranın üzerinde döviz bozduran firmalar için ilave bir teşvik oluşmadığına dikkat çekerek, ihracat bedelinin Türk lirasına dönüştürülen kısmı arttıkça destek oranının da kademeli olarak yükseldiği bir modele geçilmesini önerdi. Bu modelin, ihracatçıları döviz gelirlerinin daha büyük bir kısmını Türk lirasına çevirmeye teşvik edeceğini ve ülke rezervlerine katkı sağlayan sektörleri pozitif ayrıştıracağını belirtti.

TCMB Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Burhan Mert Angılı ise sektör bazında farklı destek oranları uygulamasının kamu politikası açısından zorluklar taşıdığını ifade etti. Angılı, buna karşın katma değer ve verimliliği dikkate alan daha hakkaniyetli bir mekanizma üzerinde çalışmaların sürdürüldüğünü kaydetti.

Reeskont Kredileri ve Yeni Sigorta Olanakları

TCMB temsilcileri, toplantıda reeskont kredilerinin güncel koşullarını paylaştı. Buna göre, günlük reeskont kredi limiti 5 milyar TL'ye, firma başına günlük kullanım limiti ise 60 milyon TL'ye yükseltildi. KOBİ dışı firmalar için toplam üst limitin minimum 2,5 milyar TL olduğu bilgisi verildi. Yüzde 19,32'lik faiz oranının mevcut piyasa koşullarında ihracatçılar için avantajlı bir finansman imkanı sunduğu belirtildi. Türk lirası reeskont kredisi kullanan firmalara yönelik döviz alım kısıtlamasında esneklik sağlandığı, firmaların belirli mevzuat kriterleri dahilinde ciro ve aktif büyüklüklerine oranla döviz pozisyonu tutabildiği aktarıldı. Aynı gruba bağlı şirketlerin reeskont bakiyeleri kapsamında günlük kullanım limitlerini grup içerisinde daha esnek şekilde değerlendirebildikleri de bildirildi.

Eximbank'tan İhracatçılara Yenilikçi Destekler

Türk Eximbank temsilcileri ise ihracatçılara yönelik yeni sigorta ve teminat olanaklarını açıkladı:

  • İhracatçıların yurt dışındaki iştirakleri, depoları veya üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirdikleri transit ticaret işlemlerinin belirli koşullar altında alacak sigortası kapsamına alınabileceği belirtildi.
  • Belirli sevkiyat hacmine sahip firmaların sigortalanacak alıcılarını seçmesine imkan tanıyan “Ciro Poliçesi” uygulaması hakkında bilgi verildi.
  • Eximbank alacak sigortası poliçelerinin ve sigortalı alacakların doğrudan kredi teminatı olarak kabul edilmesini öngören yeni modelin önümüzdeki dönemde uygulamaya alınması planlandığı duyuruldu. Bu modelin, ihracatçıların teminat mektubu komisyonlarından kaynaklanan maliyetlerini azaltması bekleniyor.

Yeşil Dönüşüm Yatırımlarına Uzun Vadeli Finansman

Toplantıda, Dünya Bankası kaynaklı Yeşil İhracat Kredisi de detaylandırıldı. Bu kredinin gıda ile zeytin ve zeytinyağı sektörlerini de kapsadığı, Euribor artı yüzde 3,50 faiz oranı ve 8,5 yıla varan vadelerle sunulduğu aktarıldı. Finansmanın sadece güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarında değil, ticari ve pazarlama amaçlı elektrikli araç, elektrikli forklift, enerji verimliliği ve su tasarrufu projelerinde de kullanılabildiği belirtildi. Kasım 2023 sonrasında gerçekleştirilen uygun nitelikteki yatırımlar için geriye dönük finansman sağlanabildiği bilgisi de paylaşıldı.

Toplantı, EZZİB Başkanı M. Emre Uygun’un moderatörlüğündeki soru-cevap bölümüyle sona erdi. İhracatçılar, finansmana erişimde karşılaştıkları sorunları ve çözüm önerilerini ilgili kurum temsilcilerine doğrudan iletme fırsatı bularak, sektörün beklentilerini dile getirdi.